Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Thận học Quốc tế, ước tính có khoảng 850 triệu người trên toàn cầu đang sống chung với bệnh thận mạn tính (CKD), chiếm hơn 10% dân số thế giới. Đây cũng là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 9 trên toàn cầu, cướp đi sinh mạng của gần 1,5 triệu người vào năm 2023. Đáng chú ý, có đến 90% số người mắc CKD không hề biết mình mang bệnh, khiến bệnh diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ, cho đến khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng và xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như suy tim, đột quỵ, thiếu máu, loãng xương.
Thực trạng bệnh thận mạn tính trên thế giới
Bệnh thận mạn tính diễn tiến âm thầm, triệu chứng không điển hình. Phần lớn bệnh nhân khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn muộn, phải lọc máu điều trị, thậm chí ghép thận. Nếu được sàng lọc và chẩn đoán sớm từ các tuyến y tế cơ sở ngay từ giai đoạn đầu, bệnh nhân có thể được can thiệp và điều trị bằng các phương pháp đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém.
Nguy cơ mắc bệnh thận từ bệnh lý nền và thói quen xấu
Sự gia tăng bệnh thận ở người trẻ có liên quan trực tiếp đến các bệnh lý nền như béo phì, đái tháo đường type 2 khởi phát sớm, tăng huyết áp không được kiểm soát và chỉ số BMI tăng cao. Bên cạnh đó, nhiều thói quen sinh hoạt và ăn uống xấu đang tàn phá chức năng thận từ sớm:
- Lạm dụng thuốc và chất kích thích: Nhiều người trẻ lạm dụng thuốc giảm đau không kê đơn (nhóm NSAID), sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, hoặc dùng thực phẩm chức năng tràn lan. Rượu bia, thuốc lá và chất kích thích gây mất nước, rối loạn huyết áp, khiến thận phải hoạt động quá mức.
- Lối sống và thói quen sinh hoạt: Thức khuya kéo dài gây rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng chức năng lọc của thận. Uống không đủ nước và thói quen nhịn tiểu thường xuyên dễ gây nhiễm trùng đường tiết niệu, có thể dẫn đến suy thận. Căng thẳng kéo dài tác động tiêu cực đến huyết áp và đường huyết, gây tổn thương cầu thận.
- Chế độ ăn uống mất cân đối: Ăn quá mặn làm tăng huyết áp và gây tổn thương mạch máu thận. Ăn nhiều đồ ngọt dẫn đến béo phì và tiểu đường. Theo các nghiên cứu, những người tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ mắc bệnh thận cao hơn do hàm lượng muối, đường và phụ gia cao.
Dấu hiệu nhận biết bệnh thận mạn
Bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính có thể không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào nếu bệnh ở giai đoạn đầu. Điều này rất nguy hiểm, vì thận có thể tổn thương nghiêm trọng mà không nhận ra. Một số triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Nôn hoặc thường xuyên cảm thấy buồn nôn
- Đi tiểu thường xuyên hơn hoặc ít hơn bình thường
- Luôn cảm thấy mệt mỏi hoặc khó thở
- Không cảm thấy hứng thú trong ăn uống
- Bị chuột rút, co giật cơ bắp
- Da khô và ngứa kéo dài
- Ngủ kém
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Mệt mỏi và yếu đuối
- Tinh thần ủ rũ, không sức sống
- Sưng bàn chân và mắt cá chân
- Đau ngực nếu chất lỏng tích tụ quanh niêm mạc tim
- Khó thở nếu chất lỏng tích tụ trong phổi
- Huyết áp cao khó kiểm soát
Các dấu hiệu này thường không đặc hiệu, có thể do bệnh khác gây ra. Thận có khả năng thích ứng cao và bù cho chức năng bị mất, nên triệu chứng có thể không xuất hiện cho đến khi tổn thương không thể phục hồi. Các chuyên gia lưu ý, trẻ bị bệnh thận mãn tính có thể cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ hơn, ít thèm ăn và không phát triển như mong đợi. Nếu có nguy cơ huyết áp cao, tiểu đường, hoặc gia đình có người bị bệnh thận mãn tính, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để làm xét nghiệm cần thiết, giúp thận hoạt động tốt nhất có thể.
