Cuốn sách "Diện mạo Tân Thế Giới" của Charles C. Mann, do Huy Hoàng và NXB Dân trí phát hành, mang đến một góc nhìn hoàn toàn mới về cuộc phát kiến châu Mỹ. Thay vì tập trung vào cách người châu Âu thay đổi châu Mỹ, tác giả lại khai thác cách châu Mỹ thay đổi thế giới trên nhiều phương diện: kinh tế, văn hóa, con người và sinh thái học, gọi chung là "Cuộc trao đổi Columbus".
Cuộc chiến không khoan nhượng ở vùng đất mới
Khi Christopher Columbus tìm ra vùng đất mới, những cuộc chiến khốc liệt giữa dân bản địa và các thủy thủ diễn ra triền miên. Khí hậu khắc nghiệt và bệnh tật khiến những người khai phá phải lùi bước. Vào ngày Giáng sinh năm 1492, cuộc hải trình lần thứ nhất của Columbus kết thúc đột ngột khi soái thuyền Santa María mắc cạn ngoài khơi bờ biển phía Bắc Hispaniola. Vì hai tàu còn lại là Niña và Pinta quá nhỏ, ông buộc phải bỏ lại 38 người. Những người này xây dựng khu tạm cư La Navidad, bao quanh bởi cọc nhọn, nằm sát một ngôi làng lớn của thổ dân bản địa Taino.
Sự đổ nát và xung đột
Khi Columbus quay lại vào ngày 28 tháng 11 năm 1493, ông chỉ tìm thấy sự đổ nát. Cả hai khu định cư của Tây Ban Nha và Taino đều bị san phẳng. "Chúng tôi thấy mọi thứ đã bị đốt trụi và quần áo nằm vương vãi trên đám cỏ dại", vị bác sĩ trên tàu viết. Người Taino chỉ cho họ thi thể của 11 người Tây Ban Nha, trên đó cây cỏ đã mọc kín. Nguyên nhân là do các thủy thủ đã cưỡng hiếp phụ nữ và giết đàn ông bản địa, gây ra cuộc xung đột. Một nhóm Taino thứ hai tràn xuống tấn công và áp đảo cả hai phe.
Khó khăn và bệnh tật
Sau chín ngày tìm kiếm vô vọng, Columbus rời đi tìm vị trí mới. Ngày 2 tháng 1 năm 1494, ông thành lập La Isabela tại một vịnh nước nông. Thủy thủ nhanh chóng cạn kiệt lương thực và nước uống, vì Columbus quên kiểm tra các thùng nước bị rò rỉ. Ông ra lệnh phát quang đất, trồng rau, dựng pháo đài và xây khoảng 200 ngôi nhà nhỏ. Thiếu nước, đoàn thám hiểm phải uống nước sông, dẫn đến mắc bệnh lỵ trực khuẩn do vi khuẩn bản địa châu Mỹ gây ra. Cơ thể phản ứng bằng hội chứng Reiter, gây viêm mắt, ruột và đau đớn, thậm chí tử vong. Các nhà khoa học nghi ngờ chính hội chứng này đã giết chết Columbus nhiều năm sau, biến ông thành nạn nhân đầu tiên của Cuộc trao đổi Columbus.
Sự kiện quan trọng sau khủng long tuyệt diệt
Những chuyến hải trình của Columbus nối liền hai nửa thế giới, mở ra nhiều điều bí ẩn và khái niệm toàn cầu hóa. Cuốn sách của Charles C. Mann là một tác phẩm đáng đọc, mang đến cái nhìn sâu sắc về những tác động to lớn của cuộc gặp gỡ giữa hai thế giới.
