Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết ông Trump vượt quyền khi áp thuế quan
Theo Hãng tin Reuters, ngày 20-2 (giờ Mỹ), Tòa án Tối cao Mỹ đã đưa ra phán quyết lịch sử với tỉ lệ phiếu 6-3, tuyên bố việc chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 để áp đặt thuế quan là vượt quá thẩm quyền. Phán quyết này dựa trên học thuyết "các vấn đề lớn", nhấn mạnh rằng những quyết định có tác động kinh tế và chính trị sâu rộng bắt buộc phải có sự phê chuẩn cụ thể từ Quốc hội.
Chi tiết phán quyết và phản ứng từ tòa án
Chánh án John Roberts nêu rõ trong bản phán quyết: "Tổng thống phải chỉ ra được sự ủy quyền rõ ràng từ Quốc hội để biện minh cho việc khẳng định quyền lực áp thuế đặc biệt của mình. Ông ấy đã không làm được điều đó". Tòa cho rằng cách diễn giải IEEPA của Nhà Trắng xâm phạm quyền lập pháp của Quốc hội và vi phạm nghiêm trọng học thuyết này. Đáng chú ý, hai thẩm phán bảo thủ do chính ông Trump bổ nhiệm là Neil Gorsuch và Amy Coney Barrett đã cùng phe đa số bác bỏ chính sách, bất chấp việc Tòa án Tối cao trước đó thường ủng hộ ông Trump trong các quyết định khẩn cấp kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng vào tháng 1-2025.
Hậu quả kinh tế và chính trị
Thuế quan là công cụ trung tâm trong chính sách kinh tế và đối ngoại của ông Trump, đặc biệt sau khi ông tái đắc cử đầu năm 2025. Các biện pháp này đã châm ngòi cho căng thẳng thương mại với nhiều đối tác, gây biến động thị trường tài chính và làm gia tăng bất ổn kinh tế toàn cầu. Theo ước tính, các mức thuế dựa trên IEEPA đã mang lại hơn 175 tỉ USD cho ngân khố Mỹ, nhưng phán quyết mới mở ra khả năng khoản tiền này sẽ phải hoàn trả, tạo áp lực tài chính lớn cho chính quyền.
Phản ứng từ các bên liên quan
Vụ việc được đưa ra Tòa án Tối cao sau khi nhiều doanh nghiệp bị ảnh hưởng cùng 12 bang của Mỹ - chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo - khởi kiện và phản đối việc ông Trump đơn phương áp thuế mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Dù chính quyền ông Trump tuyên bố sẽ tìm các cơ sở pháp lý khác để duy trì thuế quan, như viện dẫn "an ninh quốc gia" hoặc "trả đũa thương mại không công bằng", giới quan sát nhận định khó có công cụ nào thay thế được mức độ linh hoạt và sức ép mà IEEPA từng mang lại.
Bối cảnh rộng hơn và ý nghĩa pháp lý
Hiến pháp Mỹ trao cho Quốc hội thẩm quyền ban hành thuế và thuế quan, chứ không phải tổng thống. Tuy nhiên, ông Trump đã viện dẫn IEEPA để áp thuế lên gần như mọi đối tác thương mại của Mỹ mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội, mở rộng ranh giới quyền lực hành pháp kể từ khi trở lại cầm quyền. Ông mô tả thuế quan là thiết yếu đối với an ninh kinh tế Mỹ, nhưng phán quyết lần này được xem là bước ngoặt vì đã đặt ra giới hạn rõ ràng hơn đối với quyền lực tổng thống và làm suy yếu đáng kể "vũ khí thuế quan" mà ông theo đuổi.
Trước đó, vào ngày 6-2, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh áp thuế bổ sung 25% đối với hàng hóa từ các quốc gia có quan hệ thương mại với Iran, minh họa cho cách tiếp cận cứng rắn của ông. Phán quyết của Tòa án Tối cao có thể ảnh hưởng lâu dài đến chính sách thương mại Mỹ, tăng cường vai trò của Quốc hội trong các vấn đề kinh tế trọng đại.
