Ngày 6 tháng 3 tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Cục Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổ chức một hội thảo tham vấn kỹ thuật quan trọng. Sự kiện này tập trung vào cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), được triển khai thông qua Chương trình Đối tác hành động quốc gia về nhựa (NPAP) tại Việt Nam.
Quy mô và bối cảnh của hội thảo
Hội thảo đã thu hút sự tham dự của gần 200 đại biểu đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, hiệp hội ngành nghề, tổ chức phi chính phủ, đại sứ quán và các đối tác phát triển quốc tế. Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực tiến hành sửa đổi và bổ sung một số điều khoản của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, theo kế hoạch của Chương trình xây dựng pháp luật năm 2026.
Mục tiêu chính của việc sửa đổi này là nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và đảm bảo tính thống nhất của hệ thống chính sách môi trường quốc gia. Cơ chế EPR, được quy định rõ ràng trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, yêu cầu các nhà sản xuất và nhập khẩu phải chịu trách nhiệm tái chế hoặc đóng góp tài chính cho việc thu gom và xử lý chất thải phát sinh từ sản phẩm và bao bì mà họ đưa ra thị trường.
Kỳ vọng và thách thức trong triển khai EPR
Cơ chế này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế tuần hoàn, giảm bớt áp lực đáng kể lên hệ thống quản lý chất thải hiện có, đồng thời huy động nguồn lực tài chính từ khu vực tư nhân cho các hoạt động bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, trong bài phát biểu tại hội thảo, ông Vũ Thái Trường, Trưởng Ban Khí hậu, Môi trường và Năng lượng của UNDP Việt Nam, đã chỉ ra nhiều vướng mắc thực tế.
Ông Trường nhấn mạnh rằng vẫn còn tồn tại một khoảng cách đáng kể giữa thiết kế chính sách và thực tiễn thị trường tái chế trong nước. Năng lực giám sát và tính minh bạch của dữ liệu liên quan đến EPR vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, trong khi mức độ sẵn sàng của các doanh nghiệp chưa đồng đều. Hơn nữa, cơ chế thực hiện cần tiếp tục được củng cố để phát huy đầy đủ vai trò và hiệu quả của nó.
Phương hướng hoàn thiện chính sách
Ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục rà soát và đánh giá toàn diện quá trình thực hiện chính sách EPR. Mục tiêu là đề xuất các phương án hoàn thiện phù hợp, đồng thời mong muốn nhận được sự hỗ trợ chặt chẽ và lâu dài từ UNDP và NPAP.
Sự hỗ trợ này bao gồm việc xây dựng các hướng dẫn kỹ thuật chi tiết, nâng cao năng lực cho các bên liên quan và thúc đẩy đối thoại công-tư hiệu quả. Tại hội thảo, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ kinh nghiệm quý báu về mô hình quản trị EPR hiệu quả từ nhiều quốc gia, tập trung phân tích cơ chế tài chính và việc gắn trách nhiệm EPR với các kết quả có thể kiểm chứng rõ ràng.
Thảo luận chuyên sâu và đề xuất giải pháp
Các đại biểu cũng được giới thiệu về kinh nghiệm vận hành các tổ chức thực hiện trách nhiệm của nhà sản xuất (PRO) trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, các phiên thảo luận chuyên sâu đã tập trung trao đổi về định hướng sửa đổi các quy định liên quan đến trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất và nhập khẩu.
Nhiều ý kiến đã nêu lên những khó khăn và thách thức phát sinh trong quá trình triển khai thực tế, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao tính khả thi và hiệu quả của chính sách EPR. Các đại biểu thống nhất rằng hoạt động tham vấn kỹ thuật và đối thoại đa bên có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, tính minh bạch và khả năng thực thi của hệ thống EPR tại Việt Nam.
Thông qua việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp và các đối tác phát triển, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải bền vững và thực hiện trách nhiệm chung trong công cuộc bảo vệ môi trường.
