Thư viện hiện đại: Từ không gian tĩnh lặng đến trung tâm trải nghiệm tri thức đa chiều
Nếu như trước đây, hình ảnh thư viện trong tâm trí nhiều người thường gắn liền với những kho sách im lìm, những dãy bàn ghế yên tĩnh và hoạt động mượn trả sách đơn thuần, thì ngày nay, khái niệm này đã hoàn toàn thay đổi. Qua những chuyến công tác nước ngoài, tôi đã chứng kiến sự biến chuyển mạnh mẽ của thư viện thành những không gian trải nghiệm tri thức đa chiều, nơi kết hợp hài hòa giữa công nghệ tiên tiến, lịch sử phong phú và sáng tạo thực tiễn.
Thư viện Tampines: "Thư viện của tương lai" tại Singapore
Thư viện vùng Tampines ở Singapore, được mệnh danh là "Thư viện của tương lai", tọa lạc tại không gian thương mại Tampines với 5 tầng rộng lớn và là một trong 26 cơ sở công cộng do Ban Thư viện quốc gia Singapore quản lý. Sức hấp dẫn của thư viện này nằm ở việc tạo ra các không gian cho phép người dùng trải nghiệm thực tế một cách sinh động.
Thư viện trang bị một khu vực dành riêng cho các bà nội trợ, được cung cấp đầy đủ bếp núc để dạy và học nấu ăn. Trẻ em cũng có khu vui chơi trong nhà riêng biệt, tạo môi trường học tập và giải trí an toàn. Đặc biệt, thư viện vận hành dự án Pixel Labs, do Cơ quan Phát triển truyền thông thông tin Singapore điều phối, nơi mọi đối tượng từ chuyên nghiệp đến không chuyên có thể thỏa sức sáng tạo nội dung truyền thông bằng máy ảnh và phần mềm, với sự hướng dẫn của các chuyên gia.
Người dùng thậm chí có thể sử dụng các bộ kit phần cứng và lập trình để tự tay tạo ra các sản phẩm lưu niệm mang bản sắc cá nhân. Tôi đã thử nghiệm với những sản phẩm đơn giản nhất và cảm thấy vô cùng thú vị. Thư viện Tampines còn gây ấn tượng với hệ thống công nghệ hiện đại, bao gồm thiết bị điện tử bố trí ngay cửa vào để cung cấp thông tin và hướng dẫn, công cụ mượn trả sách tự động, và robot hỗ trợ trả sách khi người dùng quá bận rộn.
Thư viện Từ Gia Hội: Không gian hộp ánh sáng tại Thượng Hải
Trong chuyến công tác gần đây tại Thượng Hải, Trung Quốc, tôi đã đến thăm thư viện Từ Gia Hội và bắt gặp những hình ảnh đặc biệt. Mọi người ở nhiều độ tuổi khác nhau xếp hàng để vào thư viện, ngay cả trong những ngày bình thường. Thư viện có hành lang mở là khu vực đọc sách 24/24 giờ, cho phép tự phục vụ mượn trả sách và đặt trước sách mọi lúc.
Với công nghệ và mô hình cộng đồng, người dùng có thể trả sách ở tất cả thư viện công cộng của Thượng Hải. Thư viện này được thiết kế như một bảo tàng tri thức với 8 "Không gian hộp ánh sáng" khác biệt với kệ sách truyền thống. Các hộp ánh sáng trưng bày mô hình, thiết bị trò chơi tương tác, và màn hình đa phương tiện để thể hiện mạch văn lịch sử.
Thư viện Từ Gia Hội là nơi lần đầu tiên công nghệ tiên tiến được áp dụng trong thư viện công cộng Thượng Hải. Robot có thể nhanh chóng tìm sách theo đơn đặt trước, loại bỏ nhu cầu phân loại xếp giá truyền thống. Tôi đặc biệt bị thu hút với khu vực đọc nhập vai, cho phép người dùng trải nghiệm quá trình tiến hóa 4,6 tỉ năm của trái đất chỉ trong 4 phút. Ngoài ra, thư viện ảo với mô hình hóa 3D giúp khôi phục cảnh thực và điều hướng nhanh đến vị trí giá sách.
Thư viện Oodi: Xưởng sáng tạo tại Helsinki
Thư viện trung tâm Oodi ở thủ đô Helsinki, Phần Lan, là một minh chứng khác định nghĩa về vai trò của thư viện hiện đại. Nằm đối diện tòa nhà Quốc hội Phần Lan, thư viện Oodi dành 2/3 tổng diện tích 17.250 m2 cho các tiện nghi công cộng, ưu tiên tiện ích hơn là sách.
Bên trong thư viện có một cơ sở giáo dục xã hội, được gọi là urban workshop, dành cho các hoạt động sáng tạo náo nhiệt. Nơi đây cung cấp miễn phí các thiết bị kỹ thuật và sáng tạo như máy in 3D, máy cắt laser, thiết bị điêu khắc gỗ kỹ thuật số. Người tham quan cũng dễ dàng tìm thấy phòng thu âm máy trạm truyền thông dành cho đồ họa máy tính và phim ảnh, và máy trạm điện tử.
Thậm chí, máy may và máy vắt sổ cũng có mặt tại thư viện. Việc các máy móc này được đặt ngẫu nhiên trong hành lang rộng rãi giúp khách tham quan dễ dàng làm quen với công nghệ mới nhất một cách tự nhiên. Các bức tường kính được sử dụng để đảm bảo "tính minh bạch" và "tính mở", khuyến khích người ngoài dễ dàng nhìn thấy và sau đó tự mình thử sử dụng các tiện ích đó.
Theo chia sẻ của những người từng khám phá, Oodi là nơi mọi người có thể học tập, thư giãn, hoặc cho con cái vui chơi "mà không cần phải tiêu thụ bất cứ thứ gì", bởi đây là không gian công cộng miễn phí và bình đẳng, nơi ai cũng có thể sử dụng tiện nghi. Sự kết hợp giữa công nghệ, sáng tạo và cộng đồng tại các thư viện hiện đại này đang mở ra một kỷ nguyên mới cho việc tiếp cận tri thức và phát triển cá nhân.
