Căng thẳng Trung Đông đẩy chi phí vận tải tăng cao, Bộ Xây dựng đề xuất giải pháp cấp bách
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Xây dựng, tình hình căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã gây ra những biến động mạnh mẽ trên thị trường dầu thô và các sản phẩm xăng dầu toàn cầu. Sự kiện này tạo ra áp lực trực tiếp và đáng kể lên chi phí vận hành của nhiều lĩnh vực vận tải then chốt, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động logistics và kinh tế nói chung.
Áp lực chi phí gia tăng đối với các ngành vận tải
Trong lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu hiện đang chiếm một tỷ lệ lớn, khoảng từ 35% đến 40% trong tổng chi phí khai thác của các hãng bay. Việc một số quốc gia tại Trung Đông đóng cửa hoặc hạn chế không phận đã buộc các hãng hàng không phải điều chỉnh lộ trình bay, dẫn đến phát sinh thêm các khoản phí bay hành lang và phụ phí bảo hiểm. Dự báo trong tháng 3 tới, giá nhiên liệu bay Jet A-1 có khả năng duy trì ở mức cao, khoảng 170 USD mỗi thùng, khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm từ 50% đến 60%.
Vận tải đường thủy cũng chịu tác động lớn trước biến động tăng chi phí nhiên liệu. Đối với lĩnh vực hàng hải và vận tải đường thủy, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30% đến 40% trong cơ cấu giá thành. Các tuyến vận tải biển quốc tế buộc phải đi vòng qua khu vực chiến sự, khiến thời gian hành trình có thể kéo dài thêm từ 14 đến 20 ngày, đồng thời kéo theo phụ phí rủi ro chiến tranh tăng từ 2.000 đến 4.000 USD cho mỗi container. Đáng chú ý, giá dịch vụ vận tải trên một số tuyến đi đến Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Mỹ và Liên minh châu Âu đã ghi nhận mức tăng từ 2 đến 3 lần so với thời điểm trước đó.
Trong khi đó, vận tải đường bộ cũng phải đối mặt với sức ép lớn từ biến động giá xăng dầu. Nhiều doanh nghiệp đã phải điều chỉnh tăng cước phí nhằm bù đắp chi phí logistics gia tăng. Một số địa phương ghi nhận mức tăng giá mạnh, hơn 30%, tập trung tại bảy tỉnh, thành phố như Ninh Bình, Quảng Ninh, Vĩnh Long, Tuyên Quang…, trong đó Ninh Bình có mức tăng lên tới 50%. Tuy nhiên, tại Thành phố Hồ Chí Minh, loại hình taxi điện hiện chiếm khoảng 83% thị phần lại có xu hướng giảm 10% giá cước nhằm hỗ trợ người dân trong bối cảnh khó khăn.
Đối với vận tải đường sắt, từ ngày 8/3, giá cước vận chuyển hàng hóa đã được điều chỉnh tăng khoảng 15% và giá vé hành khách tăng khoảng 10%. Trong khi đó, lĩnh vực đầu tư xây dựng chịu ảnh hưởng trực tiếp ít hơn do chi phí nhiên liệu chỉ chiếm khoảng 3% đến 5% tổng chi phí và hiện vẫn nằm trong mức dự phòng của các dự toán công trình.
Triển khai đồng bộ các giải pháp ổn định thị trường
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết, trước tình hình trên, Bộ Xây dựng đã kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và bình ổn giá thị trường. Nhiên liệu vận hành máy móc cho các công trình thi công xây dựng hạ tầng giao thông và nhà ở đã tăng nhanh trong thời gian vừa qua, khiến chủ đầu tư và nhà thầu phát sinh kinh phí so với dự toán ban đầu.
Cụ thể, Bộ Xây dựng đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo thực hiện các giải pháp cấp bách theo Nghị quyết 36/NQ-CP, trong đó chú trọng đa dạng hóa nguồn nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu trong nước. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các đối tác như Thái Lan và Trung Quốc nhằm tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam ký kết và thực hiện các hợp đồng nhập khẩu nhiên liệu bay Jet A-1.
Về chính sách tài chính, Bộ Xây dựng kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu; đồng thời xem xét giảm 50% phí cất, hạ cánh, phí điều hành bay và miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy. Ngân hàng Nhà nước được đề nghị có chính sách hỗ trợ tín dụng, tăng hạn mức bảo lãnh L/C đối với các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu.
Chủ động giải pháp bảo đảm nhiên liệu cho hoạt động hàng không
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Công thương chỉ đạo các nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp đầu mối ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các đơn vị chủ lực trong lĩnh vực vận tải và xây dựng khi nguồn cung gặp khó khăn. Bộ Ngoại giao phối hợp hỗ trợ thuyền viên, tàu biển Việt Nam hoạt động tại nước ngoài, đồng thời làm việc với các cơ quan quản lý hàng không quốc tế nhằm duy trì các “slot bay lịch sử” cho các hãng hàng không trong nước.
Về phía mình, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu, tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết giá cước vận tải của doanh nghiệp nhằm bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường để nâng cao khả năng thích ứng bền vững.
Cùng với đó, công tác thông tin, tuyên truyền cũng được đẩy mạnh nhằm vận động người dân chia sẻ khó khăn với ngành vận tải, trên tinh thần hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
