Cả nhà 'gục ngã' vì cúm sau Tết: Nỗi ám ảnh nồm ẩm và thời tiết thất thường
Tuần cuối tháng 2/2026, chị Linh ngồi chờ lấy thuốc cho con tại một phòng khám ở Hà Nội, đôi mắt thâm quầng vì mất ngủ triền miên. Mùng 6 Tết, bé út một tuổi của chị đột ngột sốt cao li bì. Người phụ nữ trú tại Đống Đa chưa kịp định thần thì chồng và mẹ chồng cũng lần lượt nằm bẹp, ho rũ rượi, các khớp xương đau nhức mỏi nhừ.
"Chăm ba người ốm cùng lúc đã kiệt sức, về nhà nhìn tường và sàn chung cư lúc nào cũng vã mồ hôi sũng nước, quần áo phơi cả tuần không khô, tôi bức bối đến trào nước mắt", người phụ nữ 35 tuổi tâm sự.
Ám ảnh nồm ẩm và căn hộ kín bưng
Tại một chung cư ở Hà Đông, gia đình anh Minh rơi vào cảnh tê liệt tương tự. Ám ảnh bởi nồm ẩm, vợ chồng anh "đóng tịt" mọi cửa sổ để ngăn hơi nước. Thói quen tưởng chừng cẩn thận này vô tình biến căn hộ kín bưng thành "lồng ấp" vi khuẩn.
Buổi tối 25/2, hai con anh bắt đầu hầm hập sốt trên 39 độ C. Đến sáng hôm sau, cả vợ lẫn chồng đau đầu, rã rời tay chân. "Ban đầu tôi chỉ nghĩ con bị cảm lạnh thông thường, không ngờ chỉ qua một đêm mà cả nhà gục hết", người đàn ông làm nghề kiểm toán kể lại. Sau khi khám tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, các bác sĩ chẩn đoán cả nhà anh bị cúm và viêm mũi họng, kê thuốc uống điều trị tại nhà.
Trong khi đó, X-quang phổi của bé con chị Linh xác định viêm phổi nhẹ, kèm viêm tai giữa, ứ dịch và ho nhiều, buộc phải nhập viện để theo dõi.
Số ca cúm tăng mạnh sau Tết
Sau kỳ nghỉ Tết 2026, các phòng khám và bệnh viện tại Hà Nội ghi nhận số lượng người dân mắc các bệnh đường hô hấp đến khám tăng đáng kể. Cụ thể, các Bệnh viện Nhi Trung ương, Nhi Hà Nội, E và Tai Mũi Họng cho biết số ca cúm tăng khoảng 10-15% so với cùng kỳ tháng trước.
Thời tiết miền Bắc chuyển biến đột ngột, nồm ẩm kéo dài rồi nắng hanh, nhiệt độ dao động 5-10 độ C chỉ trong một ngày, là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. "Nói cách khác, kiểu thời tiết chuyển mùa đặc thù của miền Bắc Việt Nam, lúc ẩm, lúc hanh, hiếm khi ổn định, gần như là môi trường lý tưởng để virus hoành hành", bác sĩ Phan Ngọc Minh, nguyên Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện đa khoa Phú Thọ, nhận định.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí PLOS Pathogens cũng chỉ ra rằng virus cúm lây truyền mạnh nhất ở điều kiện lạnh và khô, nhưng tồn tại lâu hơn đáng kể trong không khí ẩm thấp.
Nguyên nhân và cảnh báo từ chuyên gia
Cùng quan điểm, TS.BS Vũ Quốc Đạt, Phó trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới và Can thiệp giảm hại, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết sau Tết là thời điểm nhạy cảm, thời tiết thất thường và độ ẩm cao tạo điều kiện cho dịch cúm bùng phát. Song song đó, mọi người từ khắp nơi đổ về Hà Nội sau kỳ nghỉ dài, học sinh đến trường, người dân tham gia nhiều lễ hội đông đúc mà ít đeo khẩu trang, là môi trường lý tưởng để virus lây lan diện rộng.
Chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại Hà Nội liên tục chìm trong ngưỡng cảnh báo từ 140 đến 160, vượt xa mức an toàn, cũng góp phần gia tăng các ca bệnh hô hấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), độ ẩm trên 80% kết hợp với khói bụi ô nhiễm là môi trường lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cảnh báo thời tiết nồm ẩm và biến thiên nhiệt độ mạnh hiện nay đe dọa nghiêm trọng đến ba nhóm đối tượng:
- Trẻ em, đặc biệt dưới 5 tuổi, dễ tiến triển nặng với nguy cơ phù nề đường thở và bội nhiễm.
- Người cao tuổi đối mặt "nguy cơ kép" khi chấn thương xương khớp do sàn nhà trơn trượt và các đợt cấp tim mạch, đột quỵ do lạnh gây co mạch, tăng huyết áp.
- Người mắc bệnh lý mạn tính như hen suyễn, COPD, tiểu đường, dễ bị kích hoạt biến chứng nguy hiểm bởi nấm mốc và mạt bụi.
"Đáng lo ngại nhất là sự hoành hành của các chủng cúm, đặc biệt là cúm A (H1N1, H3N2...) với khả năng biến dị liên tục và lây nhiễm cao. Bệnh có thể dẫn đến những biến chứng tàn khốc như viêm phổi cấp, đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn", bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Khuyến cáo phòng ngừa từ bác sĩ
Để phòng ngừa, các bác sĩ khuyến cáo cúm không phải là căn bệnh có thể chủ quan. Nguyên tắc sống còn là tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh điều trị tại nhà. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ y tế và lập tức đến bệnh viện nếu xuất hiện các dấu hiệu trở nặng như tức ngực, khó thở hay yếu liệt.
Đồng thời, việc duy trì vệ sinh môi trường sống, sử dụng máy lọc không khí và máy hút ẩm khi cần thiết, cũng như đeo khẩu trang trong các khu vực đông người, là những biện pháp thiết thực để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm trong thời điểm nhạy cảm này.
