Hoạt động khai thác cát trái phép nhộn nhịp về đêm trên sông Thu Bồn
Những ngày cuối tháng 3, phóng viên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, xã Nông Sơn, thành phố Đà Nẵng, dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép. Người dân địa phương cho biết, ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ và ghe thuyền hoạt động liên tục.
Hiện trường đáng báo động và nỗi lo của người dân
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn, tạo ra những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư, vết bánh xe tải hằn sâu xuống nền đất, chứng tỏ hoạt động vận chuyển diễn ra thường xuyên.
Theo phản ánh của người dân, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông đến việc xúc cát thủ công sát bờ. "Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ", ông H., một người dân sống gần bờ sông, chia sẻ.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng này còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa và an toàn của cộng đồng ven sông. "Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào", bà T., một người dân địa phương, bức xúc.
Thách thức trong quản lý và giải pháp đề xuất
Trao đổi với phóng viên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng khai thác cát trái phép đã tồn tại từ nhiều năm trước. Các đối tượng thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh hoặc sử dụng xe chuyên dụng để tránh kiểm tra. Một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế, đặc biệt trên đường thủy nội địa, nơi cần sự phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy.
Ông Phong khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay cho hoạt động khai thác cát lậu. "Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng", ông nói.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, như khu vực cầu Nông Sơn và bãi Bình. Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá, hoạt động khai thác sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc triển khai gặp khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa.
Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương đang nghiên cứu phương án tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư để kịp thời phát hiện và ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép. Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt, khiến nhiều người tỏ ra nghi ngờ về hiệu quả của các biện pháp quản lý.
