Đồng Tháp Chủ Động Ứng Phó Hạn Mặn: Người Dân Tích Trữ Nước, Chính Quyền Triển Khai Giải Pháp
Giữa cái nắng đầu tháng 4/2026 "như thiêu, như đốt", ông Cao Tấn Đạt, ở ấp Gò Me, xã Tân Điền, tỉnh Đồng Tháp, đang kiểm tra ao rộng 200m2 để tiến hành nạo vét và tích trữ nước ngọt. Mục đích là phục vụ tưới tiêu cho vườn rau ăn lá của gia đình. Ông Đạt chia sẻ: "Trong những ngày qua, nắng nóng ngày càng gay gắt, mực nước ngọt ở các tuyến kênh có dấu hiệu cạn dần. Do đó, gia đình tranh thủ vét lại cái ao khoảng 200m2 để trữ nước ngọt được nhiều hơn. Hy vọng, nguồn nước này đủ tưới tiêu cho vườn rau qua mùa hạn, mặn 2026."
Chính Quyền Đồng Tháp Quan Tâm Đến Nước Sinh Hoạt
Song song với nguồn nước phục vụ sản xuất, công tác bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân được các cấp chính quyền ở tỉnh Đồng Tháp đặc biệt chú trọng. Địa phương thường xuyên tuyên truyền để nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, trữ nước hợp lý, góp phần giảm áp lực cung cấp nước cho toàn vùng phía đông của tỉnh.
Bà Phạm Ngọc Mai, ở ấp Xóm Dinh, xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp, đang sử dụng nguồn nước ngọt từ hệ thống cung cấp của nhà máy nước để rửa chén. Sau đó, bà dùng lại nước này để tưới cây và các chậu rau trồng trong gia đình. Bà Mai cho biết, thời điểm này, nguồn nước máy cung cấp cho nhân dân nơi đây vẫn bảo đảm. Tuy vậy, nhằm giảm bớt áp lực cho khu vực cuối nguồn và những nơi xa khu dân cư, nhiều hộ gia đình đã ý thức được việc phải sử dụng nước tiết kiệm.
Giải Pháp Cấp Nước Công Cộng Được Triển Khai
Gần đây, các đơn vị cấp nước đã chủ động bơm trữ nước, vận hành hệ thống giếng khoan dự phòng và mở các vòi nước công cộng miễn phí tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước. Đến nay, tỉnh Đồng Tháp đã mở 9 vòi nước công cộng, bao gồm:
- Xã Tân Phú Đông: 2 vòi
- Xã Tân Hòa: 1 vòi
- Xã Tân Điền: 4 vòi
- Xã Gò Công Đông: 2 vòi
Mục tiêu là phục vụ người dân sống phân tán, chưa tiếp cận được nguồn nước tập trung. Theo ghi nhận, những ngày qua, khá đông người dân đã đến các vòi nước công cộng để lấy nước.
Gia đình ông Nguyễn Văn Thanh, ngụ tại xã Tân Phú Đông, tỉnh Đồng Tháp, sống xa tuyến đường chính nên chưa tiếp cận được nước máy. Vì vậy, mỗi mùa khô đến, gia đình phải dự trữ nước trong bồn, bạt. Ngoài ra, hằng ngày, ông còn mang can đến các điểm cấp nước miễn phí để lấy nước về phục vụ sinh hoạt. Ông Thanh chia sẻ: "Nhờ có các vòi nước công cộng, gia đình tôi có thêm nguồn nước sử dụng. Gần tháng nay, ngày nào tôi cũng đi lấy nước."
Kế Hoạch Ứng Phó Từ Cấp Xã
Đồng chí Lê Thanh Đằng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Phú Đông, tỉnh Đồng Tháp, cho biết: "Tân Phú Đông là xã cù lao giáp biển của tỉnh Đồng Tháp. Hằng năm, địa phương chịu tác động trực tiếp từ hạn, mặn. Do đó, lãnh đạo xã đã xây dựng kế hoạch chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho nhân dân từ sớm."
Kế hoạch bao gồm:
- Vận động nhân dân bố trí lịch thời vụ hợp lý, tránh sản xuất trong mùa khô hạn gay gắt.
- Tích trữ nước ngọt tối đa bằng nhiều cách như sử dụng lu, hồ, trải bạt.
