Tiêu chuẩn khí thải mới từ 1/3: Xe đời cũ, xe tải đối mặt thách thức lớn
Theo thông tin từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, bắt đầu từ ngày 1 tháng 3, các quy định về kiểm tra khí thải ô tô sẽ được siết chặt với lộ trình áp dụng theo từng mức độ. Cụ thể, ô tô sản xuất trước năm 1999 phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 1, tương đương Euro 1. Các xe sản xuất từ năm 1999 đến hết 2016 áp dụng mức 2 (Euro 2), từ 2017 đến 2021 áp dụng mức 3 (Euro 3), và từ năm 2022 trở đi áp dụng mức 4 (Euro 4).
Quy trình kiểm tra khắt khe hơn
Ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết quy trình và phương pháp kiểm tra mới sẽ nghiêm ngặt hơn nhằm xác định chính xác mức khí thải của xe. Đối với ô tô chạy xăng, ngoài việc đo gia tốc cầm chừng ở tốc độ không tải thấp, nay phải thêm bước đo ở tốc độ không tải cao, sau đó so sánh hai kết quả để lấy giá trị CO và HC cao hơn làm kết quả đánh giá chính thức.
Với xe sử dụng dầu diesel, yêu cầu đo ba lần hợp lệ, ghi nhận phần trăm HSU (đo độ khói), tốc độ cầm chừng và tốc độ tối đa. Thời gian cho phép đạp chân ga được rút ngắn từ khoảng 2 giây xuống không quá 1 giây theo tiêu chuẩn quốc tế, khiến chế độ kiểm tra trở nên khắc nghiệt hơn.
Nhóm xe chịu tác động nhiều nhất
Tiêu chuẩn đăng kiểm mới được dự báo sẽ tác động mạnh mẽ nhất đến nhóm xe đời cũ, xe tải và xe đầu kéo. Tuy nhiên, ngay cả xe con và xe du lịch nếu không được bảo dưỡng đúng cách cũng dễ bị "loại". Trong quá trình thử nghiệm phương pháp mới, Cục Đăng kiểm ghi nhận nhiều trường hợp chủ xe không quan tâm bảo dưỡng, dẫn đến động cơ không hoạt động hiệu quả.
Ông An nhấn mạnh: "Chủ phương tiện cần sử dụng nhiên liệu, dầu bôi trơn và nước làm mát động cơ đúng theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Nếu công tác chuẩn bị không đảm bảo, động cơ có nguy cơ tiềm ẩn lỗi và không vượt qua được kiểm tra."
Tỷ lệ xe không đạt và giải pháp
Thống kê sơ bộ cho thấy, khi áp dụng các mức khí thải từ 1 đến 3, tỷ lệ xe không đạt dao động từ 3% đến 9%. Riêng với mức 4, tỷ lệ xe sản xuất giai đoạn 2017-2021 không đạt lên đến trên 16%, chủ yếu là xe tải phục vụ sản xuất. Ở mức 5, một số xe thương mại sản xuất từ 2022 có tỷ lệ không đạt khoảng 15%.
TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, đánh giá việc siết chặt tiêu chuẩn khí thải là chủ trương đúng đắn, góp phần giảm ô nhiễm không khí từ giao thông, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM.
Chuẩn bị nhân lực và công nghệ
Cục Đăng kiểm Việt Nam đã yêu cầu các trung tâm đăng kiểm chủ động chuẩn bị nhân lực, tập huấn nghiệp vụ và điều phối theo quy trình mới. Thời gian kiểm định động cơ phát thải có thể kéo dài từ 5 đến 10 phút tùy trường hợp, nhưng được kỳ vọng không gây quá tải nếu tổ chức bài bản.
Bên cạnh đó, từ ngày 1/3, các cơ sở đăng kiểm sẽ sẵn sàng cấp giấy chứng nhận đăng kiểm điện tử, tích hợp mã QR để xác thực thông tin nhanh chóng, giúp giảm thiểu rủi ro mất mát giấy tờ và tiết kiệm chi phí in ấn.
Ông Tùng kết luận: "Ô nhiễm không khí đã quá cấp bách. Đây là hành trình không dễ dàng, đòi hỏi nỗ lực từ nhà nước, doanh nghiệp đến người dân để đạt được mục tiêu chung về bảo vệ môi trường."
