Thị trấn Mỹ trong lòng Canada: Cuộc sống yên bình bị sóng gió chính trị đe dọa
Thị trấn Point Roberts, một phần lãnh thổ bang Washington của Mỹ, lại gần như nằm trọn trong Canada, tạo nên một hiện tượng địa lý độc đáo ở Bắc Mỹ. Với diện tích khoảng 12,7 km2, nơi đây vốn nổi tiếng với cuộc sống thanh bình, yên tĩnh, nhưng giờ đây đang chịu ảnh hưởng từ những căng thẳng chính trị giữa hai quốc gia.
Lịch sử hình thành và đặc điểm địa lý kỳ lạ
Sự phân chia kỳ lạ này bắt nguồn từ Hiệp ước Oregon năm 1846, khi vĩ tuyến 49 được xác lập làm đường biên giới giữa Canada và Mỹ, vô tình cắt qua bán đảo Tsawwassen. Hệ quả là nửa phía bắc thuộc Canada, còn nửa phía nam trở thành Point Roberts của Mỹ, giáp Canada ở phía bắc và ba mặt còn lại giáp biển. Một số ý kiến cho rằng đây là sơ suất, trong khi số khác lập luận Mỹ giữ lại phần đất này để đảm bảo lối tiếp cận vùng tây bắc Thái Bình Dương và nguồn lợi từ ngư trường.
Cuộc sống thanh bình và cộng đồng gắn kết
Ngày nay, Point Roberts là thị trấn nhỏ với khoảng 1.200 dân, không có đèn giao thông, còi xe hay tiếng ồn đô thị. Đây được xem là nơi an toàn đến lạ thường, nơi người dân thường để chìa khóa trong xe mà không sợ mất, trẻ em có thể tự do đạp xe ra biển hoặc chơi trong rừng. Do an ninh biên giới nghiêm ngặt, tỷ lệ tội phạm tại thị trấn thấp hơn toàn bang Washington đến ba lần.
Shucard, một cư dân lâu đời, chia sẻ: "Chúng tôi dành rất nhiều thời gian ngoài trời, dựng lều, khám phá bãi biển, rừng cây. Đây là kiểu thị trấn nhỏ nơi ai cũng biết nhau." Sau khi học đại học và làm việc ở Seattle, cô và chồng đã chuyển về sống ở Point Roberts năm 2021 để gần gia đình.
Vợ chồng Neil và Krystal King cũng chuyển từ Portland đến đây sau khi mất việc vì Covid-19. Krystal nhận xét: "Ngay khi băng qua biên giới, bạn có cảm giác như đã lùi về 40 năm trước. Mọi thứ chậm rãi, yên tĩnh và dễ chịu." Họ mở một cửa hàng bán kẹo đồng xu và đồ lưu niệm, dần trở thành điểm đến quen thuộc, đồng thời lập bảo tàng vịt cao su phía sau.
Những khó khăn đặc thù của thị trấn tách biệt
Dù cuộc sống hấp dẫn, Point Roberts phải đối mặt với nhiều thách thức. Thị trấn không có tiệm giày, bác sĩ thú y hay nha sĩ, và chỉ có một trường tiểu học dạy đến hết lớp 2, với chỉ 5 học sinh đăng ký năm 2025. Trẻ em nếu không học tại nhà phải "xuất ngoại", đi xuyên bán đảo Tsawwassen, vòng qua White Rock của Canada, rồi nhập cảnh ở Blaine, Mỹ, mất tổng cộng 80 phút và 4 lần xuất nhập cảnh mỗi ngày.
Phần lớn cư dân cũng phải đi hai tiếng cả đi lẫn về để khám chữa bệnh ở các thành phố như Bellingham hoặc Blaine, gây khó khăn cho người lớn tuổi. Kristin Lomedico, thủ thư địa phương, cho biết: "Sống ở đây về già rất vất vả. Khám răng hay khám bệnh đều ở Bellingham hoặc Blaine, bạn phải tự lái xe hoặc cần có người hỗ trợ."
Tác động từ căng thẳng chính trị và phụ thuộc kinh tế
Khi quan hệ Mỹ - Canada trở nên căng thẳng vì sức ép thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump, Point Roberts cảm nhận rõ tác động. Thị trấn từ lâu phụ thuộc vào du khách Canada cho du lịch và mua sắm xuyên biên giới. Lomedico nói: "Ở đây khó sống vì không có ngành nào đúng nghĩa ngoài du lịch và mua sắm xuyên biên giới. Rủi ro thuế quan khiến mọi thứ như đang đi trên dây."
Thị trấn cũng phụ thuộc Canada về điện và nước. Nhiều cư dân có hai quốc tịch, ăn mừng cả ngày lễ của Mỹ lẫn Canada và thường treo quốc kỳ hai nước cạnh nhau. Tuy nhiên, khi tâm lý bài Mỹ gia tăng ở Canada, nhiều du khách đang tẩy chay các điểm đến ở Mỹ, bao gồm Point Roberts. Krystal kể: "Một số khách quen bày tỏ tiếc nuối, nhưng thông báo họ không thể qua biên giới nữa, do 'người Canada cần sát cánh cùng nhau vào lúc này'."
Dù Canada chưa đạt thỏa thuận thương mại mới với Mỹ, hàng hóa nước này vẫn được bảo vệ nhờ Hiệp định USMCA, sẽ đến kỳ xem xét lại trong năm nay. Điều này khiến tương lai của thị trấn nhỏ bé này càng thêm bấp bênh, dù tinh thần cộng đồng vẫn mạnh mẽ.
