Nghiên cứu Cambridge: Mãn kinh làm thay đổi cấu trúc não và tăng nguy cơ sức khỏe tâm thần
Một nghiên cứu quy mô lớn từ Đại học Cambridge, Vương quốc Anh, vừa được công bố trên tạp chí Psychological Medicine, đã tiết lộ mối liên hệ mật thiết giữa mãn kinh và những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc não bộ, sức khỏe tâm thần, cũng như chất lượng giấc ngủ. Công trình này dựa trên phân tích dữ liệu từ Ngân hàng Sinh học Vương quốc Anh (UK Biobank), với sự tham gia của gần 125.000 phụ nữ, mang lại cái nhìn toàn diện về tác động của giai đoạn chuyển đổi quan trọng này.
Giảm thể tích chất xám và ảnh hưởng đến các vùng não then chốt
Các nhà khoa học đã chia tình nguyện viên thành ba nhóm: những người chưa mãn kinh, đã mãn kinh không dùng liệu pháp thay thế hormone (HRT), và đã mãn kinh có sử dụng HRT. Khoảng 11.000 người trong số này đã được chụp cộng hưởng từ (MRI) để kiểm tra chi tiết cấu trúc não. Kết quả cho thấy phụ nữ sau mãn kinh bị giảm đáng kể thể tích chất xám, bất kể họ có sử dụng liệu pháp hormone hay không.
Các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm:
- Hồi hải mã: Vùng não chịu trách nhiệm hình thành và lưu trữ ký ức.
- Vỏ não nội khứu: Cửa ngõ truyền thông tin quan trọng trong não bộ.
- Vỏ não đai trước: Nơi quản lý cảm xúc và sự tập trung.
Giáo sư Barbara Sahakian, tác giả cấp cao của nghiên cứu, nhận định rằng những vùng não này chính là nơi thường bị ảnh hưởng bởi bệnh Alzheimer. Bà cho rằng mãn kinh có thể khiến phụ nữ dễ bị tổn thương hơn, phần nào giải thích lý do số ca mắc chứng sa sút trí tuệ ở phụ nữ nhiều gần gấp đôi so với nam giới.
Tăng tỉ lệ lo âu, trầm cảm và mất ngủ
Bên cạnh thay đổi cấu trúc não, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng phụ nữ sau mãn kinh có tỉ lệ lo âu, trầm cảm và mất ngủ cao hơn đáng kể. Đáng chú ý, dù liệu pháp HRT được kê đơn phổ biến, nó không ngăn chặn được sự mất chất xám hay các vấn đề tâm lý này. Nhóm dùng HRT thậm chí báo cáo mức độ lo âu cao hơn, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng điều này có thể do họ vốn đã có triệu chứng nặng trước khi bắt đầu điều trị.
Tác động của liệu pháp hormone đến tốc độ phản ứng
Tuy nhiên, HRT lại có tác dụng tích cực đối với tốc độ phản ứng. Trong khi trí nhớ không có sự khác biệt lớn giữa các nhóm, phụ nữ sau mãn kinh không dùng HRT có tốc độ phản ứng chậm hơn rõ rệt. Tiến sĩ Katharina Zühlsdorff ví von rằng mãn kinh dường như đẩy nhanh quá trình lão hóa tự nhiên khiến phản xạ chậm lại, nhưng liệu pháp HRT đóng vai trò như một "bộ phanh", giúp làm chậm quá trình này.
Lời khuyên từ các chuyên gia
Tiến sĩ Christelle Langley, thành viên nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh rằng vì mãn kinh là sự kiện thay đổi cuộc đời mà hầu hết phụ nữ phải trải qua, việc duy trì lối sống lành mạnh như tập thể dục và ăn uống điều độ là cực kỳ quan trọng để giảm thiểu tác động. Bà cũng kêu gọi xã hội cần quan tâm hơn đến sức khỏe tinh thần của phụ nữ trong giai đoạn này và khuyến khích họ không ngần ngại tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp khó khăn.
Nghiên cứu này không chỉ làm sáng tỏ những thay đổi sinh học phức tạp liên quan đến mãn kinh mà còn nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp hỗ trợ toàn diện, từ y tế đến xã hội, để giúp phụ nữ vượt qua giai đoạn này một cách khỏe mạnh và an toàn.
