Ngày 7.5, Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng tổ chức hội nghị sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn thành phố. Tại hội nghị, ông Nguyễn Đức Bình, Bí thư Đảng ủy phường Hội An, đã có những chia sẻ về thực trạng và kiến nghị sau khi mô hình mới được triển khai.
Phường Hội An: Trung tâm di sản trong mô hình mới
Theo ông Bình, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Hội An cũ được chia tách thành bốn phường và xã. Riêng phường Hội An được thành lập trên cơ sở sáp nhập các phường Minh An, Cẩm Phô, Sơn Phong, Cẩm Nam và Cẩm Kim, với diện tích 10,81 km² và hơn 37.200 dân. Đây là địa bàn trung tâm của không gian đô thị di sản Hội An, vừa là trung tâm đô thị di sản, vừa là đơn vị hành chính cơ sở, đồng thời gánh trách nhiệm đặc biệt trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An.
Bí thư Đảng ủy phường Hội An nhấn mạnh: "Di sản không chỉ là tài nguyên văn hóa mà còn là nền tảng sinh kế, nguồn lực phát triển và bản sắc cạnh tranh của địa phương". Vì vậy, Hội An phát triển theo tư duy "một không gian - nhiều sản phẩm - nhiều điểm đến - một thương hiệu chung", gắn kết với các phường Hội An Đông, Hội An Tây và xã Tân Hiệp để hình thành không gian di sản - sinh thái - du lịch liên hoàn.
Áp lực quản lý và chồng lấn chức năng
Tuy nhiên, áp lực quản lý tại Hội An hiện rất lớn khi vừa là địa bàn dân cư, vừa là đô thị di sản và trung tâm du lịch quốc tế. Ông Bình cho biết: "Áp lực quản lý trên địa bàn phường rất lớn trong khi nguồn lực, biên chế, thẩm quyền và công cụ quản trị chưa tương xứng với tính chất đặc thù của một phường trung tâm di sản thế giới".
Địa phương cùng lúc phải xử lý nhiều vấn đề vượt quá phạm vi của một đơn vị hành chính cấp phường, như: giao thông du lịch, bãi đỗ xe, tuyến du lịch sông nước, xử lý rác thải, nước thải, cứu hộ cứu nạn, phòng chống thiên tai, lưu trú và an ninh du lịch. Ngoài ra, sự giao thoa và chồng lấn chức năng giữa Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An với UBND phường Hội An cũng gây không ít khó khăn trong công tác điều hành.
Hợp tác quốc tế bị gián đoạn
Một vấn đề khác được ông Bình nêu ra là sau khi mô hình chính quyền mới được triển khai, nhiều quan hệ hợp tác quốc tế của Hội An bị gián đoạn do chủ thể "thành phố Hội An" không còn tồn tại như trước. Một số thành phố kết nghĩa ở nước ngoài đã thông báo không tiếp tục duy trì quan hệ hợp tác vì trước đây các thỏa thuận được ký ở cấp thành phố với thành phố.
Theo Bí thư Đảng ủy phường Hội An, đô thị cổ Hội An không chỉ là một địa bàn hành chính mà là "một thực thể di sản sống", nơi hội tụ cư trú, văn hóa, du lịch và thương mại được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Ông cho rằng, quản lý Hội An cần xuất phát từ tính chỉnh thể của di sản, không để việc phân định địa giới hành chính dẫn đến phân tán trách nhiệm, cắt khúc không gian quản lý, làm giảm hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Đề xuất cơ chế đặc thù
Từ thực tế đó, phường Hội An đề xuất thành phố kiến nghị Trung ương nghiên cứu cơ chế đặc thù dành cho đô thị di sản thế giới trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bao gồm: cơ chế về tài chính, đầu tư, phân cấp quản lý, bảo tồn nhà cổ và thích ứng biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, địa phương kiến nghị cơ chế hỗ trợ di dời cư dân đang sinh sống trong các di tích ra bên ngoài khu di sản, tương tự mô hình mà thành phố Huế đã thực hiện với chương trình di dân khỏi khu vực Kinh thành Huế. Ông Bình cho biết, lãnh đạo phường Hội An đã trực tiếp ra Huế tìm hiểu mô hình này để tham khảo kinh nghiệm. Theo đó, địa phương mong muốn có chính sách đặc thù hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân sống trong di tích, kể cả những trường hợp chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
