IAEA cảnh báo hoạt động thường xuyên tại cơ sở hạt nhân Iran bị không kích
Các thanh sát viên hạt nhân Liên Hợp Quốc đã ghi nhận Iran vẫn duy trì hoạt động thường xuyên tại những cơ sở làm giàu urani từng bị không kích, đồng thời hạn chế quyền tiếp cận của thanh sát viên. Thông tin này được công bố trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Tehran và Washington, làm dấy lên nghi ngại về tình trạng thực sự của chương trình hạt nhân Iran.
Hoạt động bình thường tại cơ sở bị tấn công
Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), hoạt động tại các cơ sở làm giàu urani của Iran, nơi từng bị không kích vào tháng 6, vẫn đang diễn ra ở mức “bình thường”. Phát hiện này không chỉ làm phức tạp thêm bức tranh về kho dự trữ urani của Iran, mà còn đặt thêm những biến số khó lường vào tiến trình đàm phán vốn đã mong manh giữa Iran và Mỹ.
Trong báo cáo dài 12 trang, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi cho biết, các thanh sát viên đã quan sát thấy “hoạt động phương tiện thường xuyên” tại những khu vực được cho là nơi lưu trữ urani đã làm giàu. Tuy nhiên, việc Iran hạn chế quyền tiếp cận của IAEA khiến cơ quan này không thể xác minh bản chất cũng như mục đích của các hoạt động nói trên.
Tình trạng mất thông tin kéo dài
IAEA cho biết, tình trạng “mất liên tục thông tin” về vật liệu hạt nhân đã kéo dài hơn 8 tháng. Trước khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel diễn ra, các thanh sát viên vẫn duy trì kiểm tra định kỳ hàng tuần. Nhưng kể từ sau đó, Tehran đã siết chặt kiểm soát, khiến bức tranh về kho dự trữ urani của nước này trở nên mờ mịt.
Ông Grossi nhấn mạnh, nếu không được tiếp cận trực tiếp các cơ sở này, IAEA không thể xác định bản chất và mục đích của các hoạt động đang diễn ra, cũng như không thể cung cấp thông tin về quy mô, thành phần hay vị trí hiện tại của kho urani làm giàu.
Bối cảnh đàm phán căng thẳng
Những diễn biến mới nhất xuất hiện trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington vẫn đang tiếp diễn, nhưng chưa đạt được đột phá rõ rệt. Các cuộc thương lượng này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần đưa ra cảnh báo về khả năng hành động quân sự, trong khi Mỹ gia tăng hiện diện quân sự tại Trung Đông lên mức lớn nhất trong hơn hai thập kỷ.
Một nguồn tin am hiểu lập trường Washington cho biết, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã rời Geneva với tâm trạng thất vọng về tiến triển đàm phán. Ngược lại, các quan chức Iran và phía trung gian Oman tỏ ra lạc quan hơn, khi Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi đánh giá đã đạt được “tiến triển đáng kể”.
Nguy cơ quân sự và hậu quả
Những hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy nếu kịch bản quân sự xảy ra, các mục tiêu sẽ phân tán và được che giấu một phần, khiến khả năng thành công không được đảm bảo. Các chuyên gia không phổ biến vũ khí hạt nhân nhận định rằng, dù sức mạnh không quân Mỹ có thể phá hủy cơ sở vật chất, nhưng không thể xóa bỏ hoàn toàn năng lực khoa học, nguồn vật liệu dự trữ hay ý chí chính trị của Iran trong việc tái thiết chương trình.
Báo cáo mới của IAEA cũng củng cố nhận định này. Các thanh sát viên cho biết họ ghi nhận “hoạt động phương tiện thường xuyên” gần những địa điểm được cho là nơi lưu trữ urani làm giàu. Ngoài ra, các hoạt động bổ sung cũng được quan sát tại những cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran ở Natanz và Fordow.
Kêu gọi hợp tác từ IAEA
Người đứng đầu IAEA tái khẳng định cơ quan này “chưa thể đảm bảo” chương trình hạt nhân của Iran hoàn toàn phục vụ mục đích hòa bình nếu Tehran không tăng cường hợp tác. Đến nay, Iran vẫn chưa cung cấp báo cáo đánh giá thiệt hại cũng như tình trạng và vị trí cụ thể của các kho dự trữ urani.
Trong bối cảnh cả Mỹ và Iran đều tuyên bố theo đuổi giải pháp ngoại giao, ông Trump trước đó đặt ra mốc thời gian không chính thức là đầu tháng 3 để đạt được thỏa thuận. Thời hạn này gợi lại kịch bản hồi tháng 6, khi Israel tiến hành không kích chỉ 24 giờ sau khi Hội đồng IAEA ra nghị quyết chỉ trích Iran vì thiếu hợp tác, một động thái mà các quan chức Mỹ khi đó coi là cơ sở pháp lý cho hành động quân sự.
