3 yếu tố dễ bỏ qua ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe phổi của giới trẻ
Tại một chương trình giao lưu gần đây, PGS-TS Phùng Hòa Bình, nguyên Trưởng bộ môn dược học cổ truyền, Trường Đại học Dược Hà Nội, đã chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: không chỉ ô nhiễm không khí hay khói bụi, mà chính lối sống thiếu khoa học của người trẻ hiện nay cũng là nguyên nhân chính khiến hệ hô hấp suy giảm. Theo phân tích của chuyên gia, ba yếu tố phổ biến nhưng thường bị bỏ qua bao gồm ngồi điều hòa cả ngày, uống ít nước và thường xuyên thức khuya, đều có tác động tiêu cực đến sức khỏe hô hấp.
Ngồi điều hòa lâu: Kẻ thù thầm lặng của phổi
PGS-TS Phùng Hòa Bình giải thích rằng việc ngồi điều hòa lâu khiến không khí khô và lạnh, làm niêm mạc hô hấp bị khô và suy giảm lớp bảo vệ tự nhiên của phổi. Điều này dẫn đến cơ chế "tự làm sạch" hoạt động kém hiệu quả, tạo điều kiện cho bụi và vi khuẩn xâm nhập. Hơn nữa, sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài phòng khiến đường thở nhạy cảm hơn, dễ gây ho và khô họng. Nếu kéo dài, thói quen này có thể làm hệ hô hấp suy yếu và tăng nguy cơ mắc các bệnh về phổi.
Uống không đủ nước: Ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp
Cùng với đó, việc uống không đủ nước cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp. Nước có vai trò duy trì độ ẩm cho niêm mạc đường thở và hỗ trợ quá trình làm sạch tự nhiên của phổi. Khi cơ thể thiếu nước, niêm mạc dễ bị khô, làm giảm hiệu quả "tự làm sạch" của hệ hô hấp, từ đó tăng nguy cơ viêm nhiễm và các vấn đề hô hấp khác.
Thức khuya: Suy giảm sức đề kháng và tăng nhạy cảm với môi trường
Một thói quen khác được nhắc đến là thức khuya, vấn đề phổ biến ở người trẻ hiện nay. Theo chuyên gia, việc thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến thể trạng chung mà còn làm suy giảm sức đề kháng, khiến cơ thể dễ bị tác động bởi các yếu tố môi trường như thay đổi thời tiết, bụi mịn, vi khuẩn và vi rút. PGS-TS Bình nhấn mạnh: "Người trẻ lại là nhóm tiếp xúc nhiều với ô nhiễm, khói bụi, điều hòa, đồng thời có thói quen sinh hoạt chưa khoa học như thức khuya, ít vận động… Những yếu tố này đều tác động trực tiếp đến hệ hô hấp."
Cảnh báo sớm về sức khỏe phổi
Trả lời các câu hỏi về biểu hiện sớm của tình trạng suy giảm chức năng phổi, PGS-TS Phùng Hòa Bình cho biết các dấu hiệu như ho kéo dài, dễ hụt hơi khi vận động nhẹ, khàn giọng, ngứa họng và cảm giác nặng ngực đều có thể là tín hiệu cho thấy hệ hô hấp đang gặp vấn đề. Đáng chú ý, một số biểu hiện không điển hình như da xỉn màu, thiếu sức sống và dễ bị cảm lạnh cũng liên quan đến chức năng phổi.
Khuyến nghị thay đổi nhận thức và hành động cụ thể
Từ thực tế trên, PGS-TS Bình khuyến nghị người trẻ cần thay đổi nhận thức và chủ động chăm sóc sức khỏe phổi từ sớm. Việc bảo vệ hệ hô hấp có thể bắt đầu từ những thói quen đơn giản như đeo khẩu trang khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, duy trì vận động, uống đủ nước và ngủ đủ giấc. Bên cạnh đó, chú ý xử lý sớm các triệu chứng như ho nhẹ, khô họng và ngứa họng để tránh tình trạng kéo dài hoặc tái phát.
Một yếu tố quan trọng khác là hít thở đúng cách. PGS-TS Bình cho biết nhiều người hiện nay có xu hướng thở nông, chủ yếu bằng phần ngực trên. Trong khi đó, thở sâu với nguyên tắc "sâu, chậm, đều, êm" sẽ giúp tối ưu hóa chức năng hô hấp và cải thiện sức khỏe tổng thể. Chuyên gia khuyến nghị mỗi người dành 5-10 phút mỗi ngày để tập thở sâu bằng mũi, kết hợp giữ hơi và thở ra chậm rãi.
Kêu gọi thanh niên trở thành lực lượng nòng cốt
Tham gia chương trình, anh Hoàng Tuấn Việt, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Trưởng ban biên tập Cổng tri thức Thánh Gióng, kêu gọi thanh niên không chỉ quan tâm sức khỏe bản thân mà còn trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền và lan tỏa kiến thức chăm sóc sức khỏe tới cộng đồng. Anh Việt nhấn mạnh: "Đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho tương lai", đồng thời bày tỏ kỳ vọng chương trình sẽ góp phần hình thành thói quen sống khỏe và chủ động trong giới trẻ.
Chương trình do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam chỉ đạo Cổng tri thức Thánh Gióng tổ chức, nhằm hưởng ứng ngày Sức khỏe thế giới 7.4 và ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026. Tại đây, ban tổ chức đã cung cấp những con số cảnh báo về thực trạng bệnh hô hấp tại Việt Nam, đặc biệt là bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) với khoảng 10% dân số mắc bệnh, tương đương 10 triệu người, cùng hơn 25.000 ca tử vong mỗi năm. Nhiều trường hợp chưa được chẩn đoán kịp thời, dẫn đến bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm, được mô tả là "dịch bệnh thầm lặng" đặt ra thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng.
