Bộ Xây dựng đề xuất thay đổi hồ sơ miễn kiểm định lần đầu cho ô tô mới
Bộ Xây dựng đang tiến hành lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư mới quy định về trình tự, thủ tục kiểm định và miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng. Văn bản này dự kiến sẽ thay thế cho Thông tư 47/2024/TT-BGTVT đang có hiệu lực. Một trong những điểm đáng chú ý nhất, thu hút sự quan tâm đặc biệt từ phía chủ xe, chính là những thay đổi về thành phần hồ sơ cần thiết khi thực hiện miễn kiểm định lần đầu đối với các dòng ô tô mới.
Yêu cầu mới: Bổ sung ảnh chụp xe và số khung, số máy
Theo quy định hiện hành được nêu trong Thông tư 47, ô tô cá nhân mới sản xuất dưới 2 năm sẽ được hưởng chính sách miễn kiểm định lần đầu. Chủ xe hoặc người được ủy quyền không cần phải đưa xe đến trực tiếp các trung tâm đăng kiểm, tuy nhiên vẫn phải đến cơ sở đăng kiểm để nộp đầy đủ hồ sơ. Hồ sơ bao gồm bản chà số khung, số động cơ cùng với bản sao phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng. Ngoài ra, chủ xe còn phải xuất trình bản chính giấy chứng nhận đăng ký xe hoặc các giấy tờ có giá trị tương đương như giấy hẹn cấp đăng ký. Đồng thời, chủ xe cũng phải chi trả một khoản phí nhất định để được cấp tem kiểm định, phục vụ cho công tác quản lý nhà nước.
Tuy nhiên, ở dự thảo thông tư mới, Bộ Xây dựng đang đề xuất một sự thay đổi đáng kể trong thành phần hồ sơ đối với xe thực hiện đăng kiểm lần đầu. Cụ thể, chủ xe sẽ phải nộp thêm ảnh chụp số khung, số động cơ hoặc ảnh chụp bản chà số khung, số động cơ. Những hình ảnh này bắt buộc phải được dán lên các giấy tờ liên quan như thông báo miễn kiểm tra hoặc giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (đối với xe nhập khẩu), phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng (đối với xe sản xuất, lắp ráp trong nước).
Điểm đáng chú ý hơn cả, chủ xe còn phải nộp thêm ảnh chụp tổng thể xe. Yêu cầu cụ thể bao gồm hai ảnh chéo góc phía trước và phía sau, với góc chụp từ 30 đến 45 độ. Các bức ảnh này phải thể hiện rõ ràng biển số xe, có độ phân giải tối thiểu là 1.280 x 720 pixels và đảm bảo độ nét cao. Ảnh chụp cũng phải hiển thị thời gian thực khi chụp, bao gồm đầy đủ ngày, tháng, năm, giờ và phút. Hình ảnh của xe phải chiếm ít nhất 75% khung hình, không được chụp quá xa hoặc để quá nhiều khoảng trống xung quanh.
Trong một số trường hợp đặc biệt, khi dữ liệu chưa được chia sẻ kịp thời từ các cơ quan quản lý có thẩm quyền, chủ xe sẽ phải nộp bổ sung bản sao phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng (đối với xe sản xuất, lắp ráp trong nước) hoặc giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (đối với xe nhập khẩu).
Phản ứng trái chiều từ cộng đồng chủ xe
Dự thảo thông tư mới về kiểm định xe cơ giới đang tạo ra làn sóng ý kiến trái chiều mạnh mẽ trong cộng đồng người sử dụng ô tô, đặc biệt là ở nội dung bổ sung ảnh chụp khi làm thủ tục miễn kiểm định lần đầu. Không ít người dùng cho rằng quy định hiện nay, vừa mới được áp dụng từ năm 2025, đã khá thuận tiện cho xe mới xuất xưởng và đăng kiểm lần đầu. Việc chỉ sau hơn một năm lại phát sinh thêm thao tác mới khiến nhiều người cảm thấy bất ngờ và băn khoăn.
