Gan là cơ quan quan trọng, đảm nhiệm chuyển hóa dinh dưỡng, tổng hợp protein, dự trữ năng lượng, sản xuất mật và đào thải độc tố. Nhờ khả năng bù trừ tốt, nhiều bệnh gan tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Theo các chuyên gia, ngoài các dấu hiệu kinh điển như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hay đau hạ sườn phải, một số bất thường khi ngủ cũng có thể xuất hiện khi chức năng gan suy giảm. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đặc hiệu và có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác.
1. Khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu
Khó ngủ, trằn trọc hoặc thường xuyên tỉnh giấc là tình trạng phổ biến, có thể do áp lực tâm lý, thay đổi nội tiết, sử dụng chất kích thích hoặc bệnh mạn tính. Một số nghiên cứu chỉ ra người mắc bệnh gan mạn tính có tỷ lệ rối loạn giấc ngủ cao hơn người bình thường. Chức năng gan suy giảm có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa và điều hòa nhịp sinh học, làm giảm chất lượng giấc ngủ. Nếu mất ngủ kéo dài trên nhiều tuần và không cải thiện sau khi điều chỉnh lối sống, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân, tránh tự điều trị.
2. Thường xuyên thức giấc giữa đêm
Một số người thường tỉnh giấc vào cùng một thời điểm, đặc biệt từ 1 đến 3 giờ sáng. Theo y học cổ truyền, đây là khoảng thời gian kinh gan hoạt động mạnh. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có bằng chứng khẳng định thức giấc vào khung giờ này là dấu hiệu đặc trưng của bệnh gan. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, kéo dài và kèm theo mệt mỏi, chán ăn, vàng da hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên được kiểm tra chức năng gan và các nguyên nhân gây rối loạn giấc ngủ khác. Một số trường hợp còn có cảm giác khô miệng hoặc vị đắng sau khi thức dậy, có thể liên quan đến rối loạn gan mật.
3. Mơ nhiều hoặc thường xuyên gặp ác mộng
Nằm mơ là hiện tượng sinh lý bình thường. Nhưng nếu liên tục có những giấc mơ kéo dài, ngủ không sâu hoặc thường xuyên tỉnh giấc sau ác mộng, chất lượng giấc ngủ sẽ bị ảnh hưởng. Ở người mắc bệnh gan mạn tính, rối loạn giấc ngủ có thể đi kèm mệt mỏi kéo dài. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng thường gặp ở người bị căng thẳng, rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc nhiều bệnh lý khác. Do đó, chỉ dựa vào mơ nhiều hay ác mộng không thể kết luận gan có vấn đề.
4. Luôn cảm thấy dễ chịu hơn khi ngủ ở tư thế nhất định
Trong khi ngủ, cơ thể thường tự thay đổi tư thế nhiều lần. Nếu người bệnh luôn chọn một tư thế cố định do cảm giác khó chịu vùng bụng trên bên phải hoặc tức nặng kéo dài, đây có thể là dấu hiệu cần lưu ý. Gan nằm ở vùng hạ sườn phải. Khi gan hoặc các cơ quan lân cận tổn thương, người bệnh có thể cảm thấy khó chịu ở khu vực này. Tuy nhiên, triệu chứng tương tự cũng có thể xuất phát từ túi mật, dạ dày, đại tràng hoặc bệnh lý cơ xương khớp. Vì vậy, nếu cảm giác khó chịu kéo dài hoặc ngày càng rõ rệt, người bệnh nên đến cơ sở y tế kiểm tra.
5. Ngủ đủ giấc nhưng vẫn mệt mỏi sau khi thức dậy
Một người trưởng thành cần khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi đêm. Nếu ngủ đủ nhưng vẫn mệt mỏi, thiếu năng lượng hoặc giảm khả năng tập trung kéo dài, đây có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe. Ở người mắc bệnh gan, chức năng chuyển hóa và tổng hợp năng lượng suy giảm có thể góp phần gây mệt mỏi kéo dài. Tuy nhiên, tình trạng này cũng thường gặp ở người thiếu máu, rối loạn nội tiết, hội chứng ngưng thở khi ngủ, bệnh tim mạch hoặc nhiều bệnh lý khác. Nếu mệt mỏi kéo dài đồng thời xuất hiện vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám để xét nghiệm chức năng gan và đánh giá toàn diện.
Các bác sĩ khuyến cáo, những bất thường trong giấc ngủ chỉ nên được xem là dấu hiệu gợi ý, không phải tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh gan. Để đánh giá chính xác chức năng gan, người bệnh cần được thăm khám lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm như men gan, bilirubin, siêu âm hoặc các chỉ định chuyên môn khác khi cần thiết. Việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, tiêm phòng viêm gan B khi có chỉ định, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ vẫn là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ gan và phát hiện sớm các bệnh lý liên quan.
