Trong khuôn khổ Dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC) tại Vườn quốc gia Cúc Phương, hệ thống bẫy ảnh đã ghi nhận sự xuất hiện của loài sơn dương (còn gọi là dê rừng) – một loài thú quý hiếm từng có vùng phân bố rộng khắp từ Điện Biên đến Bình Thuận nhưng nay rất hiếm gặp trong tự nhiên.
Loài sơn dương suy giảm nghiêm trọng
Theo các nhà bảo tồn, quần thể sơn dương đã giảm hơn 50% trong vòng 30 năm qua do nạn săn bắt trái phép và sinh cảnh sống bị thu hẹp, suy thoái. Loài này hiện được xếp vào nhóm nguy cấp trong Danh lục đỏ Việt Nam. Việc ghi nhận sơn dương cùng nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm khác tại Cúc Phương cho thấy hệ sinh thái nơi đây đang được bảo tồn tốt, với các chỉ số đa dạng sinh học duy trì theo hướng tích cực.
Dự án VFBC và kết quả bảo tồn
Dự án VFBC được triển khai tại Vườn quốc gia Cúc Phương trong 5 năm (2021-2025) với 91 hoạt động và nguồn lực gần 655.000 USD. Nhờ đó, năng lực quản lý bảo vệ rừng được tăng cường, hệ thống tuần tra và giám sát đa dạng sinh học được chuẩn hóa. Đội ngũ cán bộ được đào tạo bài bản, trang thiết bị bảo tồn được bổ sung, nhận thức của cộng đồng địa phương về bảo vệ rừng ngày càng nâng cao.
Hệ thống giám sát gồm 37 điểm bẫy ảnh trên toàn Vườn đã thực hiện 4.513 đêm khảo sát, ghi nhận 4.373 phát hiện độc lập về động vật hoang dã. Khối lượng dữ liệu này giúp theo dõi hiện trạng các loài, cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý thích ứng, đánh giá hiệu quả bảo tồn và xây dựng chương trình phục hồi loài trong tương lai.
Gắn kết bảo tồn với phát triển cộng đồng
VFBC còn chú trọng kết hợp bảo tồn với phát triển cộng đồng thông qua các mô hình sinh kế thân thiện môi trường, phát triển lâm sản ngoài gỗ, du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng và các hoạt động bảo vệ rừng có sự tham gia của người dân vùng đệm. Theo lãnh đạo Vườn quốc gia Cúc Phương, những kết quả từ VFBC sẽ là nền tảng để đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong bảo tồn, tăng cường giáo dục môi trường, phục hồi các loài nguy cấp và xây dựng Cúc Phương thành trung tâm chia sẻ kinh nghiệm về cứu hộ, phục hồi, tái thả động vật hoang dã và bảo tồn thiên nhiên của Việt Nam.