Anh Nguyễn Minh Hoàng (trú tại Hà Nội), người đang có kế hoạch mua một chiếc xe mới, đã bày tỏ sự lo ngại rõ rệt. Anh chia sẻ: "Trước đây, dù vẫn phải đến cơ sở đăng kiểm để hoàn tất hồ sơ, nhưng thủ tục tương đối đơn giản, chủ yếu là nộp các giấy tờ cần thiết. Với đề xuất mới, người dân phải tự tay chụp ảnh tổng thể xe, ảnh số khung, số máy sao cho đúng yêu cầu kỹ thuật rồi in hoặc dán vào hồ sơ. Nghe thì có vẻ không quá phức tạp, nhưng thực tế lại phát sinh thêm công đoạn, gửi ảnh chụp nhưng vẫn phải đến cơ sở đăng kiểm để làm thủ tục. Chưa kể đến việc không phải ai cũng rành cách chụp đúng chuẩn về góc độ, tỷ lệ, độ nét hay cách để ảnh hiển thị thời gian chụp."
Một số chủ xe khác cũng đồng tình với quan điểm này, cho rằng việc bổ sung ảnh chụp là chưa thực sự cần thiết trong bối cảnh dữ liệu xe ngày càng được số hóa mạnh mẽ. Anh Đỗ Duy Đạt (cũng ở Hà Nội) nêu ý kiến: "Cảm giác như chúng ta đang làm thủ tục đăng kiểm theo kiểu nửa số hóa, nửa thủ công. Dữ liệu thì nói là đã có sẵn trên hệ thống, nhưng người dân vẫn phải tự chuẩn bị thêm giấy tờ, hình ảnh để nộp lại. Nếu các cơ quan quản lý đã có hệ thống dữ liệu đầy đủ từ nhà sản xuất, đại lý hoặc cơ quan đăng ký xe thì hoàn toàn có thể tiến hành đối chiếu trực tuyến, không nhất thiết phải yêu cầu người dân tự chụp ảnh rồi lại nộp lại."
Bên cạnh đó, yêu cầu chụp số khung, số máy cũng bị đánh giá là khá bất tiện, đặc biệt đối với những dòng xe có vị trí đóng số khó quan sát hoặc nằm ở khu vực khó tiếp cận. Việc phải chà số rồi chụp lại có thể gây mất nhiều thời gian, thậm chí tiềm ẩn những rủi ro sai sót và dẫn đến việc hồ sơ bị trả lại nếu hình ảnh không đạt yêu cầu kỹ thuật.
Mặt tích cực và kỳ vọng điều chỉnh
Ở chiều ngược lại, một số ý kiến khác lại cho rằng quy định mới dù chỉ thêm một vài thao tác nhỏ nhưng có thể giúp tăng cường tính minh bạch, hạn chế đáng kể tình trạng gian lận trong hồ sơ. Việc yêu cầu ảnh chụp tổng thể xe, kèm theo hình ảnh số khung, số máy có thể tạo thêm một lớp đối chiếu trực quan, tránh được tình trạng khai báo không chính xác hoặc sử dụng hồ sơ của phương tiện khác. Trong bối cảnh số lượng xe mới gia tăng một cách nhanh chóng như hiện nay, các cơ quan quản lý cũng rất cần những công cụ bổ trợ để kiểm soát tốt hơn ngay từ khâu đầu vào.
Tuy nhiên, đa số chủ xe vẫn còn nhiều băn khoăn về tính hợp lý và sự thuận tiện thực tế của quy định này. Theo họ, nếu mục tiêu là minh bạch hóa dữ liệu, thì giải pháp hiệu quả hơn cả chính là kết nối và đồng bộ thông tin giữa nhà sản xuất, đại lý, cơ quan đăng ký và hệ thống đăng kiểm, thay vì yêu cầu người dân tự chụp ảnh và bổ sung hồ sơ trùng lặp. Vì vậy, họ đang rất kỳ vọng cơ quan quản lý sẽ cân nhắc một cách hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát và trải nghiệm thực tế của người dân. Cải cách thủ tục hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giảm bớt được các khâu trung gian, tận dụng tối đa dữ liệu sẵn có, thay vì phát sinh thêm những quy trình mới mà lợi ích chưa thực sự rõ ràng.