- Tổ chức nạo vét, khơi thông dòng chảy và giữ vệ sinh kênh để tích trữ nước.
- Yêu cầu công ty cung cấp nước ngọt tăng áp lực cung cấp nước cho người dân ở cuối nguồn và mở thêm các vòi nước công cộng.
Nhờ đó, nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt trên địa bàn đến thời điểm này vẫn được bảo đảm.
Nhiều Giải Pháp Đồng Bộ Được Tỉnh Triển Khai
Trong mùa khô 2025-2026, trước nguy cơ hạn, mặn diễn ra gay gắt, các cấp, các ngành trong tỉnh Đồng Tháp đã sớm vào cuộc với tinh thần chủ động. Nhiều văn bản chỉ đạo và phương án ứng phó được Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp ban hành kịp thời, tạo cơ sở để các địa phương triển khai đồng bộ.
Trong sản xuất nông nghiệp, công tác theo dõi, đo đạc độ mặn được thực hiện thường xuyên. Lịch vận hành các công trình thủy lợi được thông báo kịp thời đến người dân. Các cống, đập được kiểm tra, sửa chữa để bảo đảm ngăn mặn hiệu quả. Cùng với đó, việc nạo vét kênh, rạch, khai thông dòng chảy, trục vớt lục bình được duy trì giúp tăng khả năng trữ nước.
Một trong những giải pháp quan trọng là tổ chức vận hành lấy gạn nước ngọt qua cống Xuân Hòa, xã Bình Ninh, tỉnh Đồng Tháp, để bổ sung cho vùng Dự án ngọt hóa Gò Công, nhằm tích trữ tối đa nguồn nước ngọt. Nhờ đó, đến thời điểm này, nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân trong vùng cơ bản được bảo đảm.
Thách Thức Và Giải Pháp Dài Hạn
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, ông Lê Hà Luân, nhấn mạnh: "Những năm qua, lũ xuất hiện ngày càng ít đi nhưng triều cường thì gia tăng, mặn xâm nhập ngày càng xuất hiện sớm, biến động nhanh, bất thường và khó dự báo hơn; hạn hán, thiếu nước ngọt ngày càng gay gắt." Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là khu vực Gò Công, Tân Phú Đông và các khu vực trồng cây ăn trái có giá trị cao phía tây nam của tỉnh Đồng Tháp, đồng thời gây khó khăn cho nguồn nước ngọt sinh hoạt cho nhân dân ở vùng cuối nguồn.
Mặc dù hệ thống công trình thủy lợi của tỉnh Đồng Tháp được đầu tư đồng bộ, cơ bản đáp ứng yêu cầu, nhưng giải pháp chủ động tích trữ, điều hòa và cấp bổ nguồn nước ngọt vẫn còn nhiều hạn chế. Vì vậy, việc chuyển từ tư duy kiểm soát mặn sang chủ động tích trữ, điều hòa, phân phối và sử dụng hiệu quả nguồn nước là yêu cầu cấp thiết.
Khu vực phía đông của tỉnh Đồng Tháp lâu nay vẫn là "điểm nóng" về biến đổi khí hậu, đặc biệt là hạn, mặn hằng năm. Do đó, địa phương đã có nhiều giải pháp trong việc bảo đảm nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho nhân dân. Tuy nhiên, nguồn nước tại chỗ từ hệ thống kênh, rạch không đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp trong vùng dự án.
Các giải pháp như đóng cống ngăn mặn kịp thời, tranh thủ tích trữ nước ngọt theo khuyến cáo, điều chỉnh canh tác, gia cố bờ bao và áp dụng các biện pháp tưới nước tiết kiệm... là những biện pháp mang tính tình thế, ngắn hạn và bộc lộ rõ sự hạn chế khi đối diện những đợt hạn, mặn kéo dài.
Do đó, các chuyên gia trong lĩnh vực Nông nghiệp và Thủy lợi cho rằng: tỉnh Đồng Tháp cần xây dựng dự án "Chuyển nước ngọt qua kênh Chợ Gạo cấp nước cho vùng ngọt hóa Gò Công". Khi hoàn thiện, công trình này sẽ mang đến sự chủ động trong việc cung cấp nguồn nước ngọt ổn định, đáp ứng nhu cầu thiết yếu của sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt trong phát triển kinh tế-xã hội cho toàn vùng.
