Hà Nội tổ chức chuỗi hội thảo thúc đẩy lồng ghép giá trị thiên nhiên vào chính sách kinh tế
Từ ngày 3 đến 6 tháng 3 năm 2025, tại thủ đô Hà Nội, một chuỗi hội thảo quan trọng đã được tổ chức nhằm thúc đẩy việc lồng ghép giá trị của thiên nhiên vào công tác hoạch định chính sách kinh tế và quy hoạch phát triển. Sự kiện do Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Trung tâm Giám sát Bảo tồn thiên nhiên thế giới thuộc Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP-WCMC) và các đối tác khác thực hiện, với sự chủ trì của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Nội dung và mục tiêu của chuỗi hội thảo
Chuỗi sự kiện bao gồm hai phần chính:
- Phiên kỹ thuật vào ngày 3/3: Tập trung vào ứng dụng mô hình GTAP-InVEST cho phát triển tích hợp và quy hoạch không gian, nhằm cung cấp công cụ phân tích hiện đại.
- Đối thoại chính sách cấp cao vào ngày 6/3: Thảo luận các hướng đi và cơ chế để đưa kết quả phân tích vào quy trình ra quyết định ở cấp quốc gia, với sự tham gia của đại diện nhiều bộ, ngành.
Các hội thảo nằm trong khuôn khổ Chương trình Hỗ trợ Chuyển đổi Tự nhiên (NTSP) – một sáng kiến toàn cầu hỗ trợ các quốc gia tích hợp giá trị tự nhiên vào hoạch định chính sách kinh tế.
Giới thiệu nghiên cứu sách xanh 2.0 và phân tích khu vực trọng điểm
Tại đối thoại chính sách ngày 6/3, UNDP đã giới thiệu một số kết quả bước đầu từ nghiên cứu sách xanh 2.0 (blue book 2.0), dự kiến công bố chính thức vào trung tuần tháng 4/2026. Nghiên cứu này cung cấp góc nhìn trực quan về quy hoạch không gian biển, quản trị biển và đại dương, đồng thời phân tích các đánh đổi trong phát triển kinh tế biển.
Nghiên cứu tập trung vào hai lĩnh vực quan trọng:
- Năng lượng tái tạo, đặc biệt là tiềm năng điện gió ngoài khơi.
- Thủy sản (nuôi biển), trong mối tương quan với hệ thống cảng biển và các tuyến hàng hải.
Phạm vi phân tích được thực hiện tại các khu vực tăng trưởng trọng điểm:
- Hải Phòng-Quảng Ninh ở miền Bắc.
- Ninh Thuận-Khánh Hòa ở miền Trung.
- Bạc Liêu-Cà Mau ở miền Nam.
Sách xanh 2.0 được kỳ vọng sẽ góp phần mở ra tầm nhìn mới cho công tác quản trị biển tổng hợp tại Việt Nam, hỗ trợ quá trình ra quyết định, nhận diện tiềm năng phát triển và định hình nền kinh tế biển xanh, bền vững trong tương lai.
Phân tích tác động của mô hình tăng trưởng hiện tại và cảnh báo rủi ro
Các ý kiến tại hội thảo chỉ ra rằng, trong nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia Đông Á, bao gồm Việt Nam, chủ yếu dựa vào tỷ lệ đầu tư cao, mở rộng khu công nghiệp, phát triển hạ tầng giao thông và đô thị hóa gắn với bất động sản. Mô hình này đã góp phần thúc đẩy sản lượng và tạo việc làm, nhưng đồng thời tạo ra sức ép ngày càng lớn đối với tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái.
Theo các chuyên gia, trong giai đoạn tới, năng lực tăng trưởng của nền kinh tế sẽ ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống tự nhiên – nền tảng giúp duy trì sản xuất, hạ tầng và tăng khả năng chống chịu trước rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên đang bộc lộ những rủi ro dài hạn.
Hiện nay, mức thâm hụt sức chứa sinh thái của Việt Nam ước khoảng 220%, cho thấy nhu cầu sử dụng tài nguyên đã vượt quá khả năng tái tạo của hệ sinh thái trong nước. Trong khi đó, nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, với GDP tăng từ 79 tỷ USD năm 1990 lên hơn 1,6 nghìn tỷ USD vào năm 2024, kéo theo những áp lực ngày càng lớn đối với môi trường và tài nguyên thiên nhiên.
Kết quả phân tích từ mô hình GTAP-InVEST và khuyến nghị chuyển đổi xanh
Tại chuỗi hội thảo, các cơ quan và đối tác đã giới thiệu các công cụ phân tích mới như mô hình GTAP-InVEST trong khuôn khổ NTSP, nhằm lượng hóa tác động của chuyển đổi sử dụng đất và suy giảm dịch vụ hệ sinh thái đối với năng suất và chi phí “ẩn” của nền kinh tế. Phân tích được thực hiện thông qua hai kịch bản: tiếp tục phát triển theo xu hướng hiện tại và kịch bản chuyển đổi xanh.
Kết quả cho thấy, nếu tiếp tục phát triển theo cách hiện nay, trong bối cảnh quỹ đất dành cho hạ tầng, công nghiệp và dân cư ngày càng thu hẹp, suy thoái tự nhiên có thể làm giảm tới 26% tiềm năng tăng trưởng GDP của Việt Nam vào năm 2030. Các chuyên gia nhận định, khi đất đai ngày càng khan hiếm, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng hạ tầng và không gian phát triển sẽ đối mặt với lợi suất giảm dần, chi phí xung đột sử dụng đất gia tăng, đồng thời làm tăng rủi ro từ biến đổi khí hậu và thiên tai đối với các khoản đầu tư dài hạn.
Ngược lại, nếu đầu tư sớm và hiệu quả vào bảo vệ, phục hồi thiên nhiên, nền kinh tế có thể đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, đồng thời bảo đảm tính bền vững trong dài hạn. Các đại biểu tham dự đã chụp ảnh lưu niệm và thống nhất về tầm quan trọng của việc tích hợp giá trị thiên nhiên vào các quyết định kinh tế, nhằm hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho Việt Nam.
