Chính phủ chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành các văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ ngành và địa phương liên quan trong việc triển khai thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về đầu tư một số dự án đường sắt trọng điểm quốc gia. Trong đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được nhấn mạnh với kế hoạch khởi công vào cuối năm 2026, tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, báo cáo nghiên cứu khả thi vẫn chưa được phê duyệt chính thức.
Đảm bảo chất lượng và tiến độ cho tuyến Bắc - Nam
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đã giao nhiệm vụ cho Bộ Xây dựng phải đẩy nhanh tiến độ trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Ông nhấn mạnh việc bảo đảm chất lượng và tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng các quy định hiện hành. Không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý, phải tuyệt đối đảm bảo chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư lâu dài.
Đồng thời, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược phù hợp; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét và đưa ra quyết định cuối cùng. Cần xây dựng một bộ giải pháp tổng thể và chi tiết nhằm kiểm soát chặt chẽ tiến độ, đặc biệt tập trung vào các khâu quan trọng như:
- Chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
- Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân.
- Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ tiên tiến.
Các địa phương nằm trong phạm vi dự án phải chuẩn bị sẵn sàng quỹ đất, thực hiện hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân tại nơi ở mới, tránh gây xáo trộn xã hội.
Thông tin chi tiết về dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Xây dựng, các đơn vị liên quan đang hoàn thiện hồ sơ mời thầu trong tháng 3, tiến tới lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án trong quý 2 năm 2026. Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng vốn đầu tư sơ bộ ước tính khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương với 67 tỷ USD theo tỷ giá hiện hành.
Phương án đã được Quốc hội phê duyệt xác định toàn tuyến dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi thuộc Hà Nội, điểm cuối tại ga Thủ Thiêm ở Thành phố Hồ Chí Minh, đi qua 20 tỉnh và thành phố trên cả nước. Dự kiến thời gian khởi công vào tháng 12 năm 2026 và hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2035, đánh dấu một bước tiến lớn trong phát triển hạ tầng giao thông Việt Nam.
Hồi tháng 5 năm 2025, Công ty VinSpeed thuộc Tập đoàn VinGroup đã đề xuất đầu tư vào dự án này, với kế hoạch doanh nghiệp tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay từ Nhà nước với lãi suất 0% và thời hạn vay lên đến 35 năm. Tuy nhiên, đến cuối năm ngoái, VinSpeed đã chính thức rút đề xuất để tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng khác. Một số doanh nghiệp trong nước đáng chú ý khác như Tập đoàn Thaco và Công ty Vận tải Đường sắt Việt Nam cũng bày tỏ mong muốn tham gia đầu tư vào dự án đường sắt tốc độ cao này.
Chỉ đạo đối với các dự án đường sắt khác
Với dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, bảo đảm chất lượng, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật đã đề ra. Cần chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng phương án lựa chọn trong khuôn khổ công nghệ đã được Quốc hội xác định, bảo đảm độc lập, tự chủ về công nghệ trong dài hạn.
Đánh giá đầy đủ tác động của việc áp dụng tiêu chuẩn, công nghệ nước ngoài đối với chi phí vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời dự án, cũng như khả năng cân đối, hoàn trả vốn và bảo đảm nguồn thanh toán nợ vay một cách bền vững.
Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ và hai thành phố này rà soát, hoàn thiện cơ chế phát triển TOD (Phát triển định hướng giao thông công cộng), đặc biệt là cơ chế tài chính đất đai theo hướng rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ cơ chế điều tiết và sử dụng giá trị tăng thêm từ đất.
Từng bước giảm dần mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước; ưu tiên xây dựng các dự án TOD tại các khu vực có tiềm năng cao, gắn với phát triển đô thị mật độ cao, sử dụng hiệu quả quỹ đất và hạ tầng hiện có, góp phần giảm ùn tắc giao thông và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
