Hành trình vượt bệnh suy thận của chàng trai 18 tuổi và kênh TikTok 'Xóm chạy thận'
Ở tuổi 18, khi nhiều bạn bè đồng trang lứa còn đang loay hoay với việc chọn trường, định hướng tương lai, Phạm Quang Huy (quê Ứng Hoà, Hà Nội) đã phải đối mặt với một hành trình không ai mong muốn: sống phụ thuộc vào chiếc máy chạy thận. Mùa hè năm 2015, trong một buổi trưa đi học thêm, Huy bất ngờ cảm thấy mệt mỏi rã rời. Ban đầu, cậu nghĩ đơn giản là do say nắng hoặc thiếu ngủ. Sự chủ quan của tuổi trẻ khiến những dấu hiệu bất thường bị bỏ qua, cho đến khi tình trạng mệt mỏi kéo dài và đau nhức triền miên không dứt.
Chẩn đoán sốc và những ngày tháng đen tối
Một mình bắt xe buýt lên Hà Nội khám bệnh, Huy vẫn tin rằng mình chỉ ốm nhẹ. Nhưng tờ giấy chẩn đoán với dòng chữ “suy thận giai đoạn 3B” đã khiến chàng trai 18 tuổi sụp đổ hoàn toàn. “Giấc mơ học nghề, công việc, tương lai tươi sáng… vụt tắt trong khoảnh khắc đó”, Huy nhớ lại. Chỉ vài tháng sau, cơ thể suy kiệt buộc cậu phải nghỉ học giữa chừng. Trong khi bạn bè tiếp tục đến trường, Huy bước vào vòng lặp bệnh viện, nhà, và thuốc men không ngừng nghỉ. “Tôi không được quyết định điều gì, bệnh viện đã quyết định thay tôi rồi”, cậu tâm sự.
Những năm sau đó là chuỗi ngày ngược xuôi từ Ứng Hòa lên Hà Nội điều trị. Sáng đi viện, chiều trở về quê, hơn ba tiếng di chuyển mỗi ngày lặp lại không dứt. Bên cạnh cậu luôn là người cha ít nói, lặng lẽ xách túi, lấy số, và chờ đợi ngoài hành lang. “Tôi thương bố nhiều hơn là sợ bệnh. Nhìn ông gầy đi từng ngày, tôi thấy mình như gánh nặng”, Huy chia sẻ với nỗi niềm xúc động.
Bước ngoặt từ bán hàng online đến kênh TikTok
Năm 2020, Huy quyết định lên Hà Nội thuê trọ để điều trị lâu dài. Những ngày đầu sống một mình là chuỗi thử thách khó khăn, từ ăn uống, sinh hoạt đến việc đi viện, mọi thứ đều phải tự lo liệu. Cậu ăn không ngon, ngủ không sâu, cơ thể mệt mỏi, và đầu óc trống rỗng. Có những buổi chiều, Huy chỉ ngồi bất động trên giường, không muốn làm gì cả.
Bước ngoặt đến vào một buổi tối, khi Huy xem được một đoạn phóng sự về người phụ nữ khuyết tật bán vé số nuôi con và chăm mẹ bệnh. Câu nói giản dị của người phụ nữ khiến cậu lặng người. Huy nghĩ đến bố mẹ vẫn miệt mài ở quê, nghĩ đến chính mình của những năm cấp ba đầy ước mơ. “Tôi nhận ra mình vẫn còn may mắn. Nếu cứ nằm đó chờ mọi thứ trôi qua thì quá lãng phí”, Huy nói.
Từ đó, cậu bắt đầu bán hàng online trên Facebook. Khởi đầu chỉ là món khô gà tự làm, chụp bằng chiếc điện thoại cũ. Những đơn hàng đầu tiên chủ yếu đến từ người thân, nhưng đủ để Huy có thêm động lực. Dần dần, cậu học cách chụp ảnh, viết nội dung, và mở rộng mặt hàng từ cá kho, bánh khúc đến các sản phẩm thiết yếu. Có những ngày, Huy thức đến 2h sáng để gói hàng, rồi chợp mắt vài tiếng trước khi vào viện chạy thận. “Khi tự tay kiếm được tiền, tôi thấy mình vẫn còn giá trị. Thân có bệnh nhưng tâm không bệnh”, cậu khẳng định.
Thu nhập ổn định giúp Huy chuyển sang căn trọ rộng hơn, khoảng 17 m2, có bếp và phòng tắm riêng. “Lúc dọn sang đây, tôi không nghĩ mình đổi phòng, mà là đổi đời”, cậu nói với niềm vui rạng rỡ.
Kênh TikTok 'Xóm chạy thận Bạch Mai' và thông điệp lan tỏa
Mười năm kể từ ngày nhận chẩn đoán, Huy không chỉ học cách sống chung với bệnh mà còn tìm cách bước ra khỏi bế tắc. Những buổi chiều khỏe hơn, cậu chống nạng đi dọc con ngõ nơi hàng trăm bệnh nhân thuê trọ, vừa trò chuyện vừa quay lại những câu chuyện đời thường. Từ đó, kênh TikTok “Xóm chạy thận Bạch Mai” ra đời.
Huy không xem mình là nhân vật chính. Cậu chọn đứng sau ống kính, lắng nghe và ghi lại cuộc sống của những người cùng cảnh ngộ. Mỗi video dài chưa đến một phút rưỡi nhưng mất hàng giờ chỉnh sửa. Trước khi quay, cậu viết sẵn từng câu, quay đi quay lại nếu vấp lời. “Tôi không có thiết bị hiện đại hay được đào tạo bài bản. Nhưng chỉ cần chân thành, người xem sẽ cảm nhận được”, Huy chia sẻ.
Những video giản dị về cuộc sống trong xóm chạy thận thu hút nhiều bình luận, phần lớn đến từ những người đang chống chọi với căn bệnh giống cậu. Ở tuổi mà nhiều người còn bắt đầu, Huy đã trải qua một hành trình dài với bệnh tật. Nhưng từ chính nơi tưởng chừng là điểm dừng, cậu lại tìm thấy cách để tiếp tục bước đi, chậm rãi nhưng bền bỉ.
Thực trạng bệnh thận mạn tính tại Việt Nam và thế giới
Bệnh thận và suy thận mạn tính là gánh nặng lớn của ngành y tế cũng như gia đình người mắc. Khảo sát Inside CKD trên 11 quốc gia cho thấy chi phí chi trả cho bệnh thận mạn hàng năm lên đến hàng tỷ USD, chiếm 2,4-7,5% chi tiêu y tế hàng năm. Phí quản lý bệnh thận mạn ở giai đoạn cuối cho các liệu pháp chạy thận nhân tạo, thay thế thận, đặc biệt tăng cao.
Thống kê của Hội thận học thế giới ước tính khoảng 3 triệu người đang phải duy trì sự sống nhờ phương pháp lọc máu (bao gồm chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng) và ghép thận. Đặc biệt, tỷ lệ người trẻ, người còn trong độ tuổi lao động mắc bệnh chiếm tỷ lệ cao và có xu hướng tăng.
Việt Nam ghi nhận hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính. Tỷ lệ mắc bệnh thận mạn mới hằng năm là khoảng 8.000 người, 800.000 bệnh nhân cần phải chạy thận lọc máu, chiếm 0,1% dân số. Tuy nhiên, Việt Nam chỉ có 5.500 máy chạy thận phục vụ 33.000 bệnh nhân. Tỷ lệ tử vong do bệnh này đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.
