Ngày 28/6, Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) – tổ chức được ví như ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương – đã công bố báo cáo thường niên, cảnh báo về bốn 'điểm áp lực' đang trực tiếp đe dọa sự ổn định tài chính toàn cầu. BIS kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tiền tệ trên thế giới phải hành động ngay lập tức.
Bốn thách thức lớn mang tính cộng hưởng
Phó Tổng Giám đốc BIS, bà Andrea Maechler, nhấn mạnh các ngân hàng trung ương đang phải đối mặt với một cục diện vô cùng phức tạp trong một thế giới đầy bất định. BIS chỉ ra bốn thách thức lớn có tính cộng hưởng: thứ nhất, áp lực lạm phát từ cuộc xung đột tại Trung Đông sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa; thứ hai, nguy cơ bong bóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) khi làn sóng đổ vốn khổng lồ vào công nghệ này được cảnh báo là thiếu bền vững và tiềm ẩn rủi ro lao dốc thị trường; thứ ba, các lỗ hổng tài chính nội tại kết hợp với xu hướng mạo hiểm quá mức của nhà đầu tư dễ gây đảo chiều đột ngột; và cuối cùng, bẫy nợ công leo thang khiến các ngân hàng trung ương rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát hay hạ lãi suất để bảo vệ tăng trưởng kinh tế.
Hiệu ứng lây lan dây chuyền nếu các rủi ro xảy ra đồng thời
Bà Maechler lưu ý rằng từng rủi ro riêng lẻ đều có thể kiểm soát, nhưng nếu xảy ra cùng lúc, chúng có thể kích hoạt hiệu ứng lây lan dây chuyền. Bên cạnh đó, BIS bày tỏ quan ngại về vai trò ngày càng lớn của các tổ chức tài chính phi ngân hàng, tiêu biểu là các quỹ đầu cơ, trong thị trường trái phiếu và đầu tư AI. Tổ chức này kêu gọi các quốc gia khẩn trương siết chặt giám sát nhóm tài chính này để đảm bảo họ có đủ năng lực ứng phó rủi ro.
Khuyến nghị cắt giảm nợ công và bảo vệ độc lập ngân hàng trung ương
Để khôi phục khả năng chủ động trước các cú sốc tương lai, BIS khuyến nghị chính phủ các nước chủ động cắt giảm mức nợ công. BIS cũng khẳng định việc duy trì quyền độc lập hoàn toàn của các ngân hàng trung ương là yếu tố sống còn để bảo vệ mục tiêu ổn định giá cả và củng cố niềm tin vào tiền tệ - vốn là những nền tảng cốt lõi để nền kinh tế vận hành một cách lành mạnh.
