Trong lịch sử hình thành và phát triển của Thủ đô Hà Nội, cái tên Trần Duy Hưng luôn được nhắc đến với vai trò là Chủ tịch đầu tiên của thành phố. Vậy ai là người đầu tiên giữ cương vị này? Câu trả lời chính là bác sĩ Trần Duy Hưng, một nhân vật lịch sử đặc biệt với nhiều cống hiến to lớn.
Bác sĩ Trần Duy Hưng: Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội
Theo Cổng thông tin điện tử UBND TP Hà Nội, ngày 30/8/1945, Ủy ban nhân dân thành phố chính thức được thành lập, và bác sĩ Trần Duy Hưng được cử làm Chủ tịch. Ông sinh năm 1912, mất năm 1988, tích cực tham gia các phong trào và cuộc vận động xã hội. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời ông làm Thị trưởng Hà Nội khi mới 33 tuổi. Bất ngờ trước trọng trách lớn lao, bác sĩ Trần Duy Hưng bày tỏ: “Thưa Cụ, chức Chủ tịch xin Cụ chọn người khác xứng đáng hơn, tôi không quen làm”. Nghe vậy, Bác Hồ động viên: “Tôi có quen việc làm Chủ tịch nước đâu, chúng ta cứ làm rồi sẽ quen”.
Người giữ chức vụ Chủ tịch Hà Nội lâu nhất
Tháng 10/1954, bác sĩ Trần Duy Hưng được cử giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Quân chính Hà Nội, dẫn đầu đoàn quân tiếp quản Thủ đô. Ngay sau đó, ông được bầu lại làm Chủ tịch Ủy ban hành chính Thủ đô (nay là UBND thành phố). Ông đã giữ vị trí này 6 khóa liên tiếp, từ năm 1954 đến năm 1977, tổng cộng 23 năm, trở thành Chủ tịch Hà Nội lâu nhất trong lịch sử. Theo báo Chính phủ, trong giai đoạn ông lãnh đạo, Hà Nội đạt nhiều thành tựu lớn như năng suất lúa cao nhất miền Bắc, hoạt động công-thương nghiệp dẫn đầu cả nước. Nhiều công trình quan trọng được xây dựng như đường Thanh Niên, Công viên Thống Nhất, Công viên Thủ Lệ, Cung Văn hóa hữu nghị Việt - Xô.
Các chức vụ khác của bác sĩ Trần Duy Hưng
Ngoài cương vị Chủ tịch Hà Nội, bác sĩ Trần Duy Hưng từng đảm nhận các chức vụ cao ở Bộ Nội vụ và Bộ Y tế. Trong thời kỳ toàn quốc kháng chiến, ông theo Chủ tịch Hồ Chí Minh lên chiến khu Việt Bắc và được cử làm Thứ trưởng Bộ Nội vụ suốt thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Đến năm 1954, ông đảm nhiệm vị trí Thứ trưởng Bộ Y tế.
Lá thư xin nhập ngũ cho hai con trai
Năm 1965, khi đang là Chủ tịch Hà Nội, bác sĩ Trần Duy Hưng đã viết thư gửi Bộ Quốc phòng và Tổng Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô, xin cho hai người con trai nhập ngũ. Con cả là Trần Quốc Ân, 26 tuổi, và con trai út Trần Thắng Lợi, 16 tuổi. Trong thư, ông viết: “Các con tôi có khẩn khoản nhiều lần để nói với các đồng chí cho được phục vụ trong hàng ngũ quân đội. Tôi rất thông cảm với những yêu cầu của các con tôi, những ý muốn rất chính đáng của thanh niên trong lúc này. Vì vậy tôi rất mong các đồng chí xét đến nguyện vọng tha thiết của các con tôi. Chào quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ”. Lá thư viết tay bằng bút mực đen trên giấy khổ nhỏ có in sẵn tên “Trần Duy Hưng”, đề ngày 16/4/1965, hiện được lưu trữ tại Bảo tàng Chiến thắng B52 (Đội Cấn, Hà Nội).
Người đặt tên đường phố Hà Nội
Trong giai đoạn làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội, ông Trần Duy Hưng là người gửi tờ trình lên Chính phủ về việc đặt tên đường phố. Các tên đường đã đặt trước đó được giữ nguyên, đồng thời bổ sung tên một số nhân vật thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương. Ông cũng áp dụng phương pháp phân loại tên đường phố thành từng cụm theo giai đoạn lịch sử, cách làm này được những người chịu trách nhiệm đặt tên đường sau này tiếp tục áp dụng.
