C05 phát hiện thủ đoạn tinh vi pha loãng ô nhiễm, chỉnh sửa dữ liệu quan trắc từ xa
Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05) phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, Công an TP Hà Nội và Công an tỉnh Bắc Ninh vừa xác lập và đấu tranh đồng thời ba chuyên án lớn, làm rõ các hành vi vi phạm nghiêm trọng trong lắp đặt, vận hành và quản lý hệ thống trạm quan trắc môi trường tự động, liên tục trên phạm vi toàn quốc.
Phát hiện 168 trạm quan trắc bị can thiệp trái phép
Cơ quan điều tra đã chứng minh và làm rõ có tới 168 trên tổng số 306 trạm quan trắc được kiểm tra đã bị can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu phân tích môi trường, chiếm hơn 54,9%. Các trạm này do một số doanh nghiệp lắp đặt, bao gồm Công ty Cổ phần thiết bị công nghiệp và công nghệ môi trường Deahan, Công ty Cổ phần tập đoàn Seiki, Công ty Cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An và Công ty trách nhiệm hữu hạn Minh Thành Group.
Trong số các bị can bị khởi tố có ông Hoàng Văn Thức, Cục trưởng Cục Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng nhiều lãnh đạo, quản lý khác từ các cơ quan, đơn vị như bà Trần Thị Minh Hương, Giám đốc Trung tâm quan trắc môi trường miền Bắc, và ông Lê Việt Cường, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh.
Đa dạng thủ đoạn tinh vi nhằm che giấu ô nhiễm
Quá trình điều tra đã làm rõ các phương thức, thủ đoạn phạm tội có thể xảy ra ở bất kỳ thiết bị nào trong hệ thống quan trắc tự động, bao gồm bộ phận thu mẫu, buồng chứa mẫu, thiết bị đo (sensor), thiết bị phân tích (controller) và thiết bị truyền, nhận dữ liệu (datalogger).
Thủ đoạn can thiệp vật lý: Các đối tượng đã trực tiếp can thiệp vào hệ thống hút mẫu và thiết bị phân tích. Họ pha loãng hoặc lọc mẫu bằng cách đấu nối tinh vi các đường cấp nước sạch hoặc khí nén vào bồn chứa mẫu, bồn phân tích mẫu, nhằm làm giảm nồng độ chất ô nhiễm trong mẫu đo. Một cách khác là cố tình thay đổi vị trí lấy mẫu, lắp đặt thiết bị đo hoặc ống hút mẫu sai lệch so với thiết kế chuẩn, dẫn đến kết quả không phản ánh đúng thực tế.
Thủ đoạn chỉnh sửa thiết bị và phần mềm: Với thiết bị đo, các đối tượng thay đổi thông số cài đặt dải đo, khoảng đo để làm sai lệch dữ liệu. Họ còn sử dụng phần mềm của hãng sản xuất hoặc công ty cung cấp thiết bị để can thiệp vào hệ thống quan trắc, chỉnh sửa cấu hình, thay đổi hệ số nhân, công thức tính toán nhằm giảm giá trị đo thực tế, hoặc thiết lập dữ liệu giả, khống chế giá trị dữ liệu.
Can thiệp từ xa qua internet để thao túng dữ liệu
Một thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm được C05 chỉ ra là việc can thiệp vào thiết bị truyền nhận dữ liệu (datalogger) từ xa qua mạng Internet. Các đối tượng thiết lập hệ số nhân trong công thức tính toán tại datalogger để làm giảm kết quả, khống chế kết quả quan trắc, phân tích về dưới ngưỡng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) được quy định trong giấy phép môi trường.
Quá trình này có thể được thực hiện thông qua việc kết nối từ xa (sử dụng phần mềm như UltralView, Teamviewer) với máy tính tại doanh nghiệp được kết nối với datalogger qua mạng LAN. Thiết bị datalogger do các công ty tự gia công, sản xuất thường được cài đặt sẵn Firmware tùy chỉnh và thiết lập thêm tài khoản quyền cao mà không bàn giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường. Chỉ cần thiết bị kết nối internet, các đối tượng có thể can thiệp để chỉnh sửa, khống chế, thao túng dữ liệu truyền về cơ quan quản lý, ngay cả khi đã thay đổi mật khẩu hoặc niêm phong thiết bị.
Khởi tố 74 bị can với 10 tội danh nghiêm trọng
Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra các cấp đã khởi tố vụ án hình sự và khởi tố 74 bị can về 10 tội danh, bao gồm:
- Xâm nhập trái phép mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác
- Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức
- Vi phạm quy định về đấu thầu
- Đưa hối lộ và nhận hối lộ
- Giả mạo trong công tác
- In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước
- Trốn thuế
- Vi phạm quy định về kế toán
- Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ
C05 đang phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương điều tra mở rộng, làm rõ bản chất vụ án, xử lý các đối tượng vi phạm theo quy định pháp luật, đồng thời rà soát và thu hồi triệt để tài sản cho Nhà nước. Vụ việc này cho thấy những bất cập lớn trong công tác quản lý và giám sát hệ thống quan trắc môi trường tự động, đòi hỏi sự siết chặt kiểm soát để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.
