Hàng Ngàn Tàu Cá Trung Quốc Áp Sát EEZ Nhật Bản, Gia Tăng Căng Thẳng Biển Hoa Đông
Trong bối cảnh quan hệ Nhật - Trung tiếp tục xấu đi, báo Nikkei Asia (Nhật Bản) đã đăng tải một báo cáo gây chấn động về việc hàng ngàn tàu cá Trung Quốc hai lần tập trung gần vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản ở Biển Hoa Đông. Sự kiện này làm gia tăng đáng kể áp lực mà Bắc Kinh đang gây ra cho Tokyo thông qua các hoạt động hàng hải và tuần duyên trong khu vực nhạy cảm này.
Quy Mô Chưa Từng Có Với Hàng Ngàn Tàu
Theo phân tích từ dữ liệu hệ thống nhận dạng tự động (AIS) và ảnh vệ tinh, sự việc đầu tiên được ghi nhận vào khoảng ngày 25-12-2025, liên quan đến khoảng 2.000 tàu cá Trung Quốc xếp thành đội hình chữ L ngược. Đội hình này trải dài 470 km theo trục bắc - nam và 230 km theo trục đông - tây, tạo nên một khối lượng lớn chưa từng thấy. Lần thứ hai, vào khoảng ngày 11-1-2026, có 1.300 tàu tạo thành một hàng dài 370 km theo trục bắc - nam, tiếp tục duy trì sự hiện diện áp sát đường trung tuyến Nhật - Trung mà Tokyo sử dụng để xác định ranh giới EEZ của mình.
Quy mô của các đội hình này lớn hơn nhiều so với sự việc năm 2016, khi chỉ có khoảng 200 - 300 tàu Trung Quốc tập trung gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Dữ liệu AIS cho thấy cả hai đội hình đều nằm ở khoảng kinh độ 125 độ đông và duy trì ở đó trong hơn 24 giờ, bất chấp dự báo có gió mạnh và việc các tàu cá Hàn Quốc đã quay về cảng.
Phân Tích Của Chuyên Gia Và Bối Cảnh Chính Trị
Giáo sư Masuo Chisako, chuyên gia về chính sách hàng hải Trung Quốc tại Đại học Kyushu, nhận định: "Tôi chưa từng nghe về một đợt huy động lớn như vậy trước đây. Điều này có thể được xem là đang gây sức ép lên Nhật Bản và Đài Loan." Bà cho rằng sự huy động này dường như là chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo của việc Trung Quốc xây dựng sức mạnh hàng hải, với hoạt động dân quân biển ở Biển Hoa Đông đã trở nên bình thường hóa trong vài năm qua nhưng có thể mở rộng hơn nữa.
Giáo sư Takafumi Sasaki tại Đại học Hokkaido, chuyên gia về chính sách ngư nghiệp quanh biên giới quốc gia, bày tỏ sự nghi ngờ: "Ngay cả nếu để tránh thời tiết xấu, thì việc họ duy trì một đội hình lớn như vậy trong thời gian dài là điều kỳ lạ. Có thể đây là một cuộc diễn tập." Ông cũng loại trừ khả năng hoạt động bình thường hoặc xếp hàng dọc theo ranh giới được thiết lập bởi Thỏa thuận Nghề cá Nhật - Trung.
Các sự việc diễn ra trong bối cảnh quan hệ Nhật - Trung xấu đi từ tháng 11-2025, sau khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tuyên bố rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc vào đảo Đài Loan có thể bị coi là "tình huống đe dọa sự tồn vong" và khiến Tokyo có phản ứng quân sự. Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ cho rằng Bắc Kinh "có thể đã chọn vị trí này để huy động lực lượng dân quân biển Trung Quốc nhằm phô trương sức mạnh với Nhật Bản" sau phát biểu này.
Vai Trò Của Dân Quân Biển Và Phản Ứng Quốc Tế
Nhiều tàu trong các đội hình gần đây xuất phát từ tỉnh Chiết Giang, và các thuyền viên trên một số tàu cá được cho là hợp tác với các hoạt động của chính phủ và quân đội Trung Quốc với tư cách là dân quân biển. Họ tiến hành các hoạt động "vùng xám" mà không sử dụng vũ lực trực tiếp, làm phức tạp thêm tình hình an ninh hàng hải.
Hiện Trung Quốc chưa lên tiếng về thông tin trên báo Nikkei Asia. Tuy nhiên, vào ngày 13-2, phản ứng với vụ Nhật Bản bắt giữ một tàu cá và thuyền trưởng Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) đã nói: "Hy vọng Nhật Bản nghiêm túc tôn trọng thỏa thuận nghề cá Trung - Nhật, thực thi pháp luật một cách công bằng và bảo đảm sự an toàn cũng như quyền lợi hợp pháp của các thuyền viên Trung Quốc." Điều này cho thấy sự căng thẳng tiếp tục leo thang trong bối cảnh tranh chấp hàng hải kéo dài.
