Tỉnh Cà Mau đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ với hàng loạt dự án lớn như nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau, cao tốc Cà Mau-Đất Mũi, cầu vượt biển và quy hoạch cảng biển lưỡng dụng quốc tế Hòn Khoai. Những công trình này đang định hình diện mạo mới cho vùng đất cực nam Tổ quốc. Trong bối cảnh đó, tỉnh xác định quy hoạch nguồn nhân lực phải đi trước một bước và đồng bộ tuyệt đối với tiến trình đầu tư hạ tầng.
Chuyển đổi tư duy đào tạo
Cà Mau đang ưu tiên thực hiện bước xoay trục toàn diện nhằm phát triển ba nhóm ngành cốt lõi là kỹ thuật hạ tầng, logistics và công nghệ vận hành giao thông. Theo Tiến sĩ Lê Hoàng Dự, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, ngành giáo dục địa phương đang chuyển mạnh từ chức năng dạy học truyền thống sang vai trò kiến tạo con người.
“Chúng tôi chủ động tham gia hình thành hệ sinh thái nhân lực từ định hướng nghề nghiệp, phân luồng học sinh đến đặt hàng đào tạo các chuyên ngành sâu để nâng đỡ cho trụ cột kinh tế biển”, Tiến sĩ Lê Hoàng Dự chia sẻ. Để xóa nhòa khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn, Cà Mau đang thay đổi tư duy đào tạo, chú trọng đẩy mạnh mô hình liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp - nhà khoa học.
Liên kết bốn nhà
Trong liên kết đó, cơ quan quản lý giữ vai trò cầm lái; các trường đại học đổi mới chương trình theo đơn đặt hàng thực tế; nhà khoa học mang đến giải pháp công nghệ tiên tiến; doanh nghiệp mở rộng cánh cửa đưa học sinh, sinh viên tiếp cận trực tiếp với các công nghệ hiện đại như viễn thám, công nghệ xanh... ngay trên các công trường, cảng biển.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Hoàng, Hiệu trưởng Trường đại học Bà Rịa-Vũng Tàu cho rằng: “Sự gắn kết này bảo đảm nguồn nhân lực khi bước ra khỏi ghế nhà trường đã thành thục kỹ năng, nhanh chóng làm chủ công nghệ mới mà không mất thời gian đào tạo lại”.
Kinh tế biển xanh và triết lý “Ly nông bất ly hương”
Bên cạnh đội ngũ chuyên gia, kỹ sư chất lượng cao, bài toán chuyển dịch cấu trúc lao động quy mô lớn tại các vùng ven biển cũng là thách thức không nhỏ đối với Cà Mau. Làm thế nào để người dân khi rời xa bờ ruộng, bước xuống khỏi những boong tàu đánh bắt truyền thống không phải rời bỏ mảnh đất quê hương, không tạo áp lực di dân lên các đô thị lớn?
Câu trả lời nằm ở chiến lược nâng cao năng lực tại chỗ và đa dạng hóa sinh kế dựa trên nguyên tắc thích ứng thông minh và triết lý an sinh “Ly nông bất ly hương”. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Mười, trong tầm nhìn dài hạn, kinh tế biển Cà Mau không thể tiếp tục dựa vào các mô hình khai thác tài nguyên thô sơ, tự phát và xâm hại môi trường.
Thay vào đó, tỉnh kiên định hướng tới một nền kinh tế biển xanh, tập trung vào công nghiệp hiện đại, năng lượng tái tạo và logistics xanh. Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn (nay là Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng sự thay đổi mang tính bước ngoặt đòi hỏi tư duy đổi mới trong việc tạo dựng sinh kế bền vững cho hàng vạn nông dân, ngư dân bám biển từ bao đời nay ở Cà Mau.
“Tỉnh cần đặc biệt chú trọng đào tạo lại nghề cho lao động nông thôn. Ở đó, người lao động phải được trang bị kỹ năng về kinh tế tuần hoàn, bảo vệ rừng ngập mặn và quản lý nguồn nước để giữ vững lợi thế cạnh tranh toàn cầu”, Tiến sĩ Đặng Kim Sơn chia sẻ.
Đào tạo lại nghề cho lao động nông thôn
Theo định hướng từ ngành nông nghiệp địa phương, Cà Mau đang từng bước chuyển từ lao động truyền thống sang nguồn nhân lực kinh tế biển hiện đại, có kỹ năng công nghệ và thích ứng với kinh tế số, giúp nông dân, ngư dân tự tin tham gia các chuỗi cung ứng mới. Họ sẽ được trang bị kiến thức để trở thành công nhân kỹ thuật vận hành các trang trại điện gió, điện mặt trời ngoài khơi; tham gia các khâu dịch vụ hậu cần nghề cá hiện đại hoặc chuyển sang làm chủ các mô hình kinh tế tuần hoàn bền vững dưới tán rừng ngập mặn kết hợp với du lịch sinh thái cộng đồng.
Chính lực lượng lao động tại chỗ được “xanh hóa” này sẽ là bộ đệm an sinh xã hội vững chắc, giúp những con người dễ chịu tổn thương nghiêm trọng bởi thiên tai và biến đổi khí hậu ở Cà Mau thành chủ thể chủ động bảo vệ môi trường và gìn giữ tài nguyên.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử khẳng định: “Trong kỷ nguyên kinh tế xanh và số, thế hệ trẻ Cà Mau chính là hạt nhân quyết định. Sự chủ động tự cường, năng lực làm chủ công nghệ và khát vọng cống hiến của lực lượng kế cận sẽ là nền tảng vững chắc giúp địa phương tự tin vươn mình ra biển lớn”.
