Quan hệ Nga - Nhật xuống 'mức không', đàm phán hòa bình bế tắc
Trong một tuyên bố mới đây, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã thẳng thừng khẳng định rằng quan hệ giữa Nga và Nhật Bản hiện đang ở mức thấp nhất, thậm chí có thể mô tả là đã "giảm xuống mức không". Tình trạng này diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Ukraine tiếp tục có những diễn biến phức tạp và khó lường.
Không có đối thoại, không thể bàn về hiệp ước hòa bình
Theo thông tin từ đài RT, ông Peskov cho biết hiện tại hai bên hoàn toàn không tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào liên quan đến việc ký kết hiệp ước hòa bình. Lý do được đưa ra là quan hệ song phương đang ở thời điểm tồi tệ nhất do lập trường mà Moskva đánh giá là "không thân thiện" từ phía Tokyo.
Phát biểu này được đưa ra sau khi ông Peskov bình luận về bài diễn văn chính sách của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trước Quốc hội nước này. Trong bài phát biểu, bà Takaichi thừa nhận quan hệ Nga - Nhật đang trong "tình thế khó khăn", nhưng vẫn khẳng định lập trường của Tokyo không thay đổi: tiếp tục hướng tới giải quyết vấn đề lãnh thổ và ký kết hiệp ước hòa bình với Nga.
Đáp lại, người phát ngôn Điện Kremlin nhấn mạnh: "Trong điều kiện không có đối thoại, việc thảo luận về hiệp ước hòa bình là không thể". Ông cũng nêu rõ quan điểm rằng Nga không chủ trương chấm dứt quan hệ ngoại giao, đồng thời cho rằng phía Nhật Bản phải chịu trách nhiệm về tình trạng thiếu tương tác hiện nay.
Lịch sử tranh chấp kéo dài và những cản trở hiện tại
Vấn đề hiệp ước hòa bình giữa Nga và Nhật Bản có nguồn gốc sâu xa từ lịch sử:
- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô và Nhật Bản chưa từng ký một hiệp ước hòa bình chính thức.
- Hai bên chỉ ký Tuyên bố chung năm 1956 nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh và khôi phục quan hệ ngoại giao.
- Tiến trình ký kết hiệp ước hòa bình lâu nay bị cản trở bởi tranh chấp chủ quyền đối với bốn đảo cực Nam thuộc quần đảo Kuril.
Các đảo này do Liên Xô tiếp quản vào cuối Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhật Bản phản đối chủ quyền của Nga đối với các đảo trên và coi việc giải quyết vấn đề lãnh thổ là điều kiện tiên quyết cho một hiệp ước hòa bình.
Xung đột Ukraine làm trầm trọng thêm bất đồng
Tình hình càng trở nên căng thẳng kể từ tháng 3/2022, khi Nga tuyên bố đình chỉ các cuộc đàm phán hiệp ước hòa bình với Nhật Bản. Động thái này diễn ra sau khi Tokyo tham gia các biện pháp trừng phạt của phương Tây liên quan đến xung đột tại Ukraine.
Nhật Bản cũng triển khai nhiều hình thức hỗ trợ đối với Kyiv, động thái bị Moskva chỉ trích mạnh mẽ. Theo ông Peskov, với lập trường hiện nay của Tokyo, rất khó đạt được bất kỳ thỏa thuận nào nếu không có sự thay đổi trong cách tiếp cận quan hệ song phương.
Tình hình này cho thấy triển vọng đàm phán hòa bình giữa hai quốc gia vẫn còn rất mờ mịt, phụ thuộc vào nhiều yếu tố địa chính trị phức tạp cả trong khu vực và trên thế giới.
