Thống kê mới nhất từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tại Hà Nội đã chỉ ra một xu hướng đáng lo ngại: số lượng ca chấn thương chi dưới đang có dấu hiệu gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Điều đáng chú ý là có tới 50% các trường hợp chấn thương này có liên quan trực tiếp đến các hoạt động thể thao. Các môn thể thao được ghi nhận là dễ gây chấn thương bao gồm bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, tennis, và thậm chí cả yoga.
Tình trạng phổ biến tại nhiều cơ sở y tế
Không chỉ riêng Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, hiện tượng này cũng được ghi nhận rộng rãi tại nhiều cơ sở y tế khác trên địa bàn Hà Nội. Cụ thể, Bệnh viện 19-8 thuộc Bộ Công an và Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội trong thời gian qua liên tục tiếp nhận và điều trị cho không ít trường hợp chấn thương do chơi thể thao, trong đó có nhiều ca nặng đòi hỏi can thiệp chuyên sâu.
Trường hợp điển hình: Nam sinh lớp 10 bị đứt dây chằng chéo trước
Thạc sĩ Vũ Văn Thủy, công tác tại Khoa Phục hồi chức năng của Bệnh viện 19-8, chia sẻ về một trường hợp cụ thể: một nam sinh lớp 10 đã phải nhập viện sau khi gặp chấn thương nghiêm trọng trong lúc chơi bóng rổ. Trong buổi chơi, nam sinh này thực hiện động tác bật nhảy để ném rổ nhưng lại tiếp đất bằng một chân trong tư thế xoay gối đột ngột. Ngay sau đó, em nghe thấy tiếng "rắc" phát ra từ khớp gối, kèm theo cơn đau dữ dội. Bạn bè đã phải khiêng nam sinh ra khỏi sân và gọi cấp cứu đưa vào viện.
Kết quả thăm khám và chụp MRI tại Bệnh viện 19-8 cho thấy bệnh nhân bị đứt hoàn toàn dây chằng chéo trước, đồng thời kèm theo rách sụn chêm trong khớp gối. "Bệnh nhân đã được phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng và xử lý sụn chêm, sau đó bước vào chương trình phục hồi chức năng", Thạc sĩ Vũ Văn Thủy cho biết.
Nguy cơ tổn thương sụn và thoái hóa sớm
BSCKII Nguyễn Quang Anh, Trưởng khoa Nội tại Bệnh viện Phục hồi Chức năng Hà Nội, giải thích rằng dây chằng chéo trước (ACL) đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của khớp gối. ACL giúp giữ cho xương chày không trượt ra trước so với xương đùi, đồng thời kiểm soát các động tác xoay và đổi hướng đột ngột, đảm bảo sự ổn định khi chạy, nhảy hoặc dừng lại.
"Khi dây chằng chéo trước bị đứt, khớp gối sẽ trở nên lỏng lẻo, dễ trượt, làm tăng nguy cơ tổn thương sụn và dẫn đến thoái hóa sớm nếu không được điều trị đúng cách", BSCKII Nguyễn Quang Anh phân tích.
Bên cạnh đó, sụn chêm được ví như "tấm đệm giảm xóc" của khớp gối, có chức năng phân bố lực khi đứng, đi, chạy; hấp thu lực khi bật nhảy, tiếp đất; đồng thời giúp khớp vận động trơn tru. Khi sụn chêm bị rách, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau, kẹt khớp, hạn chế vận động. Nếu tình trạng này kéo dài, sụn khớp sẽ bị bào mòn nhanh hơn, làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp.
Đáng lưu ý, trong nhiều trường hợp, đứt dây chằng chéo trước thường đi kèm với rách sụn chêm, khiến mức độ chấn thương trở nên nghiêm trọng hơn.
Phục hồi chức năng: Yếu tố then chốt sau phẫu thuật
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phẫu thuật chỉ là một nửa chặng đường điều trị. Phục hồi chức năng sau mổ mới là yếu tố mang tính quyết định đến khả năng quay lại vận động của người bệnh. "Nếu không phục hồi đúng cách, người bệnh có thể không bao giờ trở lại trạng thái vận động như trước, thậm chí để lại di chứng lâu dài", BSCKII Nguyễn Quang Anh cảnh báo.
Thực tế cho thấy, không ít bệnh nhân sau phẫu thuật đã tự tập luyện tại nhà hoặc làm theo hướng dẫn trên mạng xã hội mà không có sự theo dõi của bác sĩ. Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình hồi phục. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và hướng dẫn phục hồi chức năng của bác sĩ.
Biện pháp phòng ngừa chấn thương cho thanh thiếu niên
Đối với thanh thiếu niên, để phòng ngừa chấn thương khi chơi thể thao, cần chú ý:
- Khởi động kỹ trước khi tập luyện.
- Thực hiện đúng kỹ thuật nhảy và tiếp đất.
- Tăng cường sức mạnh cơ bắp.
- Sử dụng giày phù hợp với mặt sân.
Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau, sưng hoặc cảm giác lỏng gối sau chấn thương, người bệnh cần ngưng vận động ngay và đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.
"Chấn thương dây chằng chéo trước và sụn chêm không chỉ ảnh hưởng trước mắt mà còn tiềm ẩn nguy cơ thoái hóa khớp sớm. Phát hiện sớm, phẫu thuật đúng và phục hồi bài bản là chìa khóa giúp người bệnh, đặc biệt là người trẻ, trở lại vận động an toàn", Thạc sĩ Vũ Văn Thủy nhấn mạnh.
