Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết ông Trump vi phạm luật khi áp thuế quan toàn cầu
Theo nguồn tin từ CNN, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã đưa ra một phán quyết quan trọng vào ngày 20/2, xác định rằng cựu Tổng thống Donald Trump đã vi phạm luật liên bang khi đơn phương áp đặt các mức thuế quan quy mô lớn trên phạm vi toàn cầu. Quyết định này đánh dấu một thất bại đáng chú ý đối với chính sách vốn là trọng tâm trong chương trình kinh tế và đối ngoại của ông Trump, được xem là thất bại pháp lý lớn nhất mà chính quyền của ông trong nhiệm kỳ thứ hai phải đối mặt tại Tòa án Tối cao.
Phán quyết với tỷ lệ bỏ phiếu 6-3 và lập luận của Chánh án Roberts
Với tỷ lệ bỏ phiếu 6-3 do Chánh án John Roberts chấp bút, các thẩm phán đã giữ nguyên quyết định của tòa cấp dưới, khẳng định rằng việc ông Trump sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 đã vượt quá thẩm quyền của tổng thống. Trong phán quyết, ông Roberts viết thay mặt đa số thẩm phán: “Tổng thống đang tự cho mình quyền lực đặc biệt để đơn phương áp đặt thuế quan với quy mô, thời hạn và phạm vi không giới hạn. Xét tới phạm vi, tiền lệ lịch sử và bối cảnh hiến pháp của quyền lực này, tổng thống phải chỉ ra sự cho phép rõ ràng từ Quốc hội để thực thi.”
Vi phạm Hiến pháp và học thuyết vấn đề lớn
Hiến pháp Hoa Kỳ quy định rõ ràng rằng quyền ban hành thuế và thuế quan thuộc về Quốc hội, không phải tổng thống. Tuy nhiên, ông Trump đã viện dẫn IEEPA – một đạo luật cho phép tổng thống điều tiết thương mại trong tình trạng khẩn cấp quốc gia – để áp thuế lên gần như toàn bộ đối tác thương mại của Mỹ mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội. Tòa án nhận định cách chính quyền Trump diễn giải IEEPA đã xâm phạm quyền lực của Quốc hội và vi phạm nguyên tắc pháp lý mang tên “học thuyết vấn đề lớn” (major questions doctrine). Theo học thuyết này, các quyết định hành pháp có ý nghĩa kinh tế và chính trị đặc biệt lớn phải được Quốc hội trao quyền rõ ràng.
Hậu quả kinh tế và phản ứng từ các bên liên quan
Donald Trump là tổng thống đầu tiên sử dụng IEEPA nhằm áp thuế, trong khi trước đây, đạo luật này chủ yếu được dùng để trừng phạt các quốc gia thù địch hoặc phong tỏa tài sản. Chính quyền Trump lập luận rằng quyền “điều tiết” thương mại trong tình trạng khẩn cấp bao gồm cả việc áp thuế, nhưng Tòa án Tối cao đã bác bỏ cách diễn giải này. Các chuyên gia thuộc mô hình ngân sách Penn-Wharton ước tính số tiền thu được từ thuế quan dựa trên IEEPA đã vượt 175 tỷ USD và có thể phải hoàn trả sau phán quyết của tòa.
Thuế quan là trụ cột trong chính sách kinh tế và đối ngoại của ông Trump, đặc biệt sau khi bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai. Ông đã phát động một cuộc chiến thương mại toàn cầu, dẫn đến nhiều hệ lụy như:
- Khiến nhiều đối tác thương mại xa lánh Hoa Kỳ.
- Gây biến động mạnh trên các thị trường tài chính quốc tế.
- Làm gia tăng bất ổn kinh tế trên toàn thế giới.
Vụ kiện này được khởi xướng bởi các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ thuế quan cùng 12 bang của Mỹ, đa số do đảng Dân chủ lãnh đạo, nhằm phản đối việc ông Trump đơn phương áp thuế mà không thông qua Quốc hội. Phán quyết của Tòa án Tối cao không chỉ là một bước ngoặt pháp lý mà còn có thể tác động sâu rộng đến chính sách thương mại và quan hệ quốc tế của Hoa Kỳ trong tương lai.
