Chiều 3/6, tại Trung tâm thảo luận số 1 của Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, các đại biểu đã thảo luận sâu về nội dung Công đoàn đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Phát biểu gợi mở các nội dung tham luận, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu khẳng định rằng đại diện, chăm lo và bảo vệ đoàn viên, người lao động là nhiệm vụ cốt lõi, là lý do tồn tại và phát triển của tổ chức Công đoàn.
Cùng với sự phát triển của đất nước và quy mô gần 10 triệu đoàn viên hiện nay, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn ngày càng lớn hơn. Thực tế cho thấy, mỗi khi gặp khó khăn liên quan đến tiền lương, bảo hiểm xã hội, điều kiện làm việc hay các tranh chấp trong quan hệ lao động, Công đoàn luôn là địa chỉ đầu tiên mà người lao động tìm đến để gửi gắm niềm tin và kỳ vọng. Phó Chủ tịch Ngọ Duy Hiểu nhấn mạnh: "Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ công đoàn không chỉ am hiểu pháp luật, có kỹ năng đối thoại, thương lượng mà còn phải thực sự gần gũi, thấu hiểu và sẻ chia với người lao động. Trong bối cảnh mới, cán bộ công đoàn không chỉ hỗ trợ về vật chất mà còn cần có trái tim ấm áp để đồng hành, lắng nghe và chia sẻ với người lao động."
"Lá chắn pháp lý" bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa
Tham luận tại diễn đàn, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thành Đô cho biết: Bên cạnh những thời cơ lớn từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, đời sống và việc làm của đội ngũ công nhân, người lao động đang đối mặt với không ít áp lực, thách thức. Đó là sự phân hóa về thu nhập; khó khăn về nhà ở, chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội; là các nguy cơ tiềm ẩn từ tệ nạn xã hội và tình trạng nhiễu loạn thông tin trên không gian mạng do các thế lực thù địch lợi dụng chống phá. Những yếu tố này đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của quan hệ lao động.
Trong giai đoạn 2023-2025, trên địa bàn ghi nhận 78 vụ tranh chấp lao động tập thể, ảnh hưởng đến hơn 8.200 người lao động. Để duy trì được niềm tin vững chắc của người lao động, tổ chức Công đoàn Thành phố đã chủ động thay đổi tư duy: không dừng lại ở vai trò hòa giải mang tính bị động, mà quyết liệt trở thành "lá chắn pháp lý" kiên cường bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa.
Minh chứng rõ nét nhất là thời gian qua, thực hiện quy định của pháp luật và nhận được sự ủy quyền từ tập thể người lao động, các cấp Công đoàn Thành phố đã chủ động tiến hành các thủ tục pháp lý, khởi kiện hàng loạt doanh nghiệp cố tình chây ỳ, vi phạm nghĩa vụ, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động. Thông qua Trung tâm tư vấn pháp luật, tổ chức Công đoàn các cấp đã đại diện khởi kiện theo ủy quyền cho tập thể, đoàn viên và người lao động, trực tiếp lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng và tranh tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hơn 2.500 người lao động tại các doanh nghiệp trốn đóng, nợ đọng Bảo hiểm xã hội và nợ lương kéo dài. Qua các bản án có hiệu lực và quá trình đối thoại tại tòa, Công đoàn đã buộc các chủ doanh nghiệp phải khắc phục, chi trả tiền lương, trích nộp lại số tiền nợ đọng bảo hiểm xã hội và các khoản bồi thường khác, với tổng số tiền lên đến hơn 49 tỷ đồng.
Những kết quả này không chỉ khôi phục quyền lợi an sinh cho hàng nghìn gia đình công nhân mà còn tạo sức răn đe mạnh mẽ, thượng tôn pháp luật, góp phần ngăn chặn hiệu quả các cuộc ngừng việc tập thể tự phát.
