Gan Quá Tải Trong Dịp Tết Và Giải Pháp Từ Thiên Nhiên
Gan đảm nhận nhiều chức năng sinh học quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, cung cấp năng lượng, lọc máu và đào thải độc tố cho cơ thể. Tuy nhiên, trong những ngày Tết cổ truyền, thói quen sinh hoạt của nhiều người thay đổi đáng kể. Các bữa tiệc liên hoan với rượu bia, nước ngọt có gas, cùng lượng lớn bánh kẹo ngọt được tiêu thụ. Đồng thời, lịch trình sinh hoạt thường ngày bị xáo trộn bởi việc thức khuya chơi xuân, ăn uống không đúng bữa. Những yếu tố này khiến gan phải làm việc với cường độ cao hơn, dẫn đến nguy cơ suy giảm chức năng gan và tích tụ độc tố.
Cây Nhân Trần: Dược Liệu Quý Giải Độc Gan
Nhân trần, còn được biết đến với các tên gọi dân gian như chè nội, chè cát, hoắc hương núi hay tuyến hương lam, là một loại cây thân thảo phổ biến. Cây có chiều cao trung bình từ 0,5 đến 1 mét, toàn thân và lá được phủ một lớp lông mịn, tỏa ra mùi thơm đặc trưng. Loài cây này chủ yếu sinh trưởng ở những khu vực có khí hậu ôn đới và được tìm thấy nhiều tại các vùng núi thuộc miền Bắc và miền Trung của Việt Nam. Nhân trần bao gồm một số loại chính như nhân trần cái (Adesnosma caeruleum), nhân trần bồ bồ (Adesnosma capitatum Benth) và nhân trần cao (Artemisia capillaris Thunb).
Theo quan điểm của y học cổ truyền, nhân trần có vị đắng, tính hàn, mang lại nhiều tác dụng tích cực cho sức khỏe. Dược liệu này giúp thanh nhiệt, giải độc cơ thể, lợi tiểu, đồng thời cải thiện các triệu chứng khó chịu như đầy bụng, vàng da và chán ăn thường gặp ở bệnh nhân viêm gan. Trong khi đó, nghiên cứu y học hiện đại đã chỉ ra rằng nhân trần chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa mạnh mẽ, bao gồm flavonoid, coumarin và polyphenol. Các chất này có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm và tăng cường hệ miễn dịch một cách hiệu quả.
Tại Việt Nam, nhân trần thường được sử dụng phổ biến dưới dạng trà uống hàng ngày hoặc làm nguyên liệu trong các bài thuốc Đông y. Nó hỗ trợ điều trị các vấn đề về gan như viêm gan, gan nhiễm mỡ nhờ công dụng thanh nhiệt và giải độc. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo mọi người cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng nhân trần, đặc biệt là khi dùng trong thời gian dài. Việc lạm dụng hoặc sử dụng không đúng cách có thể dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn. Phụ nữ đang mang thai và cho con bú cần hết sức thận trọng khi cân nhắc sử dụng loại dược liệu này.
Lời Khuyên Bảo Vệ Gan Và Phòng Ngừa Viêm Gan
Để duy trì sức khỏe lá gan cũng như toàn bộ cơ thể trong suốt dịp Tết, mọi người nên tuân thủ một lối sống điều độ và khoa học. Cụ thể, cần ăn uống đúng giờ, đủ bữa với chế độ dinh dưỡng cân bằng. Hạn chế tối đa việc tiêu thụ rượu bia, đồ uống có đường, thực phẩm nhiều dầu mỡ. Đồng thời, tránh thức khuya thường xuyên và không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hay lạm dụng thuốc giảm đau khi không có chỉ định của bác sĩ.
Bên cạnh những biện pháp trên, việc tiêm chủng vaccine phòng ngừa viêm gan là một bước quan trọng để bảo vệ gan lâu dài. Hiện nay, Việt Nam đã có sẵn các loại vaccine mũi đơn và mũi kết hợp để phòng ngừa hiệu quả hai bệnh viêm gan A và viêm gan B.
Viêm gan B là một bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 8-10% dân số nước ta. Đáng chú ý, nhiều người mắc bệnh mà không biểu hiện triệu chứng rõ ràng, vô tình trở thành nguồn lây nhiễm cho người khác qua đường máu, quan hệ tình dục hoặc từ mẹ sang con. Đối với trẻ sơ sinh, cần tiêm một mũi vaccine trong vòng 24 giờ đầu sau khi chào đời, sau đó tiếp tục tiêm 4 mũi cơ bản theo phác đồ vaccine kết hợp 6 trong 1 hoặc 5 trong 1. Người lớn cần hoàn thành lịch tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng, hoặc 4 mũi đối với nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh. Mọi người nên thực hiện khám sức khỏe định kỳ, làm xét nghiệm viêm gan B để kiểm tra định lượng kháng thể và tiêm nhắc lại khi mức kháng thể trong cơ thể suy giảm.
Đối với viêm gan A, vaccine được chỉ định tiêm cho trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên. Lịch tiêm chủng cụ thể sẽ phụ thuộc vào loại vaccine được sử dụng và độ tuổi của người cần chủng ngừa.
Thông tin được cung cấp bởi bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa thuộc Hệ thống Tiêm chủng VNVC.
