Dự Án Cao Tốc Trọng Điểm Đối Mặt Thách Thức Khan Hiếm Vật Liệu
Dự án đầu tư xây dựng mở rộng tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận, với chiều dài hơn 96 km và tổng mức đầu tư lên tới hơn 36.172 tỷ đồng, được xem là trục giao thông xương sống kết nối tâm điểm kinh tế phía nam với các tỉnh miền Tây. Tuyến đường này được nâng cấp lên 6-8 làn xe, tích hợp hệ thống giao thông thông minh, trạm dừng nghỉ và trạm thu phí hiện đại. Tuy nhiên, kể từ khi khởi công vào ngày 19/12/2025 với dự kiến hoàn thành vào năm 2028, dự án đang phải đối mặt với nhiều khó khăn nghiêm trọng, chủ yếu do tình trạng khan hiếm nguồn vật liệu tại chỗ.
Tiến Độ Thi Công Bị Ảnh Hưởng Bởi Thiếu Hụt Cát Và Đá
Hiện nay, công trường đã tổ chức 25 mũi thi công cùng 18 khu điều hành. Các đơn vị đã hoàn thành các công việc chuẩn bị cơ bản như phát quang mặt bằng, khoan thử cọc và xây dựng công trình phụ trợ. Công tác thiết kế kỹ thuật và giải ngân vốn cũng đang được triển khai tích cực. Tuy nhiên, nỗ lực của các nhà thầu vẫn chưa đủ để bảo đảm tiến độ, nguyên nhân chính là do nguồn cung cát và đá thiếu trầm trọng.
Tổng nhu cầu cát của dự án lên tới 6,9 triệu m³, trong đó riêng năm 2026 cần khoảng 4,3 triệu m³ và năm 2027 cần thêm 2,6 triệu m³. Bên cạnh đó, nhu cầu về đá cũng đạt mức 3,5 triệu m³, nhưng nguồn cung hiện tại mới chỉ đáp ứng được một phần nhỏ. Việc chậm trễ trong xác định nguồn cung và hoàn thiện thủ tục khai thác đang trở thành "điểm nghẽn" chính, ảnh hưởng trực tiếp đến cam kết hoàn thành dự án vào năm 2028.
Tình Trạng Chung Trên Nhiều Dự Án Cao Tốc Khác
Tình trạng này không chỉ giới hạn ở dự án Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận. Theo ghi nhận thực tế, các dự án thành phần của cao tốc Bắc - Nam phía đông đoạn Cần Thơ - Cà Mau và tuyến cao tốc trục ngang Châu Đốc - Sóc Trăng - Cần Thơ cũng đang rơi vào cảnh tương tự. Nguồn cát sông dù đã được ưu tiên phân bổ nhưng vẫn chưa theo kịp tốc độ trải nền, dẫn đến tình trạng thi công cầm chừng tại một số phân đoạn trọng điểm.
Chính phủ đã có những chỉ đạo xuyên suốt về việc áp dụng mô hình "mỏ cát trực tiếp cho dự án", nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng. Đây được xem là "chìa khóa" quan trọng để giải quyết bài toán tiến độ cho các dự án giao thông trọng điểm.
Giải Pháp Tháo Gỡ Từ Các Địa Phương Và Doanh Nghiệp
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Vĩnh Long đóng vai trò hạt nhân về nguồn cung khi sở hữu 9 mỏ cát trọng điểm trên sông Tiền và sông Hậu. Năm 2026, địa phương này tiếp tục cam kết ưu tiên cung ứng cát cho các dự án cao tốc. Để giám sát hiệu quả, tỉnh yêu cầu lắp đặt hệ thống camera toàn bộ quá trình khai thác, bảo đảm hoạt động đúng vị trí và không vượt quá khối lượng cấp phép.
Tuy nhiên, tại Đồng Tháp, tình hình lại phức tạp hơn khi một số mỏ cát vẫn đang vướng các thủ tục khai thác, trong khi các nguồn còn lại phải chờ xem xét phân bổ. Sự lệch pha trong quy trình thủ tục giữa các địa phương khiến nguồn cung vật liệu cho các dự án PPP (đối tác công - tư) như cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận gặp nhiều khó khăn hơn so với các dự án đầu tư công thuần túy.
Trước thực tế này, Công ty TNHH BOT cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận đã kiến nghị các cấp thẩm quyền tạo điều kiện để nhà đầu tư tự khảo sát, đánh giá trữ lượng và thực hiện thủ tục cấp phép mỏ theo cơ chế đặc thù. Các doanh nghiệp đề xuất:
- Ưu tiên gia hạn các mỏ đang khai thác.
- Xem xét khôi phục các mỏ đã hết hạn nhưng còn trữ lượng.
- Bổ sung các vị trí mỏ mới đủ điều kiện.
Chỉ Đạo Từ Bộ Xây Dựng Và Yêu Cầu Phối Hợp
Ông Bùi Xuân Dũng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho biết bộ đã đề nghị các địa phương chỉ đạo các sở, ngành liên quan tăng cường phối hợp tháo gỡ khó khăn trong khai thác và cung ứng vật liệu. Đồng thời, bộ quyết liệt chỉ đạo các nhà đầu tư và đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện các thủ tục kỹ thuật để sớm đẩy mạnh thi công đồng bộ toàn tuyến cho các dự án cao tốc trọng điểm.
Bộ cũng đã có văn bản đề nghị các địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trọng tâm là Vĩnh Long và Đồng Tháp, dành sự quan tâm đặc biệt, hỗ trợ nguồn vật liệu cát san lấp cho dự án mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận.
Tháo gỡ khó khăn về vật liệu, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục kỹ thuật không chỉ là nhiệm vụ của ngành giao thông. Để bảo đảm mục tiêu hoàn thành các dự án cao tốc trọng điểm, sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, địa phương và doanh nghiệp triển khai dự án cần thực chất và quyết liệt hơn nữa, đặc biệt trong vấn đề nguồn cung vật liệu.
