Hải quân Mỹ chính thức phong tỏa các cảng Iran, áp đặt lệnh cấm hàng hải toàn diện
Theo đúng thời hạn đã công bố trước đó, quân đội Mỹ chính thức bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran từ 14h00 GMT, tức 21h giờ Hà Nội vào ngày 13/4/2026. Động thái này đánh dấu một bước leo thang mới trong căng thẳng giữa Washington và Tehran, với tác động sâu rộng đến an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu.
Chi tiết lệnh phong tỏa và phản ứng quốc tế
Một quan chức Mỹ chia sẻ với kênh Al Jazeera rằng Washington đã sẵn sàng áp đặt và duy trì phong tỏa hải quân trong thời gian dài, mặc dù chưa công bố quy tắc tác chiến cụ thể đối với các trường hợp vi phạm. Vị này khẳng định lực lượng và phương tiện hiện có đủ để triển khai biện pháp này, phù hợp với chỉ đạo trực tiếp từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong thông báo gửi giới hàng hải mà hãng tin Reuters tiếp cận được, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lệnh phong tỏa sẽ áp dụng với mọi tàu thuyền, không phân biệt quốc tịch, hoạt động tại Vịnh Oman và khu vực phía đông eo biển Hormuz trên biển Arab. Thông báo cảnh báo rõ ràng rằng mọi tàu thuyền ra vào khu vực bị phong tỏa mà không có sự cho phép đều có thể bị chặn, chuyển hướng hoặc thậm chí bắt giữ.
Tuy nhiên, CENTCOM cũng nhấn mạnh biện pháp này sẽ không cản trở quyền quá cảnh vô hại qua eo biển Hormuz đối với các hành trình trung lập, không liên quan trực tiếp tới Iran. Động thái của Mỹ không nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các đồng minh truyền thống. Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố London không ủng hộ biện pháp phong tỏa, trong khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh việc khôi phục tự do hàng hải là “ưu tiên hàng đầu” của khối.
Bối cảnh căng thẳng và hậu quả chiến sự
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới - đã nhiều lần bị gián đoạn trước đó, với sự can dự trực tiếp của Iran. Sau gần 50 ngày chiến sự quanh Iran, hàng nghìn cuộc tấn công đã lan rộng vượt biên giới, phá hủy từ căn cứ quân sự, hạ tầng năng lượng đến khu dân cư, khiến hàng chục nghìn người thương vong và đẩy cả khu vực vào một cuộc khủng hoảng an ninh - năng lượng chưa từng có tiền lệ.
Theo Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, một lệnh ngừng bắn bổ sung kéo dài 45 hoặc 60 ngày có thể được đưa vào bàn thảo để các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục. Điều này cho thấy nỗ lực ngoại giao vẫn đang được theo đuổi, bất chấp những căng thẳng leo thang.
Phản ứng từ các quốc gia khác và tác động toàn cầu
Trong khi đó, các nguồn tin theo dõi chuyến bay công khai trên mạng xã hội X đang đưa tin về một làn sóng máy bay vận tải mới của Không quân Mỹ hướng tới Trung Đông vào cuối ngày 12/4, làm dấy lên câu hỏi về chiến lược quân sự của Washington. Kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump sau khi đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ nhằm gỡ thế khó cho Washington, nhưng đồng thời làm dấy lên lo ngại về một cú sốc mới với kinh tế toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng.
Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đặc biệt về tình hình Trung Đông lần thứ hai, Việt Nam đã đề xuất nhiều sáng kiến đáng chú ý, trong đó nhấn mạnh việc gắn kết an ninh năng lượng với an ninh lương thực, phản ánh mối quan tâm chung của cộng đồng quốc tế. Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel cũng cho biết đối thoại với Mỹ là khả thi nhưng khó khăn do căng thẳng kéo dài nhiều năm giữa hai nước.
Động thái phong tỏa của Mỹ không chỉ là một biện pháp quân sự mà còn mang tính chiến lược, với toan tính nhằm tạo áp lực lên Iran trong bối cảnh đàm phán thất bại. Tuy nhiên, nó cũng phơi bày bế tắc chiến lược và giới hạn của xung đột, khi lợi ích cạn dần và ngừng bắn có thể trở thành điểm tựa tạm thời cho cả hai phía.
