Iran Ra Tín Hiệu 'Nửa Kín Nửa Hở', Ông Trump Đau Đầu Trước Thách Thức Đàm Phán
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Iran và Mỹ, những tín hiệu ngoại giao mơ hồ từ Tehran đang khiến Tổng thống Donald Trump đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù các lãnh đạo cấp cao của Iran công khai thể hiện lập trường cứng rắn, từ chối đàm phán với Mỹ, nhưng thông tin về việc Tehran gián tiếp liên hệ với Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) qua bên thứ ba đã làm dấy lên câu hỏi về khả năng giải quyết xung đột.
Tín Hiệu Nhiễu Loạn Từ Tehran
Theo New York Times, chỉ một ngày sau khi chiến dịch tấn công Iran bắt đầu, các đặc vụ thuộc Bộ Tình báo Iran đã gián tiếp liên hệ với CIA, đề nghị thảo luận các điều kiện nhằm kết thúc xung đột. Thông tin này được một số quan chức cấp cao của Mỹ và các nước trung gian tại Trung Đông chia sẻ. Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng hai bên có thể cùng nhau tìm "lối thoát" cho cuộc xung đột này.
Đề nghị được Iran chuyển qua bên thứ ba đặt ra câu hỏi quan trọng: Liệu có quan chức Iran nào lúc này đủ khả năng đứng ra đàm phán với Mỹ và khiến Tehran nghiêm túc thực thi thỏa thuận hay không? CNN cũng báo cáo rằng Mỹ đã nhận được thông điệp từ khoảng một chục quốc gia đề nghị hỗ trợ hạ nhiệt căng thẳng với Iran.
Phản Ứng Trái Chiều Từ Ông Trump
Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những thông điệp khá trái chiều về khả năng đối thoại với Iran. Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí The Atlantic ngày 1/3, ông nói có dự định trao đổi với ban lãnh đạo mới của Iran. "Họ muốn nói chuyện, và tôi đã đồng ý, vì vậy tôi sẽ nói chuyện với họ", ông tuyên bố. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau đó, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng phía Iran "muốn đàm phán" nhưng ông đã trả lời: "Quá muộn rồi".
Trao đổi với phóng viên sau đó, ông Trump bày tỏ lo lắng khi những quan chức Iran mà Mỹ hy vọng có thể trở thành nhà lãnh đạo mới tại quốc gia Hồi giáo đều đã thiệt mạng trong các cuộc không kích. "Phần lớn những người chúng tôi từng nghĩ đến đều đã chết. Chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ chẳng còn biết ai sẽ là người đứng lên lãnh đạo Iran nữa", ông Trump nói.
Iran Phủ Nhận Và Tình Hình Hỗn Loạn
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran, ông Majid Takht-Ravanchi, khẳng định trong ngày 4/3 rằng Tehran không gửi bất kỳ thông điệp nào tới Mỹ. "Chúng tôi không chuyển thông điệp nào tới phía Mỹ vì hiện chúng tôi đang tự vệ. Chúng tôi đang ở trong trạng thái phòng thủ. Điều chúng tôi tập trung là bảo vệ và tự vệ. Vì vậy không có thông điệp nào được gửi đi, chúng tôi cũng không nhận được thông điệp nào từ Mỹ hay bất kỳ bên nào khác", ông Takht-Ravanchi nói trên chương trình MS Now.
Động thái tiếp cận ngoại giao không chính thức của Iran, cùng tình trạng hỗn loạn hiện tại trong hàng ngũ lãnh đạo nước này, giữa bối cảnh chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel vẫn đang tiếp diễn, làm nổi bật một vấn đề then chốt. Vấn đề là: Giữa bối cảnh có quá nhiều câu hỏi bỏ ngỏ, Mỹ cần chuẩn bị tinh thần đón nhận chính quyền mới xuất hiện tại Iran như thế nào?
Tìm Kiếm Đối Tác Ôn Hòa: Thách Thức Khó Khăn
Ban đầu, ông Trump dường như đặt cược vào kịch bản người dân Iran sẽ "tận dụng thời cơ" để nổi dậy, lật đổ chính quyền hiện tại, hình thành một hệ thống chính quyền mới. Tuy nhiên, sau đó, chính quyền ông Trump nhanh chóng chuyển sang cách tiếp cận thực tế hơn. Họ hiểu rằng các cuộc nổi dậy chưa chắc đã xảy ra, và kết quả khả dĩ nhất có lẽ là sự xuất hiện của những nhân vật theo đuổi chính sách ôn hòa ngay trong cấu trúc quyền lực hiện tại của Iran.
Ngày 3/3, ông Trump nhắc tới Venezuela như một ví dụ, nơi Washington đã đạt được thỏa thuận kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu mỏ mà không cần cải cách chính trị lớn. "Những gì chúng tôi làm ở Venezuela, theo tôi, là kịch bản hoàn hảo", ông Trump nhấn mạnh với New York Times. Tuy nhiên, viễn cảnh này có thể chỉ là ảo tưởng, bởi Venezuela và Iran là hai vấn đề khác nhau với nhiều biến số phức tạp.
Theo các nhà phân tích, nếu hệ thống chính trị tại Iran vẫn do giới giáo sĩ kiểm soát, khái niệm "ôn hòa" có thể chỉ là ảo tưởng. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, ông Robert Gates, từng nói đùa năm 2008: "Tôi đã tham gia tìm kiếm nhân vật ôn hòa khó kiếm ấy tại Iran suốt 30 năm mà không thấy tăm hơi".
Ông Trump cũng đang đối mặt với áp lực chính trị ngày càng lớn từ trong nước, trong khi CIA đã xây dựng các kịch bản có thể xuất hiện tại Iran sau cuộc tấn công, nhưng không kịch bản nào có mức độ chắc chắn cao do tồn tại quá nhiều biến số khó dự đoán.
