Chợ Nêu Đông Trạch: Nét Độc Đáo Gìn Giữ Phong Tục Tết Cổ Truyền
Dựng cây nêu ngày Tết là một phong tục lâu đời và sâu sắc của người Việt, gắn liền với câu đối quen thuộc: “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”. Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, nhưng tại xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị, truyền thống này vẫn được người dân duy trì đều đặn hàng năm, tạo nên một nét văn hóa đặc sắc mỗi dịp Xuân về.
Chợ Nêu: Nơi Hội Tụ Không Khí Tết Xưa
Theo anh Hồ Cao Cường, một người dân ở xã Đông Trạch, phong tục địa phương quy định từ ngày 25 đến 30 tháng Chạp, mọi gia đình đều phải dựng nêu. Chợ nêu chỉ họp trong khoảng thời gian ngắn từ 25 đến 28 tháng Chạp, trở thành điểm nhộn nhịp giữa không khí Tết cận kề. Những cây tre tươi, thẳng đứng còn nguyên nhựa được sắp xếp ngay ngắn dọc lối đi, thu hút người mua kẻ bán rộn ràng. Mỗi cây nêu có giá dao động từ 200.000 đến 250.000 đồng, tùy vào chất lượng và vẻ đẹp.
Người dân địa phương và các vùng lân cận đổ về chợ nêu từ rất sớm để lựa chọn cho gia đình một cây tre ưng ý. Việc chọn tre ngày giáp Tết không chỉ là hoạt động mua bán thông thường mà còn là một nét vui riêng trong ngày cuối năm, gợi lên không khí Tết xưa với những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Tiêu Chuẩn Chọn Tre Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, một cây tre lý tưởng để làm nêu phải hội tụ đủ các yếu tố: thân thẳng, đốt đều, tròn đẹp và đặc biệt là tán lá ở ngọn phải còn nguyên vẹn. Ông Đỗ Văn Hùng, cư dân xã Đông Trạch, chia sẻ: “Một cây nêu đẹp phải là cây tre thẳng, đốt đều, thân chắc khỏe; phần ngọn còn nguyên đọt, tán lá sum suê. Cành không được gấp khúc hay dị tật”. Những cây tre đẹp nhất được lựa chọn để dựng nêu, trở thành biểu tượng cho sự đủ đầy và may mắn trong năm mới.
Sau khi chọn được cây ưng ý, người dân sẽ mang về gác lên mái nhà, tuyệt đối không đặt xuống đất để tránh người khác vô ý bước qua. Chỉ đến bữa cơm tất niên cuối năm, cây nêu mới được trang trọng dựng lên trước sân. Với người dân nơi đây, dựng cây nêu không chỉ để tô điểm không gian ngày Tết mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Từ xa xưa, cây nêu được xem là biểu tượng xua đuổi điều không may, đón bình an và gửi gắm ước vọng về một năm mới đủ đầy, thuận lợi.
Gửi Gắm Ước Vọng Năm Mới Bình An
Anh Hồ Cao Cường giải thích thêm: “Người dân xã Đông Trạch quan niệm việc dựng nêu không chỉ là một phong tục truyền thống mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Cây nêu được xem như ‘lá bùa’ xua đuổi tà khí, gột bỏ những điều không may của năm cũ, đồng thời mở ra một năm mới bình an, thuận lợi”. Bên cạnh hoa mai, hoa đào hay các loại cây cảnh trang trí trong nhà, dựng nêu là việc làm quan trọng của mỗi gia đình dịp Tết, góp phần làm đẹp thêm đường làng, ngõ xóm, tạo nên không khí Xuân rộn ràng, ấm áp.
Ngày nay, ở nhiều làng biển Đông Trạch, khi dựng nêu thường treo cùng cờ Tổ quốc và kèm theo bóng đèn chiếu sáng. Một số gia đình còn treo thêm chùm lưỡi câu ở ngọn cây nêu để cầu may mắn trong những chuyến ra khơi vào lộng. Cây nêu được dựng vào ngày 30 Tết và đến ngày 7 tháng Giêng Âm lịch sẽ được hạ xuống bằng một lễ nhỏ, gọi là lễ hạ nêu, để bắt đầu cho một năm mới với nhiều kỳ vọng bình an và may mắn.
Ông Dương Trường Chinh, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Trạch, cho biết: “Trong thời gian trước Tết, xã Đông Trạch đã chủ động tạo các địa điểm chợ hoa ngày Tết, điểm tập kết của cây nêu ngày Tết, tạo điều kiện cho người dân giao thương buôn bán. Đặc biệt, hình ảnh cây nêu ngày Tết khi người dân dựng lên báo hiệu một mùa Xuân mới đã về. Qua cây nêu, người dân gửi gắm một năm mới an lành, mưa thuận gió hòa và có cuộc sống đủ đầy”.
Những ngày giáp Tết, dọc hai bên đường làng, hàng tre dài vươn cao cong vút tạo nên khung cảnh đặc trưng của miền quê biển mỗi độ Xuân về. Khi cây nêu được dựng lên, bên cạnh lá Cờ Tổ quốc tung bay trong gió, đó cũng là lúc Tết thực sự gõ cửa từng mái nhà, mang theo hy vọng về một năm mới tràn đầy niềm vui và thành công.
