Tòa Án Tối Cao Mỹ Bác Thuế Quan Khẩn Cấp, Ông Trump Tìm Cách Thay Thế
Một phán quyết 6-3 của Tòa án Tối cao Mỹ đã tạo ra cú hãm mạnh đối với chương trình nghị sự kinh tế của Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi bác bỏ loạt thuế quan khẩn cấp quy mô lớn mà Nhà Trắng áp đặt. Quyết định này không chỉ làm rung chuyển chính sách thương mại của chính quyền mà còn có thể định hình lại cán cân quyền lực giữa hành pháp và tư pháp Mỹ.
Thay vì khép lại tranh cãi, phán quyết lại mở ra một chương mới trong "vở kịch" thuế quan kéo dài của Nhà Trắng. Quyết định của Tòa có khả năng khiến tình trạng hỗn loạn trong thương mại quốc tế tiếp diễn cho đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện sẽ được định đoạt.
Thất Bại Lớn Đầu Tiên Và Tranh Luận Pháp Lý
Kể từ khi trở lại nắm quyền, ông Trump đã theo đuổi chiến lược thuế quan quyết liệt, coi đây là công cụ trung tâm để tái cân bằng thương mại. Tuy nhiên, trong bản ý kiến dài 21 trang, Chánh án John Roberts cảnh báo chính quyền đã tìm cách mở rộng "mang tính chuyển đổi" quyền lực của tổng thống đối với chính sách thuế quan, vượt ra ngoài phạm vi mà Quốc hội cho phép.
Đáng chú ý, hai thẩm phán do chính ông Trump bổ nhiệm - Neil Gorsuch và Amy Coney Barrett - đã bỏ phiếu cùng phe đa số bác bỏ chính sách. Điều này đánh dấu thất bại lớn đầu tiên của ông Trump trong một vụ xét xử toàn diện về nội dung kể từ khi ông quay lại Nhà Trắng.
Phán quyết lần này còn làm nổi bật tranh luận pháp lý xoay quanh học thuyết "câu hỏi lớn" - nguyên tắc cho rằng trong các vấn đề có tầm quan trọng chính trị hoặc kinh tế lớn, hành pháp phải có ủy quyền rõ ràng từ Quốc hội. Sự chia rẽ này cho thấy Tòa án Tối cao vẫn đang định hình ranh giới áp dụng học thuyết, và các phán quyết trong tương lai có thể tiếp tục làm rõ hoặc làm phức tạp giới hạn quyền lực tổng thống.
Phản Ứng Của Nhà Trắng Và Các Lựa Chọn Thay Thế
Phản ứng gần như ngay lập tức từ Nhà Trắng cho thấy ông Trump không có ý định lùi bước. Chỉ vài giờ sau phán quyết, chính quyền thông báo sẽ khôi phục mức thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 - một cơ sở pháp lý khác với đạo luật khẩn cấp vừa bị Tòa bác bỏ.
Đến ngày hôm sau, ông Trump tuyên bố nâng mức thuế này lên 15%, tức trần tối đa mà điều khoản trên cho phép trong thời hạn 150 ngày. Trong một thông điệp trên mạng xã hội, tổng thống nói mức 15% là "hoàn toàn được phép và đã qua kiểm nghiệm pháp lý", đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục sử dụng mọi công cụ sẵn có để duy trì sức ép thương mại.
Các lựa chọn khác bao gồm Mục 301 về các hành vi thương mại không công bằng, Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, hoặc đề nghị Quốc hội thông qua một gói thuế quan mới. Giới phân tích cho rằng, thay vì dựa vào một cơ sở pháp lý rộng và linh hoạt như trước, Nhà Trắng có thể phải chấp nhận cách tiếp cận "từng bước", vừa đàm phán, vừa điều tra, vừa tìm kiếm sự ủng hộ từ Quốc hội.
Rạn Nứt Nội Bộ Và Vấn Đề Hoàn Thuế
Phán quyết không chỉ là vấn đề pháp lý thuần túy. Nó đặt ra bài toán chính trị khó xử cho Nhà Trắng và đảng Cộng hòa. Trong thời gian qua, chính sách thuế quan đã vấp phải sự hoài nghi của một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa, đặc biệt khi các cuộc thăm dò cho thấy đa số người Mỹ lo ngại thuế nhập khẩu sẽ đẩy giá hàng hóa tăng cao.
Một trong những hệ lụy lớn nhất của phán quyết là câu hỏi: số tiền thuế đã thu sẽ được xử lý ra sao? Hàng loạt doanh nghiệp đã chủ động nộp đơn kiện nhằm bảo toàn quyền đòi hoàn tiền nếu Tòa bác bỏ chính sách. Các chuyên gia dự báo đây có thể là một "mớ hỗn độn" về thủ tục, kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Tại cuộc họp báo chỉ vài giờ sau phán quyết, tổng thống phản ứng gay gắt, gọi quyết định là "nỗi ô nhục" và công kích các thẩm phán đã chống lại mình. Ông tuyên bố sẽ sử dụng "các lựa chọn thay thế tuyệt vời" để tiếp tục áp thuế, đồng thời ám chỉ không có kế hoạch hoàn trả khoản thuế đã thu, mở ra nguy cơ tranh chấp pháp lý kéo dài.
Trong bối cảnh ông Trump từng nhiều lần chỉ trích hệ thống tòa án, phán quyết lần này gửi đi một thông điệp rõ ràng: dù trao cho tổng thống quyền lực đáng kể trong lĩnh vực đối ngoại và thương mại, Hiến pháp vẫn đặt ra ranh giới. Với ông Trump, trận chiến chưa kết thúc, nó chỉ chuyển từ một điều khoản luật sang một mặt trận pháp lý và chính trị mới.
