Chuyên gia đề xuất bỏ trần giá vé máy bay để ứng phó với 'bão xăng dầu'
Tại tọa đàm "Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu" do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 31.3, chuyên gia du lịch và hàng không Lương Hoài Nam đã đưa ra đề xuất táo bạo: xem xét bỏ giá trần vé máy bay nội địa. Ông nhận định rằng việc các hãng hàng không dự kiến cắt giảm khoảng 20% sản lượng là một con số "rất kinh khủng", và dù các hãng có tự ứng phó bằng nội lực, sự hỗ trợ từ Nhà nước vẫn là cần thiết. Mục tiêu cao hơn, theo ông, là biến nguy thành cơ, giúp tiềm lực du lịch và hàng không Việt Nam vươn lên tốt hơn sau cú sốc này.
Kiến nghị bỏ giá trần: Từ đề xuất cũ đến thời cơ mới
Ông Lương Hoài Nam nhấn mạnh rằng đợt này không chỉ là "vượt bão, sống qua ngày" mà phải tạo ra vị thế tốt hơn cho cả hàng không và du lịch. Ông đánh giá cao các chính sách nhanh chóng của Chính phủ như giảm thuế, phí xăng dầu, nhưng lưu ý chúng chỉ có hiệu lực ngắn đến ngày 15.4. Do đó, ông mong muốn chính sách hỗ trợ về thuế, phí có độ dài hơn để các hãng yên tâm lên kế hoạch khai thác.
Vấn đề gốc rễ hơn, theo ông Nam, là bỏ giá trần vé máy bay nội địa. Ông kể lại rằng từ 21 năm trước, khi Pacific tách khỏi Vietnam Airlines, cả hai hãng đã kiến nghị điều này để vận tải hàng không tự vận hành theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, thời điểm đó, cơ quan quản lý chưa đồng ý do số lượng hãng bay còn ít và thiếu cạnh tranh. Hiện nay, với 5 hãng hàng không hoạt động, ông cho rằng đây là thời điểm thích hợp để bỏ quy định giá trần.
Phản ứng từ cơ quan quản lý và doanh nghiệp
Liên quan đến đề xuất này, ông Hồ Minh Tấn, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho rằng điều chỉnh giá trần không phải là giải pháp ưu tiên trong thời điểm hiện tại. Ông phân tích rằng việc này phải tuân theo quy định của luật Giá, cần thời gian và quy trình dài, khó đáp ứng yêu cầu linh hoạt trong bối cảnh thị trường biến động nhanh. Giá nhiên liệu có thể thay đổi theo chu kỳ ngắn, khiến công cụ giá trần thiếu tính kịp thời.
Ông Tấn cũng cân nhắc tác động đến người tiêu dùng: "Nếu điều chỉnh giá trần trong thời điểm này, rất có thể sẽ đẩy thêm áp lực chi phí sang phía hành khách. Vì vậy, chúng tôi không đặt nặng việc điều chỉnh giá trần ngay lúc này". Thay vào đó, ông đề xuất ưu tiên các giải pháp linh hoạt về thuế, phí và điều hành, hài hòa lợi ích giữa các bên và hạn chế tác động tiêu cực đến thị trường và người dân.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), đồng ý rằng câu chuyện giá trần đã được các hãng nhiều lần kiến nghị. Ông nhận định thị trường hàng không Việt Nam hiện có mức độ cạnh tranh tương đối cao với 5 hãng bay, đủ cơ sở để cân nhắc việc từng bước gỡ bỏ cơ chế giá trần. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng việc bỏ giá trần ngay lập tức là không khả thi vì nó đã được quy định trong luật, đòi hỏi sửa đổi pháp lý và cân nhắc kỹ về thời điểm.
Triển vọng dài hạn và hỗ trợ cho du lịch
Về dài hạn, doanh nghiệp kỳ vọng cơ quan quản lý sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tiến tới gỡ bỏ cơ chế giá trần, tạo điều kiện cho thị trường hàng không phát triển cạnh tranh và linh hoạt hơn. Ông Lương Hoài Nam cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hỗ trợ du lịch, cho rằng nếu không có chính sách phù hợp, ngành du lịch có thể không tăng trưởng được. Ông đề xuất: "Phải tìm cách giải cứu cho du lịch. Muốn vậy, Nhà nước phải giải cứu cho hàng không Việt Nam. Vì nếu các hãng hàng không cứ cắt giảm đường bay, chuyến bay thì làm sao có khách du lịch?"
Ông cũng đề cập đến chính sách visa, cho rằng việc miễn visa thêm cho 12 nước trong năm 2025 là một bước tiến lớn, nâng tổng số nước được miễn visa lên 24. Ông kiến nghị tiếp tục rà soát và cởi mở hơn, có thể tạo ra các dạng visa đặc thù như visa cho nhà đầu tư, nhân tài, người làm việc từ xa, hưu trí, y tế, và học tập ngắn hạn để thu hút người nước ngoài.
Về phía quản lý, ông Hồ Minh Tấn cho biết Cục Hàng không đã thiết lập cơ chế theo dõi giá nhiên liệu và nguồn cung hằng ngày, với khoảng 5 đơn vị cung ứng hiện cơ bản đảm bảo nguồn cung dù giá cả biến động mạnh. Cục đã tham mưu Chính phủ các giải pháp hỗ trợ như điều chỉnh thuế, phí, tối ưu khai thác và ứng dụng công nghệ, giúp các hãng giảm bớt áp lực trong giai đoạn hiện nay.
