Tỷ lệ ô tô trượt kiểm định khí thải tăng mạnh sau khi áp dụng quy định mới
Theo thống kê từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, kể từ ngày 1 tháng 3 năm 2026, khi phương pháp kiểm định khí thải mới theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg chính thức được áp dụng, tỷ lệ ô tô không đạt kiểm tra khí thải đã tăng lên đáng kể so với giai đoạn trước. Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết cụ thể, tỷ lệ trượt kiểm định khí thải của xe xăng đã tăng gấp đôi, trong khi xe diesel tăng gấp ba lần trên phạm vi toàn quốc.
Nhiều phương tiện bị từ chối kiểm định do lỗi kỹ thuật
Trong khoảng ba tuần triển khai phương pháp mới, nhiều cơ sở đăng kiểm đã phải từ chối kiểm định ngay từ bước kiểm tra ban đầu do phát hiện phương tiện không bảo đảm an toàn kỹ thuật. Các dấu hiệu phổ biến bao gồm:
- Xe chảy dầu
- Động cơ hoạt động không ổn định
- Có tiếng gõ lạ
- Khi đạp ga xuất hiện khói trắng, khói xanh, hoặc khói đen
- Hệ thống dầu bôi trơn, nước làm mát, quạt làm mát không bảo đảm
Trong những trường hợp này, cơ sở đăng kiểm buộc phải đề nghị chủ phương tiện đưa xe đi bảo dưỡng chuyên sâu. Ông Nguyễn Tô An chia sẻ: "Thậm chí có xe phải tháo dỡ gần như toàn bộ động cơ để vệ sinh, sửa chữa, sau đó quay lại kiểm định mới đạt yêu cầu."
Chủ xe cần chú trọng bảo dưỡng định kỳ
Lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh rằng, với các phương tiện được chăm sóc và bảo dưỡng đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, dù xe đã sử dụng nhiều năm vẫn có thể dễ dàng vượt qua kiểm định. Ngược lại, nếu không quan tâm bảo dưỡng, ngay cả xe mới sử dụng vài năm cũng có thể không đạt tiêu chuẩn khí thải. Ông An cảnh báo: "Nếu chủ xe chỉ có thói quen sửa chữa khi phương tiện đã hư hỏng, chắc chắn sẽ rất khó vượt qua các bước kiểm tra khí thải theo quy định mới."
Ông Trần Hoàng Phong, chuyên viên Phòng Phương tiện giao thông đường bộ, Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết trong quá trình áp dụng phương pháp kiểm định mới, đã phát sinh một số trường hợp xe diesel đời cũ gặp sự cố mà đăng kiểm viên không phát hiện trước khi đo khí thải, dẫn đến rủi ro trong quá trình kiểm định. Cục Đăng kiểm Việt Nam đã thu thập thông tin và xác định nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tình trạng kỹ thuật của động cơ, như cánh quạt bị rơ, dão; đứt dây curoa; nước lọt vào động cơ; hoặc kim phun gặp trục trặc.
Ông Phong giải thích: "Như vậy, bản chất là động cơ xe đã có vấn đề, không phải do thao tác đạp ga trong quá trình kiểm định." Ông cũng khuyến cáo chủ xe cần tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất về thời gian sử dụng và thay thế phụ tùng, không nên chờ đến khi dây sờn hoặc đứt mới thay vì rất nguy hiểm.
Phương pháp kiểm định mới nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường
Ông Nguyễn Tô An cho biết đối với xe diesel, quy trình kiểm định khí thải được thực hiện theo phương pháp gia tốc tự do, đã được triển khai từ năm 1999. Tuy nhiên, trước đây do tiêu chuẩn khí thải áp dụng còn thấp (mức 1, mức 2), thời gian đạp bàn đạp ga để tăng tốc được quy định dài hơn, khoảng 2-5 giây, và tốc độ vòng quay động cơ chỉ được lấy trong khoảng 90% tốc độ công suất lớn nhất. Cách kiểm tra này chưa phản ánh đầy đủ mức độ phát thải thực tế của phương tiện, nên hiệu quả kiểm định khí thải và đóng góp cho công tác bảo vệ môi trường còn hạn chế.
Từ ngày 1 tháng 3, việc kiểm định vẫn áp dụng phương pháp gia tốc tự do nhưng thời gian đạp ga được rút ngắn xuống dưới 1 giây, nhằm đưa động cơ tăng tốc nhanh từ tốc độ không tải lên tốc độ vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất. Quy định này đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng, bao gồm các nước châu Âu, Mỹ, Úc, Nhật Bản, Trung Quốc và phần lớn các nước ASEAN như Philippines, Malaysia.
Việc thay đổi này không chỉ giúp đánh giá chính xác hơn mức độ phát thải của phương tiện mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo dưỡng xe trong cộng đồng, từ đó bảo vệ môi trường một cách hiệu quả hơn.
