Lễ hội Bàn Vương - 'Tết lớn thứ hai' trong tâm linh người Dao Ba Chẽ
Khi núi rừng Ba Chẽ bắt đầu chuyển mình đón xuân, cộng đồng người Dao khắp các bản làng lại háo hức chuẩn bị cho Lễ hội Bàn Vương. Đây được xem là ngày hội linh thiêng, đậm đà bản sắc văn hóa, và được ví như "cái Tết lớn thứ hai" trong đời sống tâm linh của đồng bào Dao nơi đây.
Trở về nguồn cội và giáo dục truyền thống
Anh Triệu A Nhì, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Khe Mười, xã Ba Chẽ, chia sẻ: "Lễ hội là dịp người Dao được trở về nguồn cội, nơi con cháu cùng hướng lòng tri ân, biết ơn tổ tiên. Đồng thời, nó khơi dậy niềm tự hào dân tộc và giáo dục thế hệ trẻ truyền thống 'uống nước nhớ nguồn', 'ăn quả nhớ người trồng cây'."
Theo dòng chảy thời gian, cộng đồng người Dao ở xã Ba Chẽ đã tạo dựng và gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống đặc trưng. Từ lao động canh tác lúa, cấy ruộng nước, đánh bắt hải sản đến nhà ở, ẩm thực, trang phục, ngôn ngữ, tín ngưỡng, các loại hình sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật như Lễ cấp sắc, nhảy lửa, lễ cúng làng, Tết rằm tháng 7... tất cả được hòa quyện độc đáo, mang đậm tính nhân văn và hướng con người nhớ đến nguồn cội.
Khẳng định bản lĩnh và kết nối truyền thống
Chị Bàn Thị Yến ở xã Quảng La bày tỏ: "Lễ hội Bàn Vương không chỉ giữ gìn nghi lễ cổ truyền, mà còn khẳng định bản lĩnh, ý chí, niềm tin và khát vọng vươn lên của người Dao trong thời kỳ hội nhập. Giữa nhịp sống hiện đại, lễ hội như ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn, kết nối truyền thống và hiện tại, giúp mỗi người thêm yêu quê hương, trân trọng cội nguồn."
Lễ hội Bàn Vương giới thiệu và quảng bá đến du khách những đặc trưng văn hóa, nghi lễ, tín ngưỡng của dân tộc Dao trên địa bàn xã Ba Chẽ. Trong đó, nó tái hiện lại một số nghi lễ quan trọng, như hành trình "Vượt biển" của 12 dòng họ người Dao trên 12 con thuyền đến vùng đất mới để lập nghiệp.
Nghi lễ cầu nguyện và phát triển du lịch
Tại lễ hội, người Dao dâng các lễ vật và cây đặc sản lên cúng ông tổ Bàn Vương tại Miếu Bàn Vương, cùng một số nghi lễ tiêu biểu của dân tộc Dao. Họ cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, hoa màu tươi tốt, con cháu ấm no, hạnh phúc.
Chủ tịch UBND xã Ba Chẽ, ông Vi Thành Vinh, nhấn mạnh: "Lễ hội Bàn Vương là một lễ hội cổ truyền quan trọng trong đời sống tâm linh người Dao, cũng là ngày hội văn hóa dân tộc Dao trên địa bàn xã Ba Chẽ và khu vực miền đông tỉnh Quảng Ninh. Đây là hoạt động thiết thực nhằm giữ gìn, bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc trong xã, phát huy nét đẹp truyền thống của dân tộc Dao, tạo dấu ấn và thu hút du khách, phát triển du lịch văn hóa cộng đồng."
Duy trì và quảng bá rộng rãi
Ông Triệu Đức Phượng, đại diện cộng đồng Dao Quảng Ninh, chia sẻ: "Lễ hội Bàn Vương được tổ chức trang trọng và đậm bản sắc. Chúng tôi mong lễ hội sẽ tiếp tục được duy trì và quảng bá rộng rãi hơn trong những năm tới để cộng đồng người Dao ở khắp nơi có dịp trở về nguồn cội, dâng hương Tổ Bàn Vương, gắn kết tinh thần dân tộc và kết nối người Dao các vùng, góp phần giáo dục thế hệ trẻ."
Những năm qua, xã Ba Chẽ đã nỗ lực gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc, gắn với phát triển du lịch. Điều này tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội.
Lễ hội Bàn Vương góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Dao tại thôn Sơn Hải thông qua vẻ đẹp trang phục, nghi lễ tín ngưỡng, và sinh hoạt văn hóa của dân tộc Dao nói riêng, cũng như các dân tộc thiểu số nói chung.
Xã Ba Chẽ, với rừng quế ngát hương, những điệu múa bên lửa bập bùng, câu chuyện huyền thoại về Bàn Vương và những con người chân tình, hiếu khách, là điểm đến hấp dẫn mỗi độ Xuân về, thu hút du khách khám phá và trải nghiệm.
