Kể từ kỳ World Cup đầu tiên năm 1930, hơn 80 đội tuyển quốc gia đã góp mặt tại 23 vòng chung kết, nhưng chỉ 8 đội từng vô địch. Nghiên cứu của The Economist sử dụng hệ số Elo để đánh giá sức mạnh các đội tuyển và xác định bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến thành tích: mức độ giàu có, quy mô dân số, chiều cao trung bình của người dân và vị trí địa lý gắn với văn hóa bóng đá khu vực. Các yếu tố này giải thích khoảng 70% sự khác biệt giữa các đội.
Bốn yếu tố nền tảng
Các quốc gia giàu có thường đầu tư nhiều hơn vào đào tạo trẻ, huấn luyện viên và cơ sở vật chất, nhưng không đảm bảo thành công. Các nước vùng Vịnh dù đầu tư mạnh nhưng thành tích tại World Cup chưa tương xứng. Dân số đông mang lại nguồn tuyển chọn dồi dào, nhưng Trung Quốc và Ấn Độ vẫn chưa từng dự World Cup. Chiều cao lý tưởng cho cầu thủ không phải thủ môn là khoảng 181 cm; độ lệch càng lớn thì kết quả càng kém. Yếu tố địa lý và văn hóa bóng đá khu vực có sức ảnh hưởng lớn nhất: các đội Nam Mỹ có điểm Elo trung bình cao hơn châu Á khoảng 640 điểm, dự báo thắng hơn 90% số trận đối đầu.
Chiến lược 'đi tắt đón đầu'
The Economist nhận định khoảng 80% đội từng nằm trong nhóm 25% dẫn đầu bảng xếp hạng Elo năm 1976 vẫn giữ vị trí top đầu sau 50 năm. Tuy nhiên, một số quốc gia đã thu hẹp khoảng cách. Nhật Bản là ví dụ điển hình: chưa từng dự World Cup trước 1998, nhưng sau đó chưa bỏ lỡ kỳ nào và tại World Cup 2022 đã đánh bại Đức lẫn Tây Ban Nha. Thành công của Nhật Bản đến từ chiến lược dài hạn: năm 1992, nước này cải tổ hệ thống giải đấu và khởi động 'Tầm nhìn 100 năm' với mục tiêu thành lập 100 CLB chuyên nghiệp vào năm 2092. Liên đoàn bóng đá Nhật Bản thường xuyên nghiên cứu xu hướng mới và yêu cầu các CLB vận hành học viện đào tạo trẻ.
Tận dụng nguồn lực nước ngoài
Với những quốc gia có nguồn lực hạn chế, con đường nhanh hơn là tận dụng kiều dân hoặc nhập tịch cầu thủ. Senegal chú trọng kiều dân được huấn luyện tại nước ngoài; khoảng một nửa đội hình Senegal dự World Cup là con của người Senegal di cư tại Pháp. Tại World Cup 2026, 96% cầu thủ Curacao và 62% cầu thủ Cape Verde sinh ra ở nước ngoài. Từ năm 1994 đến nay, tỷ lệ cầu thủ khoác áo đội tuyển khác nơi sinh tăng từ 9% lên 24%. Morocco, đội châu Phi đầu tiên vào bán kết World Cup 2022, có 14/26 cầu thủ sinh ra ở nước ngoài. Ngôi sao Tây Ban Nha Lamine Yamal là con của người nhập cư; tuyển Anh có Bukayo Saka (gốc Nigeria) và Marcus Rashford (gốc Caribe); đội tuyển Pháp gần như được tạo nên bởi con em gia đình nhập cư. Một nghiên cứu năm 2023 kết luận rằng sự đa dạng về nguồn gốc tổ tiên trong đội hình cải thiện kết quả thi đấu. Italy, đội duy nhất từng vô địch World Cup nhưng vắng mặt năm 2026, bị cho là chịu ảnh hưởng từ quy định quốc tịch nghiêm ngặt.
