Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm: Báo chí chính thống phải giữ 'cái vai' trong thời đại tin giả
Trong tiết trời se lạnh đặc trưng của xứ Huế, tại căn nhà xưa ở Vỹ Dạ, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm – nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương – đã tiếp đón phóng viên với một tách trà ấm nồng. Cuộc trò chuyện mở đầu bằng mối quan tâm thời sự, cũng là điều gắn bó suốt đời ông: đời sống báo chí trong thời đại mới đầy biến động.
Báo chí chính thống: Vai trò 'chính nhân' không thể thiếu
Theo nhà thơ, trong thời kỳ bùng nổ mạng xã hội, khi thông tin 'vàng thau lẫn lộn' và tin giả bủa vây khắp nơi, người dân không ít lần rơi vào tình trạng hoang mang. Lúc này, báo chí chính thống càng phải khẳng định và giữ vững vai trò của mình. 'Bây chừ rất cần những tờ báo không những chính thống mà còn truyền thống', ông chia sẻ với giọng nói rặt chất Huế.
Ông nhấn mạnh rằng, những tờ báo đã có vai trò xã hội lâu nay, được dân tin tưởng và yêu thích đọc, càng phải bảo vệ 'cái vai' và vị trí quan trọng của mình. Bởi lẽ, từ hàng gian hàng giả đến tin giả lan truyền nhanh chóng, xã hội đang đối mặt với nhiều thách thức. 'Rất cần những nhà báo bằng xương bằng thịt, để nói cho dân biết tình hình thực tế ra sao', ông nói.
'Chính nhân' – từ khóa then chốt của nghề báo
Với nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, 'chính nhân' là từ khóa quan trọng nhất trong nghề báo hiện nay. Ông giải thích: 'Chính nhân quan trọng lắm. Sứ mệnh nhà báo quan trọng lắm. Quan trọng là bởi anh đứng ở đầu sóng ngọn gió để nói sự thật cho người ta'.
Ông cảnh báo về hiện tượng 'thợ đụng' trong báo chí – ai cũng có thể nói, ai cũng có thể làm – nhưng kiểu này rất nguy hiểm, dễ gây rối loạn thông tin. Do đó, những người làm báo vừa chính thống vừa có truyền thống, với nghiệp vụ vững vàng, phải giữ được vai trò then chốt này.
Báo chí là 'bộ óc' của nhân dân
Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm mở rộng quan điểm về vai trò của báo chí, cho rằng nó không chỉ là 'lỗ tai, lỗ miệng' mà còn là 'bộ óc của nhân dân'. Ông phân tích: 'Bởi báo chí chính là thông tin, là giao lưu, là độ mở. Hiểu biết càng được mở rộng thì càng có lợi cho địa phương, cho tỉnh, cho đất nước'.
Ông lấy ví dụ từ Nhật ký Đặng Thùy Trâm – một tác phẩm trở nên sôi động và có sức sống mạnh mẽ nhờ 'độ mở' và sự giao lưu với cộng đồng quốc tế. Điều này cho thấy, thông tin càng được lan tỏa rộng, giá trị của báo chí càng lớn.
Lao động gan góc và truyền thống cách mạng
Trong bối cảnh mạng xã hội bùng nổ, nhà thơ nhấn mạnh rằng nhà báo càng phải lao động nhiều hơn: lao động gan góc, không ngại khó, đúng tinh thần mà các bậc tiền bối từng làm báo. Ông nhắc lại các tờ báo như Nhành Lúa, Kinh Tế Tân Văn ngày trước ở Huế, luôn sẵn sàng đối mặt với nguy cơ bị thực dân Pháp đóng cửa.
Ông khẳng định truyền thống cách mạng luôn gắn liền với báo chí: 'Làm báo để lo cho cách mạng – làm cách mạng thì phải làm báo'. Điều này thể hiện qua các nhân vật lịch sử như Bác Hồ, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp – những người đã dùng báo chí như một công cụ đấu tranh hiệu quả.
Kết luận: Sứ mệnh không thể thay thế
Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm kết luận rằng, dù xã hội hiện đại có nhiều phương tiện để phát ngôn, nhưng điều thiếu nhất vẫn là 'chính nhân' – những nhà báo độc lập, trung thực. 'Nhà báo phải làm cho dân tin. Khi dân tin thì mọi thứ an ổn, còn dân không tin thì không dám hành động', ông phân tích sâu sắc.
Cuộc trò chuyện kết thúc với thông điệp mạnh mẽ: Báo chí chính thống, với vai trò 'chính nhân', phải tiếp tục là ngọn hải đăng dẫn đường trong thời đại thông tin hỗn loạn, đảm bảo sự ổn định và phát triển lành mạnh cho xã hội.
