Ca đại phẫu 10 giờ cứu bệnh nhân ung thư hốc mũi tái phát xâm lấn não
Ngày 5/3/2025, BS-CK2 Hoàng Bá Dũng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Chợ Rẫy, thông tin về một ca điều trị thành công đầy thách thức. Bệnh nhân T.V.H., sinh năm 1965, nhập viện với chẩn đoán ung thư hốc mũi tái phát, xâm lấn đa cơ quan vùng sọ mặt. Đây là trường hợp phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của 8 chuyên khoa từ hai bệnh viện đầu ngành trong một cuộc đại phẫu kéo dài 10 giờ.
Diễn biến bệnh lý phức tạp và nguy cơ cao
Theo hồ sơ bệnh án, một năm trước, bệnh nhân đã từng được phẫu thuật u ác tính mũi xoang và điều trị hóa – xạ trị bổ trợ. Tuy nhiên, ung thư vùng này có đặc thù tiến triển nhanh và nguy cơ tái phát cao. Ở lần nhập viện gần nhất, khối u đã phát triển thành một khối lớn ở vùng mặt trái, xâm lấn xuyên da, lan toàn bộ nhãn cầu trái, phá hủy xương hàm trên bên trái, xâm nhập khẩu cái và ăn sâu vào nhu mô não.
Khối u không chỉ tàn phá cấu trúc giải phẫu vùng mặt mà còn gây ra những cơn đau nhức dữ dội. Bệnh nhân thường xuyên chịu đựng những cơn đau buốt lan lên đầu, gần như không thể ăn ngủ, dẫn đến thể trạng suy kiệt rõ rệt. Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy tổn thương lan rộng, liên quan đến nhiều cấu trúc quan trọng vùng nền sọ, khiến việc điều trị trở nên cực kỳ khó khăn.
Quyết định khó khăn và hội chẩn đa chuyên khoa
BS Hoàng Bá Dũng cho biết, với ung thư hốc mũi giai đoạn muộn có xâm lấn rộng vào ổ mắt và não, phần lớn trường hợp chỉ còn chỉ định điều trị giảm nhẹ do không còn khả năng phẫu thuật triệt để. Việc đánh giá còn cơ hội can thiệp ở ca bệnh này là một quyết định khó khăn, đòi hỏi hội chẩn kỹ lưỡng.
Trước tình trạng phức tạp, khoa Tai Mũi Họng đã tổ chức hội chẩn đa chuyên khoa trong Bệnh viện Chợ Rẫy, bao gồm các chuyên khoa như Ngoại Thần kinh, Mắt, Tạo hình – Thẩm mỹ, Chẩn đoán hình ảnh, Giải phẫu bệnh và Trung tâm Ung bướu. Đồng thời, bệnh viện phối hợp hội chẩn liên viện với Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP.HCM nhằm đánh giá toàn diện mức độ xâm lấn và khả năng tái tạo sau mổ.
Cuộc đại phẫu kéo dài 10 giờ với nhiều thủ thuật phức tạp
Sau hội chẩn, các bác sĩ quyết định thực hiện cuộc đại phẫu cứu người bệnh. Suốt 10 giờ khẩn trương trong phòng mổ, các bác sĩ Tai Mũi Họng phối hợp cùng ê kíp Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương tiến hành cắt bỏ toàn bộ phần u vùng xương hàm trên bên trái và khẩu cái, với khối lượng gần 800g.
Do nhãn cầu trái đã bị khối u xâm lấn hoàn toàn, ê kíp Mắt buộc phải lấy bỏ toàn bộ nhãn cầu để đảm bảo diện cắt an toàn. Tiếp đó, các bác sĩ Ngoại Thần kinh thực hiện mở sọ, lấy phần u xâm nhập vào não. Sau khi khối u diện rộng được cắt bỏ, bệnh nhân đối diện với khuyết hổng lớn vùng mặt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng và thẩm mỹ.
Ê kíp Tạo hình – Thẩm mỹ đã tiến hành vi phẫu chuyển vạt tự do từ chân để tái tạo cấu trúc giải phẫu. Quá trình tái tạo đồng thời đảm nhiệm ba mục tiêu quan trọng:
- Che phủ hốc mắt sau khi lấy bỏ nhãn cầu.
- Tái lập vách ngăn mũi – xoang nhằm bảo tồn đường thở tự nhiên.
- Tái tạo khẩu cái để ngăn cách khoang miệng với khoang mũi, giúp người bệnh có thể ăn uống và phát âm bình thường.
Kết quả tích cực và khuyến cáo từ chuyên gia
Sau 2 tuần điều trị và chăm sóc, sức khỏe bệnh nhân đã bình phục tốt. Tái khám ngày 3/3, các bác sĩ ghi nhận người bệnh đi lại được, tự thở bằng mũi sau khi rút ống mở khí quản, nói chuyện rõ ràng, ăn uống bằng đường miệng bình thường. Các vạt da sống tốt, liền thương thuận lợi. Đáng chú ý, những cơn đau dữ dội trước mổ đã hoàn toàn biến mất, tinh thần bệnh nhân cải thiện rõ rệt.
Theo Trưởng khoa Tai Mũi Họng Bệnh viện Chợ Rẫy, phẫu thuật ung thư mũi xoang có phối hợp 2–3 chuyên khoa là thường gặp. Tuy nhiên, việc huy động đồng thời 8 chuyên khoa và phối hợp liên viện trong cùng một cuộc mổ kéo dài 10 giờ là trường hợp đặc biệt. Mô hình điều trị đa chuyên sâu này cho phép tận dụng “thời gian vàng”, tránh phải chia nhỏ thành nhiều cuộc mổ, giảm nguy cơ biến chứng do gây mê nhiều lần và rút ngắn tổng thời gian điều trị.
Từ trường hợp này, bác sĩ khuyến cáo người bệnh ung thư sau phẫu thuật và điều trị bổ trợ cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ. Việc phát hiện sớm tái phát có ý nghĩa quyết định đến khả năng can thiệp. Khi bệnh tiến triển âm thầm đến giai đoạn muộn, xâm lấn rộng, cơ hội phẫu thuật có thể không còn, và việc điều trị khi đó chủ yếu mang tính giảm nhẹ.
