Tòa Tối cao Mỹ phán quyết thuế quan toàn cầu của ông Trump là trái luật
Trong một phán quyết mang tính lịch sử, Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/2 đã bác bỏ một loạt sắc thuế do Tổng thống Donald Trump áp đặt, giáng một đòn mạnh vào chương trình nghị sự kinh tế của chính quyền tiền nhiệm. Động thái này thể hiện sự kiềm chế quyền lực tổng thống một cách hiếm hoi từ cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ.
Phán quyết với tỷ lệ 6-3 và những hệ lụy
Với tỷ lệ phiếu 6-3, Tòa án Tối cao xác định nhiều mức thuế của chính quyền ông Trump là trái pháp luật. Phán quyết đặt ra một ranh giới mới về những chính sách mà tổng thống có thể áp dụng mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
“Chính phủ diễn giải Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) theo cách trao cho Tổng thống quyền đơn phương áp đặt các mức thuế không giới hạn và thay đích chúng tùy ý. Cách hiểu đó sẽ là sự mở rộng mang tính biến đổi đối với thẩm quyền của Tổng thống trong chính sách thuế quan”, phán quyết nêu rõ.
Ông Trump đã áp dụng hơn một nửa số mức thuế hiện nay dựa trên IEEPA, viện dẫn những thẩm quyền chưa từng có tiền lệ để áp đặt thuế trên phạm vi toàn cầu. Trong phiên điều trần diễn ra vào tháng 11, nhiều thẩm phán – bao gồm cả những người bảo thủ – đã bày tỏ sự hoài nghi về việc ông Trump có thể “lách” Quốc hội để đơn phương áp đặt những mức thuế rộng rãi như vậy.
Khả năng hoàn tiền và phản ứng thị trường
Phán quyết có thể mở ra một quy trình hoàn tiền đầy phức tạp, theo đó hàng tỷ USD có thể phải trả lại cho các doanh nghiệp đã nộp những khoản thuế mà Tòa án Tối cao nay xác định là trái luật. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao không đưa ra quyết định cụ thể về vấn đề này.
Thẩm phán Brett Kavanaugh viết trong ý kiến bất đồng: “Hôm nay, Tòa không nói gì về việc chính phủ có nên hoàn trả hàng tỷ USD đã thu từ các nhà nhập khẩu hay không và nếu có thì bằng cách nào”.
Sau phán quyết, thị trường chứng khoán và kim loại quý có dấu hiệu tăng giá, mặc dù mức tăng không quá lớn. Chỉ số S&P 500 tăng khoảng 0,3% trong phiên giữa buổi sáng. Hợp đồng vàng tương lai tăng 1,7%, trong khi bạc, sau nhịp tăng sớm hơn, tăng hơn 5%.
Tác động đến chính sách thương mại toàn cầu
Cũng chưa rõ các quốc gia khác sẽ phản ứng ra sao, trong bối cảnh các mức thuế này là nền tảng của hàng loạt thỏa thuận thương mại mà chính quyền công bố hồi đầu năm. Theo các nhà phân tích, không nên kỳ vọng thuế quan sẽ biến mất hoàn toàn sau tuyên bố này của Tòa án Tối cao Mỹ.
Trước đây, chính quyền Trump từng tuyên bố sẽ dựa vào các công cụ thương mại khác để thay thế bất kỳ mức thuế nào bị Tòa án Tối cao bác bỏ. Phán quyết này đặt ra những câu hỏi quan trọng về tương lai của chính sách thương mại Mỹ và mối quan hệ với các đối tác toàn cầu.
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ không chỉ là một bước ngoặt trong việc kiểm soát quyền lực hành pháp mà còn có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng trong chính sách thương mại toàn cầu trong những năm tới.
