Theo cảnh báo từ giới chuyên gia, nhóm tuổi 15-24 hiện đang chiếm tỷ lệ cao nhất trong các ca mắc bệnh lây qua đường tình dục (STI) mới trên toàn cầu. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường giáo dục sức khỏe sinh sản và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Thực trạng đáng báo động ở giới trẻ
ThS.BS Tạ Việt Hùng, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, dẫn dữ liệu giám sát quốc tế cho thấy nhóm 15-24 tuổi chiếm tới một nửa số ca mắc STI toàn cầu. Dù xu hướng từng loại bệnh có thể thay đổi, gánh nặng bệnh tật ở giới trẻ vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục. Điều này đưa nhóm tuổi này trở thành đối tượng ưu tiên hàng đầu trong công tác tầm soát và truyền thông y tế.
So với 5-10 năm trước, người trẻ hiện có xu hướng tiếp cận tình dục sớm hơn và đa dạng hình thức quan hệ hơn. Tuy nhiên, kiến thức phòng bệnh lại chưa theo kịp. Việc thiếu hụt giáo dục giới tính bài bản dẫn đến "khoảng trống an toàn", khi nhiều người trẻ vẫn duy trì tâm lý chủ quan, sử dụng bao cao su không thường xuyên hoặc chỉ sử dụng ngắt quãng, không đúng quy cách.
Nguy cơ từ tâm lý chủ quan và thiếu hiểu biết
Không ít người trẻ ngại đi khám, không chia sẻ trung thực hành vi nguy cơ hoặc tự ý dùng thuốc trước khi được chẩn đoán. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển, thông tin lan truyền nhanh nhưng thiếu kiểm chứng cũng góp phần khiến nhiều người hiểu chưa đầy đủ về STI.
Các bệnh thường gặp ở nhóm này gồm Chlamydia, lậu, giang mai; bên cạnh đó còn có HPV, herpes sinh dục, viêm gan B và HIV tùy theo yếu tố nguy cơ. Đáng chú ý, bệnh lậu đang được giới chuyên môn quan tâm do xu hướng kháng thuốc ngày càng gia tăng.
Phát hiện mới về nhiễm trùng ngoài bộ phận sinh dục
Nhờ sự tiến bộ của kỹ thuật xét nghiệm sinh học phân tử (như PCR), y học hiện đại đã phát hiện nhiều trường hợp nhiễm trùng tại các vị trí "ngoài bộ phận sinh dục" như họng, trực tràng hoặc mắt. Đây thường là những ổ chứa vi khuẩn thầm lặng, không gây triệu chứng điển hình nhưng lại là nguồn lây nhiễm chủ đạo trong cộng đồng.
Bác sĩ Hùng cho biết nhiều người trẻ chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ bệnh. Không ít trường hợp chỉ chú ý đến việc tránh thai mà bỏ qua khả năng lây nhiễm STI. Họ lầm tưởng rằng không có biểu hiện loét, chảy mủ hay ngứa ngáy thì cơ thể vẫn an toàn. Thực tế, nhiều loại STI, đặc biệt là Chlamydia và HPV, có giai đoạn ủ bệnh "âm thầm", không gây bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào ở giai đoạn đầu.
Hậu quả nghiêm trọng khi phát hiện muộn
Nhiều trường hợp chỉ tìm đến bác sĩ khi đã xuất hiện biến chứng nặng nề như: Viêm vùng chậu (PID), đau tinh hoàn cấp tính, loét sinh dục kéo dài hoặc đã vô tình lây nhiễm cho nhiều bạn tình. Việc tự ý sử dụng kháng sinh không đủ liều hoặc sai chủng loại không những không điều trị dứt điểm mà còn làm lu mờ triệu chứng, khiến bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính.
Bác sĩ Hùng cảnh báo, STI có thể gây ra nhiều hệ lụy lâu dài như vô sinh, thai ngoài tử cung, đau vùng chậu mạn tính ở nữ; viêm mào tinh hoàn và suy giảm khả năng sinh sản ở nam. Một số bệnh như giang mai, HIV, viêm gan B hoặc HPV còn làm tăng nguy cơ biến chứng toàn thân, thậm chí ung thư.
Giải pháp phòng ngừa hiệu quả
Để kiểm soát tình trạng này, cần tăng cường giáo dục giới tính theo hướng thực tế, giúp người trẻ hiểu rõ về quan hệ an toàn, xét nghiệm định kỳ, tiêm vaccine HPV và viêm gan B, cũng như điều trị cho cả bạn tình khi cần thiết. Phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là sử dụng biện pháp bảo vệ đúng cách, xét nghiệm kịp thời và tránh tự ý điều trị.
