Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, hình ảnh người anh hùng Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng đã trở thành biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Ông hy sinh khi mới 22 tuổi, để lại tấm gương sáng cho các thế hệ mai sau.
Tiểu sử và thân thế
Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh (nay là xã Bế Văn Đàn, tỉnh Cao Bằng). Ông lớn lên trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng. Mẹ mất sớm, cha làm thợ mỏ, ngay từ nhỏ Bế Văn Đàn đã sớm tham gia hoạt động du kích tại địa phương.
Tháng 1 năm 1948, giữa lúc cuộc chiến tranh Đông Dương đang diễn ra ác liệt, ông tình nguyện nhập ngũ. Trong suốt quá trình tham gia nhiều chiến dịch, ông luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, vượt qua mọi khó khăn, chấp hành nghiêm chỉnh mệnh lệnh và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Chiến công hiển hách
Năm 1953, trong khuôn khổ chiến dịch Đông Xuân 1953-1954, Bế Văn Đàn làm liên lạc tiểu đoàn. Đơn vị của ông được giao nhiệm vụ bao vây, chốt giữ quân Pháp tại Mường Pồn, tỉnh Điện Biên. Quân Pháp tập trung hai đại đội có phi pháo yểm trợ liên tiếp phản kích, nhưng cả hai lần đều bị quân Việt Minh đánh bật.
Trong lúc chiến đấu căng thẳng, Bế Văn Đàn vừa đi công tác về nhưng khi nghe chỉ huy thông báo, ông lập tức xung phong lên đường. Vượt qua làn đạn dày đặc của địch, ông đã truyền đạt mệnh lệnh kịp thời và chính xác cho đại đội.
Khi quân Pháp phản kích lần thứ ba, đại đội Việt Minh bị thương vong nặng nề, chỉ còn 17 người. Bản thân Bế Văn Đàn cũng bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Lúc này, một khẩu trung liên của đơn vị không thể bắn vì xạ thủ đã hy sinh. Khẩu trung liên của đồng đội Chu Văn Pù cũng chưa thể khai hỏa vì không có chỗ đặt súng.
Hành động anh hùng
Trong tình thế khẩn cấp, Bế Văn Đàn không chút do dự, chạy lại cầm hai chân khẩu trung liên đặt lên vai mình và hô đồng đội bắn. Khi Chu Văn Pù còn do dự, ông nói: "Kẻ thù trước mặt, đồng chí có thương tôi thì bắn chết chúng nó đi!" Trong lúc lấy thân mình làm giá súng, Bế Văn Đàn bị thêm hai vết thương và hy sinh vào ngày 12 tháng 12 năm 1953, hai tay vẫn ghì chặt khẩu súng trên vai.
Vinh danh và ghi nhận
Hình ảnh "Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng" trở thành một trong những tấm gương tiêu biểu trong Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Ông hy sinh với cấp bậc tiểu đội phó, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trong đại hội mừng công của đơn vị, Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bình bầu là chiến sĩ thi đua số một của tiểu đoàn. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Quốc hội nước Việt Nam đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.
Tấm gương hy sinh anh dũng của Bế Văn Đàn mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là đồng bào dân tộc Tày và nhân dân tỉnh Cao Bằng.