Đồng hành cùng đoàn viên, người lao động
Từ kinh nghiệm đối thoại và thương lượng tập thể, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Điện Stanley Việt Nam Ngô Ngọc Vinh chia sẻ: Trong quá trình hoạt động, chúng tôi luôn xác định rõ quan điểm Công đoàn không đứng về phía riêng ai, mà luôn hướng tới lợi ích chung vì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và quyền lợi chính đáng của người lao động. Chính nhờ tư duy đồng hành đó, việc trao đổi giữa Công đoàn với Ban lãnh đạo Công ty luôn diễn ra trên tinh thần hợp tác, xây dựng và đạt được nhiều kết quả tích cực.
Quá trình đối thoại và thương lượng tập thể, công đoàn cơ sở luôn kiên trì thực hiện theo 4 nguyên tắc cốt lõi, gồm: Thông tin minh bạch; dựa trên cơ sở pháp luật; trao đổi thẳng thắn, xây dựng; lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người lao động. Nhờ đó mà trong hai năm 2023 và 2025, Thỏa ước lao động tập thể tiếp tục bổ sung các nội dung thiết thực đối với quyền lợi người lao động như: Phụ cấp kỹ thuật từ 800 nghìn đồng đến 3,5 triệu đồng/tháng cho gần 200 nhân sự kỹ thuật; điều chỉnh lương hằng năm dựa trên mức lương tối thiểu vùng kết hợp đánh giá hiệu quả sản xuất; mức thưởng năm lên tới 6 tháng lương, được chia thành 2 đợt trong năm…
Cách thức chăm lo phù hợp nhu cầu của người lao động
Các ý kiến phản ánh tại trung tâm thảo luận cũng cho thấy, nếu trước đây hoạt động chăm lo chủ yếu tập trung vào hỗ trợ đời sống vật chất thì trong bối cảnh chuyển đổi số, tự động hóa, phát triển kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhu cầu của người lao động đã thay đổi đáng kể. Ngoài tiền lương và việc làm, người lao động ngày nay còn quan tâm nhiều hơn đến môi trường làm việc an toàn, cơ hội học tập nâng cao trình độ, phát triển nghề nghiệp, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cũng như các chính sách phúc lợi dành cho gia đình.
Theo Trưởng ban Chính sách, Pháp luật và Quan hệ lao động Công đoàn Dệt May Việt Nam Nguyễn Thị Thanh Hoàn: Trong bối cảnh mới, việc chăm lo người lao động không chỉ dừng ở việc hỗ trợ trước mắt mà cần hướng tới nâng cao năng lực nghề nghiệp, giúp người lao động thích ứng với những biến động của thị trường lao động. Giai đoạn 2023-2025, toàn ngành dệt may có hơn 181.700 lượt công nhân lao động được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề. Sau các chương trình đào tạo, gần 670 lao động nữ đã được đề bạt, thăng tiến trong công việc. Các cấp Công đoàn cũng ký kết thỏa thuận với 99 doanh nghiệp và đối tác để triển khai các chương trình phúc lợi dành cho đoàn viên. Trong giai đoạn 2022-2025, hơn 600.000 lượt đoàn viên đã được hưởng các ưu đãi về mua sắm, dịch vụ, khám chữa bệnh và các chính sách hỗ trợ khác với tổng giá trị hơn 30 tỷ đồng.
Theo đồng chí Nguyễn Thị Thanh Hoàn, đây là hướng chăm lo mang tính bền vững, giúp người lao động nâng cao kỹ năng, ổn định việc làm, cải thiện thu nhập và có thêm cơ hội phát triển lâu dài.
Tại diễn đàn, các tham luận đều khẳng định vai trò của tổ chức Công đoàn trong đại diện, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Vai trò này thể hiện qua nhiều hoạt động, trong đó có tham gia xây dựng chính sách pháp luật; đối thoại và thương lượng tập thể; hoạt động tư vấn pháp luật, hỗ trợ pháp lý; lan tỏa phong trào "Học tập suốt đời" trong đoàn viên, người lao động. Bên cạnh đó, nhiều đại biểu cho rằng cần chủ động phòng ngừa tranh chấp lao động tập thể từ sớm, từ xa nhằm xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ. Trong bối cảnh mới, cần các giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng chính sách, pháp luật của tổ chức Công đoàn…
