Ông Lê Hoàng, Ủy viên thường vụ Hội Xuất bản Việt Nam, Giám đốc Công ty Đường sách TP.HCM, đã chia sẻ những nhận định sâu sắc về Chỉ thị số 04-CT/TW vừa được Ban Bí thư ban hành ngày 17.3.2026. Theo ông, chỉ thị này đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi xác định người đọc là trung tâm của hoạt động xuất bản, đồng thời đề ra nhiệm vụ xây dựng thói quen đọc sách trong cộng đồng, hình thành văn hóa đọc một cách bài bản.
Ông Lê Hoàng nhấn mạnh: "Với góc độ của người tổ chức thị trường sách và phát triển văn hóa đọc tại Đường sách TP.HCM, chúng tôi vô cùng vui mừng bởi sự ra đời của Chỉ thị số 04. Ban Bí thư đã xác định quan điểm chỉ đạo rõ ràng, không chỉ nâng tầm vai trò của văn hóa đọc mà còn đề ra các giải pháp cụ thể. Chỉ khi hình thành được thói quen đọc sách trong cộng đồng, chúng ta mới có thể khắc phục tình trạng yếu kém của văn hóa đọc hiện nay."
Tiết đọc sách - Giải pháp căn cơ từ trường học
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Chỉ thị 04 là yêu cầu đưa tiết đọc sách trở thành môn tự chọn trong hệ thống giáo dục phổ thông, từ tiểu học đến trung học cơ sở. Ông Lê Hoàng cho rằng đây là giải pháp vô cùng căn cơ, bởi thực tế cho thấy không phải phụ huynh nào cũng có thời gian hoặc nhận thức đầy đủ để đồng hành cùng con trong việc đọc sách. Trường học cần trở thành nơi khơi gợi và duy trì tình yêu đọc sách một cách hệ thống và bền vững.
Theo ông, nếu trong thời khóa biểu chính khóa, học sinh có tiết đọc sách định kỳ - nơi các em được tự chọn sách theo sở thích, đọc yên lặng, trao đổi, viết cảm nhận hoặc thảo luận nhẹ nhàng cùng giáo viên - thì trải nghiệm đọc sẽ không còn bị bó hẹp bởi chương trình giáo khoa hay các bài tập nặng tính thi cử. Đây là cách giúp trẻ thấy rằng đọc không chỉ để học, mà còn để sống, để hiểu mình và hiểu người khác.
Mục tiêu cụ thể của tiết đọc sách
Ông Lê Hoàng đề xuất bốn mục tiêu chính cho tiết đọc sách trong chương trình chính khóa:
- Gieo mầm tình yêu đọc sách: Hình thành cho học sinh thói quen và nhu cầu đọc một cách tự thân, tự nhiên, không bị áp đặt, giúp các em nhận thức được giá trị của việc đọc như một hoạt động nuôi dưỡng tâm hồn, tri thức và sự sáng tạo.
- Rèn luyện năng lực đọc hiểu: Phát triển tư duy phản biện và ngôn ngữ thông qua các hoạt động đọc và thảo luận.
- Đảm bảo bình đẳng tiếp cận tri thức: Mọi học sinh, bất kể hoàn cảnh gia đình, đều có cơ hội tiếp cận sách và phát triển kỹ năng đọc.
- Xây dựng năng lực tự học: Góp phần hình thành tinh thần học tập suốt đời, một trong những mục tiêu chiến lược của quốc gia.
Về tổ chức thực hiện, ông Lê Hoàng đề nghị tiết đọc sách nên được bố trí với thời lượng 2 tiết/tuần, mỗi tiết từ 30 đến 45 phút, được đưa vào thời khóa biểu chính thức như các môn học khác để đảm bảo tính đều đặn và nghiêm túc. Kết quả học tập từ tiết đọc sách cần được tính điểm thành phần trong học bạ, tạo động lực cho học sinh và trách nhiệm sư phạm cho giáo viên phụ trách lớp, giáo viên ngữ văn hoặc thủ thư.
Thực trạng văn hóa đọc và kỳ vọng từ Chỉ thị 04
Ông Lê Hoàng thẳng thắn chỉ ra "điểm nghẽn" lớn nhất của ngành xuất bản Việt Nam hiện nay là thói quen đọc sách của người dân còn rất thấp. Theo số liệu năm 2025, bình quân mỗi người Việt chỉ đọc 1,9 đầu sách/năm, trong khi các nước trong khu vực Đông Nam Á và châu Á đã đạt trên 10 đầu sách/người/năm. Nguyên nhân chính là do chúng ta chưa hình thành thói quen đọc sách từ tuổi thơ, khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Chỉ thị 04 đặt mục tiêu đến năm 2030 thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc, hình thành các thiết chế văn hóa, tạo không gian văn hóa đọc, học tập và sáng tạo trong cộng đồng, hướng tới xây dựng phong trào toàn dân đọc sách. "Hình thành các thiết chế" có nghĩa là đưa vào hệ thống chính trị những không gian văn hóa đọc hiện đại, thân thiện, đề cao vai trò thiết yếu của sách trong đời sống xã hội.
Với tư cách là Ủy viên thường vụ Hội Xuất bản Việt Nam, ông Lê Hoàng bày tỏ sự yên tâm và tin tưởng rằng Chỉ thị 04 sẽ sớm có các quy định, quy chế cụ thể để tạo hành lang pháp lý, cơ chế và mô hình vận hành ổn định lâu dài cho Đường sách TP.HCM cũng như các đường sách địa phương khác, các không gian sách và văn hóa đọc trên cả nước. Ông kỳ vọng chỉ thị sẽ thực sự đi vào cuộc sống, tạo nên một cuộc cách mạng về văn hóa đọc tại Việt Nam.
