Cây đa trăm tuổi ôm cổng đình Tân An: Chứng nhân lịch sử và ký ức tuổi thơ
Tại đình Tân An (TP.HCM), một cây đa trăm tuổi với bộ rễ chằng chịt ôm kín cổng đình cổ khiến những ai lần đầu nhìn thấy đều ngỡ ngàng và thán phục. Được xây dựng từ năm 1820, đình Tân An (còn gọi là đình Bến Thế) là một trong những ngôi đình có lịch sử lâu đời nhất ở TP.HCM, gắn liền với quá trình khai phá và hình thành làng xóm ở vùng Bến Thế xưa.
Biểu tượng bền bỉ của thiên nhiên và văn hóa
Đứng sừng sững trước cổng đình Tân An, cây đa trăm tuổi với bộ rễ ôm trọn lấy cổng phụ của đình như một chứng nhân thầm lặng của lịch sử và văn hóa địa phương. Những rễ cây dài, chằng chịt ôm lấy phần tường gạch, mang theo dấu tích thời gian và gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ.
Theo người dân địa phương, cây đa này đã hơn trăm tuổi. Dù không có ghi chép chính xác về tuổi đời, cây đa vẫn được người dân xem là biểu tượng cho sự bền bỉ của thiên nhiên và văn hóa khu vực này. Ông Trần Tàn Phát (75 tuổi), người lo việc coi giữ, nhang đèn ở đình Tân An suốt 27 năm, cho biết cây đa đã hiện diện từ khi ông còn nhỏ.
"Ngày xưa cổng đình luôn mở, cây đa đứng đó đã bao đời", ông Phát kể. Cách đây khoảng gần 20 năm, một cây cổ thụ đằng sau cổng đình đổ vào khiến một nhánh của cây đa gãy. Giờ chỉ còn lại hai nhánh chính, nhưng cây đa vẫn vươn cao và phát triển khỏe mạnh, tạo bóng mát và là điểm nhấn đặc trưng cho kiến trúc đình.
Ký ức tuổi thơ và sự gắn bó cộng đồng
Khi nhắc đến cây đa trăm tuổi trước cổng đình Tân An, anh Nguyễn Đức Mạnh (35 tuổi) không giấu được vẻ hoài niệm: "Cổng đình này là tuổi thơ của tôi và nhóm bạn". Anh kể, ngày xưa cứ tầm 4-5 giờ chiều, cả nhóm lại tụ tập dưới bóng mát của cây đa để chơi đủ trò: bắn bi, ô ăn quan, bịt mắt bắt dê.
Cây đa cao vút, tán rộng, phủ bóng mát một khoảng đường dài trở thành điểm hẹn quen thuộc cho những đứa trẻ quanh vùng. Ngày nay, các cổng phụ của đình được đóng lại để đảm bảo an toàn cho người dân và du khách, nhưng cây đa vẫn giữ nguyên vẻ uy nghiêm, thu hút những ai yêu thích không gian văn hóa lịch sử đến tìm hiểu và chụp ảnh.
Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia
Gắn liền với cây đa trăm tuổi trước cổng, đình Tân An được coi là trung tâm văn hóa tâm linh lâu đời của người dân địa phương. Xây dựng từ năm 1820, ngôi đình thờ Tiền quân Nguyễn Văn Thành, một trong những công thần khai quốc triều Nguyễn.
Ngay từ cổng có thể cảm nhận không gian cổ kính được bao quanh bởi các cây gỗ quý xanh tốt quanh năm, tạo nên một bức tranh thiên nhiên hòa quyện cùng kiến trúc truyền thống. Bước qua cổng tam quan, ba khu chính hiện ra:
- Nhà võ ca: Nơi tổ chức ca múa lễ hội.
- Chánh điện: Nơi trưng bày 15 hương án, lễ vật hiến tế cùng hàng loạt hoành phi, liễn đối chữ Hán tinh xảo.
- Hậu điện: Nơi thờ thần Thành Hoàng Bổn Cảnh với bàn thờ 3 bậc, Tả - Hữu ban hầu cận.
Kiến trúc đình mang đặc trưng sắp đọi (3 gian chính), toàn bộ bằng gỗ sao, mái lợp ngói vây cá, trang trí lưỡng long tranh châu và cá hóa rồng ở các góc. Nền lát gạch đỏ hình lục giác, sân đình rộng thoáng, là không gian vừa phục vụ nghi lễ tín ngưỡng, vừa là nơi sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Vai trò văn hóa và bảo tồn di sản
Đình Tân An vẫn giữ vai trò trung tâm của các hoạt động lễ hội truyền thống. Dịp rằm tháng 11 âm lịch, người dân tổ chức các nghi lễ, hát bội và dâng hương. Ngoài giá trị văn hóa - lịch sử, đình từng là phim trường cho nhiều bộ phim như Ván bài lật ngửa, Vó ngựa trời Nam, Lục Vân Tiên và Đất phương Nam.
Năm 2014, đình Tân An được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Hằng năm, đình vẫn được trùng tu, bảo quản nhằm đảm bảo gìn giữ giá trị văn hóa cho các thế hệ mai sau. Sự kết hợp hài hòa giữa cây đa trăm tuổi và kiến trúc cổ kính tạo nên một điểm đến độc đáo, thu hút du khách và người dân đến khám phá.
