Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran
Những diễn biến mới nhất từ Washington và Tehran đang làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc về khả năng bùng phát xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông. Việc Lầu Năm Góc tăng cường lực lượng hải quân cùng với những tuyên bố cứng rắn từ Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đẩy tình hình vào thế căng thẳng chưa từng có.
Áp lực từ phía Washington
Vào ngày 19/2, Tổng thống Donald Trump đã ra một tối hậu thư với thời hạn 10 đến 15 ngày dành cho Iran. Ông yêu cầu quốc gia này phải đạt được một thỏa thuận hạt nhân mới, nếu không sẽ phải đối mặt với "những điều thực sự tồi tệ". Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng vào ngày hôm sau, nhà lãnh đạo Mỹ xác nhận rằng ông "đang cân nhắc tiến hành một cuộc tấn công quân sự hạn chế" nếu Tehran không tuân thủ.
Theo thông tin từ Wall Street Journal, đòn tấn công quân sự hạn chế mà ông Trump đang xem xét được coi là bước đi đầu tiên nhằm gây sức ép, buộc Iran phải đáp ứng các yêu cầu của Mỹ về một thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, động thái này được thiết kế để không châm ngòi cho một phản ứng trả đũa quy mô lớn từ phía Iran.
Sự hiện diện quân sự gia tăng
Các kênh truyền thông uy tín như CNN và CBS cho biết, quân đội Mỹ có thể đã sẵn sàng để tiến hành các cuộc tập kích vào Iran ngay trong cuối tuần này, mặc dù Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Sự hiện diện của lực lượng hải quân Mỹ tại khu vực cũng được tăng cường đáng kể.
Vào ngày 20/2, tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng với khu trục hạm hộ tống USS Mahan đã đi qua eo biển Gibraltar để tiến vào Địa Trung Hải. Sự xuất hiện của USS Gerald R. Ford nâng tổng số tàu chiến của Mỹ ở gần Iran lên ít nhất 13 chiếc, bao gồm hai tàu sân bay hiện đại và nhiều chiến hạm có khả năng phóng tên lửa tầm xa.
Kế hoạch tấn công chi tiết
Wall Street Journal tiết lộ thêm rằng, nếu được phê chuẩn, đợt tấn công đầu tiên có thể diễn ra trong vài ngày tới, nhắm vào một số mục tiêu quân sự hoặc cơ quan chính quyền cụ thể. Trong trường hợp Iran vẫn từ chối chấm dứt hoạt động làm giàu uranium, Mỹ có thể mở rộng chiến dịch với các cuộc tấn công quy mô lớn hơn.
Đáng chú ý, Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết kế hoạch quân sự nhằm vào Iran đã được chuẩn bị ở mức độ cao, với các phương án bao gồm tấn công có chọn lọc vào từng cá nhân, thậm chí tính tới khả năng thay đổi chế độ tại Tehran.
Phản ứng và cảnh báo từ các chuyên gia
Mona Yacoubian, giám đốc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), đã đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ. Bà nhấn mạnh rằng việc lật đổ chính phủ Iran bằng biện pháp quân sự sẽ đi ngược lại cách tiếp cận trước đây của ông Trump đối với quốc gia này.
"Một nỗ lực nhằm thay đổi chế độ sẽ dẫn đến mức độ hỗn loạn nhất định. Và tôi nghĩ chính quyền ông Trump rất thận trọng để tránh bị cuốn vào sự hỗn loạn và khó lường đó", bà Yacoubian phát biểu.
Động thái từ phía Iran
Trong khi đó, Iran cũng không đứng yên. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành một cuộc tập trận quy mô tại Eo biển Hormuz vào ngày 16/2. Đây được coi là "yết hầu" dầu mỏ của thế giới, với khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu đi qua. Trong cuộc tập trận, tàu chiến của IRGC đã phóng loạt tên lửa dưới sự chứng kiến của tướng Mohammad Pakpour, tư lệnh lực lượng này.
Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá dầu thế giới có thể tăng vọt, gây ra những hệ lụy kinh tế khó lường trên toàn cầu.
Phong cách khó đoán của ông Trump
Nik Popli, nhà phân tích của Time, nhận xét rằng sau khi tranh cử với quan điểm kiềm chế và hoài nghi về các "cuộc chiến không hồi kết", Tổng thống Trump ngày càng nghiêng về các động thái phô trương sức mạnh. Điều này dẫn đến một cách tiếp cận khó đoán định từ Nhà Trắng, làm tăng thêm sự bất ổn cho tình hình.
Giáo sư Vali Nasr từ Đại học Johns Hopkins cho rằng, vì ông Trump có thể "không muốn lún sâu" vào một cuộc xung đột kéo dài, một cuộc tấn công mang tính "trình diễn" có lẽ là hướng đi mà ông ưu tiên hơn.
Tình hình hiện tại cho thấy cả hai bên đều đang ở trong thế sẵn sàng đối đầu, với những động thái quân sự và ngoại giao liên tục được triển khai. Thế giới đang theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo, với hy vọng về một giải pháp hòa bình nhưng không kém phần lo ngại về nguy cơ bùng nổ xung đột.
