Chính quyền Mỹ hiện đang trong quá trình cân nhắc kỹ lưỡng các biện pháp gây áp lực nhằm buộc Iran phải nhượng bộ trong hai vấn đề then chốt: chương trình tên lửa đạn đạo và các lực lượng ủy nhiệm của nước này tại khu vực Trung Đông. Động thái này được xem là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Washington nhằm kiềm chế ảnh hưởng và các hoạt động được cho là gây bất ổn của Tehran.
Bối cảnh căng thẳng gia tăng
Quan hệ giữa Mỹ và Iran vốn đã căng thẳng trong nhiều năm qua, đặc biệt sau khi Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân JCPOA vào năm 2018. Gần đây, những căng thẳng này có dấu hiệu leo thang khi các cuộc đàm phán gián tiếp về việc khôi phục thỏa thuận gặp nhiều trở ngại. Washington cáo buộc Tehran không chỉ phát triển công nghệ hạt nhân mà còn mở rộng chương trình tên lửa và hỗ trợ các nhóm vũ trang ủy nhiệm trong khu vực.
Trọng tâm áp lực: Tên lửa và lực lượng ủy nhiệm
Theo các nguồn tin, Mỹ đặc biệt quan ngại về khả năng tên lửa đạn đạo của Iran, vốn có tầm bắn ngày càng xa và có thể đe dọa các đồng minh của Mỹ như Israel và Ả Rập Xê-út. Bên cạnh đó, các lực lượng ủy nhiệm của Iran, bao gồm nhóm Hezbollah ở Lebanon, các lực lượng ủng hộ chính phủ Syria, và các nhóm dân quân ở Iraq và Yemen, được Washington xem là công cụ để Tehran mở rộng ảnh hưởng và gây bất ổn.
Chính quyền Tổng thống Joe Biden được cho là đang xem xét một loạt biện pháp, từ các lệnh trừng phạt kinh tế mới nhắm vào các thực thể liên quan đến chương trình tên lửa và lực lượng ủy nhiệm, đến các biện pháp ngoại giao và quân sự. Mục tiêu cuối cùng là buộc Iran phải đồng ý với các hạn chế về phát triển tên lửa và rút dần sự hỗ trợ cho các nhóm vũ trang ủy nhiệm.
Phản ứng từ Iran và tác động khu vực
Phía Iran nhiều khả năng sẽ phản đối mạnh mẽ bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm ép buộc nước này nhượng bộ. Tehran luôn khẳng định chương trình tên lửa của họ chỉ nhằm mục đích phòng thủ và việc hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm là để bảo vệ lợi ích chính đáng tại Trung Đông. Bất kỳ biện pháp áp lực nào từ Mỹ cũng có thể làm trầm trọng thêm tình hình an ninh vốn đã mong manh trong khu vực, dẫn đến nguy cơ đối đầu trực tiếp hoặc gián tiếp.
Các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt là Israel và các quốc gia vùng Vịnh, có thể ủng hộ động thái này, nhưng cũng lo ngại về khả năng Iran trả đũa. Trong khi đó, các cường quốc khác như Nga và Trung Quốc có thể chỉ trích Mỹ vì làm gia tăng căng thẳng, đồng thời kêu gọi đối thoại thay vì áp lực.
Triển vọng và thách thức phía trước
Việc Mỹ cân nhắc gây áp lực buộc Iran nhượng bộ cho thấy Washington đang theo đuổi một cách tiếp cận cứng rắn hơn, bất chấp những nỗ lực trước đó nhằm khôi phục đối thoại thông qua thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, chiến lược này đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm khả năng Iran từ chối nhượng bộ, nguy cơ leo thang xung đột, và sự chia rẽ trong cộng đồng quốc tế.
Giới phân tích nhận định, để đạt được kết quả, Mỹ có thể cần kết hợp áp lực với các biện pháp ngoại giao, đồng thời huy động sự ủng hộ từ các đồng minh. Dù vậy, triển vọng giải quyết các vấn đề tên lửa và lực lượng ủy nhiệm của Iran vẫn còn nhiều bất định, trong bối cảnh quan hệ song phương tiếp tục ở mức thấp và lòng tin giữa hai bên gần như không tồn tại.
