Tại hội thảo về phát triển bền vững kinh tế biển, các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuyển đổi từ mô hình kinh tế biển 'nâu' sang 'xanh', với khoa học công nghệ đóng vai trò tiên phong. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, cho rằng khai thác hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường là thông điệp toàn cầu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức.
Thách thức trong khai thác hợp lý tài nguyên biển
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi chỉ ra rằng hệ thống tự nhiên tồn tại song hành hai chức năng: cung cấp tài nguyên và duy trì nơi cư trú của các loài. Khi khai thác tài nguyên vượt ngưỡng, chức năng duy trì nơi cư trú bị tác động, dẫn đến mất cân bằng tự nhiên và các sự cố. “Khi xảy ra sự cố thì không còn 'hợp lý' nữa”, ông nhấn mạnh.
Lịch sử phát triển thế giới gắn liền với đại dương, nhưng kinh tế đại dương hiện đối mặt với khan hiếm nguyên nhiên liệu, biến đổi khí hậu, an sinh xã hội bị đe dọa, cạnh tranh thị trường và tranh chấp lãnh thổ gay gắt.
Chuyển đổi từ kinh tế biển 'nâu' sang 'xanh'
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã lựa chọn chiến lược chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế biển từ 'nâu' sang 'xanh'. Kinh tế biển nâu ưu tiên phát triển trước, xử lý ô nhiễm sau, gây lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường. Ngược lại, kinh tế biển xanh bảo đảm tăng trưởng bền vững, ngăn chặn ô nhiễm, suy thoái môi trường và cạn kiệt tài nguyên, đồng thời thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, kinh tế biển xanh là nền tảng để phát triển bền vững, lấy tài nguyên-môi trường biển làm 'chất xúc tác'. Tuy nhiên, khái niệm này vẫn còn mới mẻ tại Việt Nam dù đã tồn tại suốt 20 năm thực hiện phát triển bền vững.
Hoàn thiện khung pháp lý và quản trị biển hiện đại
Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, cho biết nghị quyết mới của Trung ương về phát triển kinh tế biển được xây dựng trên tư duy đột phá, tổng thể và tầm nhìn chiến lược dài hạn. “Nghị quyết mới không chỉ đặt ra các vấn đề phát triển kinh tế biển, mà hướng đến và định hình Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh”, ông nói.
Ông nhấn mạnh việc hoàn thiện Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là bước đi quan trọng để xây dựng nền quản trị biển hiện đại, khơi thông nguồn lực phát triển. “Để chuyển từ kinh tế biển nâu sang kinh tế biển xanh, chúng ta phải chuyển tư duy, phương thức quản lý từ xử lý rủi ro sang phòng ngừa, ngăn chặn từ đầu”, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh.
Vai trò của khoa học công nghệ
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi khẳng định khoa học, công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc hài hòa các nhu cầu phát triển kinh tế biển bền vững. Các thiết bị đo tự động, robot nhặt rác thải nhựa dưới đáy biển, phương tiện tự động thám sát đáy biển sâu là những “giải pháp xanh” đang được ứng dụng tại các quốc gia phát triển. “Muốn mạnh về biển, khoa học, công nghệ phải tiên phong. Khai thác biển phải hiện đại mới có thể bền vững và hợp lý”, ông nhấn mạnh.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đã tập trung trao đổi về cơ chế, chính sách, pháp luật về tài nguyên và môi trường biển; kinh tế biển xanh và phát triển bền vững; nuôi trồng, khai thác bền vững thủy sản và bảo tồn tài nguyên biển.
